Giải Phẫu Thực Vật | Thạch Thảo Tím

Có thể bạn quan tâm

Thạch thảo tím

About

My feeling and my dreams

Posts tagged ‘Giải phẫu thực vật’

Một cách đơn giản phân biệt tiêu bản thực vật

Làm thế nào để nhận biết một tiêu bản thực vật. Thông thường, mỗi một cơ quan của thực vật sẽ có một cấu trúc điển hình. Sau khi đã học qua cấu tạo của tất cả các cơ quan, ta có thể dễ dàng nhận biết đó là cơ quan gì chỉ bằng việc nhìn vào tiêu bản trên kính hiển vi. Một trong những khó khăn mà các bạn sinh viên gặp phải khi học Hình thái giải phẫu thực vật là phân biệt 2 cơ quan Rễ và Thân. Đa số rễ và thân thường có tiết diện tròn nên khi nhìn qua bên ngoài có thể khá giống nhau. Tôi xin trình bày một số bí kíp của mình để giúp các bạn dễ dàng nhận biết sự khác nhau giữa tiêu bản Rễ và Thân, Rễ cây 1 lá mầm với Rễ cây Hai lá mầm, Thân cây Một lá mầm và Thân cây Hai lá mầm.

Một tiêu bản thực vật được làm dùng để quan sát các mô thường đã được nhuộm kép. Nhuộm kép nghĩa là nhuộm bằng phẩm nhuộm 2 màu (xanh và đỏ). Trong phòng thí nghiệm thực vật, để nhận biết tế bào có vách bằng cellulose sẽ nhuộm đỏ bằng carmin, tế bào có vách tẩm mộc tố sẽ được nhuộm xanh với lục iod, nhân tế bào được nhuộm bằng hematoxylin… Tùy theo yêu cầu nghiên cứu hay sự quan sát mà có thể làm tiêu bản hiển vi tạm thời hay cố định Như vậy, khi nhìn vào tiêu bản sẽ thấy có những vùng mô bắt màu khác nhau. Dựa vào màu sắc của các loại mô và đặc điểm phân bố của nó trong cây mà ta có thể xác định được đó là mô gì. Thông thường rễ và thân cấu tạo gồm 4 loại mô cơ bản chiếm tỉ lệ nhiều nhất là: + Mô che chở (mô bì) : nằm ngoài cùng của tiêu bản – Mô che chở sơ cấp: màu hồng – Mô che chở thứ cấp có lớp bần vách tẩm suberin nên bắt màu xanh + Nhu mô (mô mềm): vách mỏng, bắt màu hồng, thường chiếm tỷ lệ lớn trong vùng vỏ và vùng trụ + Mô nâng đỡ (mô cơ): gồm 2 loại: – Giao mô (mô dày): vách dày bắt màu hồng, Thường chỉ gặp giao mô ở thực vật Hai lá mầm và 1 số cây 1 lá mầm – Cương mô (mô cứng) vách dày bắt màu xanh, thường làm thành 1 vòng tròn hoặc thành từng đám riêng biệt nằm gần các bó mạch. + Mô dẫn truyền: gồm – Libe (phloem): bắt màu hồng – Mô gỗ/mô mộc (xylem): bắt màu xanh. + Mô phân sinh thứ cấp (tượng tầng/tầng phát sinh thường nằm giữa libe và gỗ, tế bào gần tròn hoặc hơi chữ nhật bắt màu hồng 1. Phân biệt Rễ và Thân. • Dựa vào tỉ lệ miền vỏ và miền trụ: o Miền vỏ > miền trụ: Rễ o Miền vỏ < miền trụ: Thân • Dựa vào bó gỗ: o Bó gỗ hướng tâm: Rễ o Bó gỗ phân hóa ly tâm hoặc bó gỗ hình chữ V (còn gọi là phân hóa chu vi): Thân Có thể hiểu đơn giản khái niệm Hướng tâm và Ly tâm như sau: hãy tưởng tượng bó gỗ có hình tam giác. Nếu đáy của tam giác hướng vào trong tâm thì gọi là Hướng tâm, nếu đáy tam giác quay ra ngoài thì gọi là ly tâm. Sau khi phân biệt nó là Rễ hay thân rôi thì ta phải suy ra nó cây một lá mầm hay 2 lá mầm 2. Phân biệt Rễ cây 1 lá mầm và rễ cây hai lá mầm • Rễ cây 2 lá mầm: Số lượng bó gỗ thường ít hơn hoặc bằng 9 • Rễ cây 1 lá mầm: Số lượng bó gỗ rất nhiều, lớn hơn 9. Hầu hết những cây một lá mầm mà tôi từng cắt tiêu bản đều có nhiêu hơn 15 bó gỗ. Ngoài ra ở rễ cây 1 lá mầm còn có vòng tế bào nội bì với đai Caspary hình chữ U (hay còn gọi là hình móng ngựa) 3. Phân biệt Thân cây Một lá mầm và thân cây Hai lá mầm • Thân cây Một lá mầm: Thường gồm nhiều bó gỗ hình chữ V và sắp xếp trên nhiều vòng tròn đồng tâm. VD: thân cây măng tây. • Thân cây Hai lá mầm: bó gỗ phân hóa ly tâm

Category:

Uncategorized

Tagged with:

Giải phẫu thực vật
Thực vật

Một chút về Hình thái và giải phẫu thực vật

Cũng giống như tất cả sinh vật sống trên trái đất này. Thực vật cũng trãi qua quá trình phát triển lâu dài nghĩa là trải qua quá trình tiến hoá từ những cơ thể đơn giản đến các tổ chức phức tạp. Chúng cũng có quá trình phát triển cá thể, có sự thay đổi về hình dạng ngoài và cấu tạo trong ở những mức độ khác nhau và tuỳ vào điều kiện môi trường khác nhau mà thực vật hình thành các đặc điểm thích nghi đặc trưng.

Có thể bạn cũng đã từng quan sát các tế bào thực vật trong kính hiển vi (KHV) khi còn là học sinh phổ thông, bạn cũng đã từng tận tay làm những thí nghiệm để xem sự sắp xếp các mô, các cơ quan của một cây nào đó… nhưng có khi nào bạn đã tự hỏi trong quá trình tồn tại và phát triển, hình thái bên ngoài và cấu tạo bên trong của thực vật có theo 1 quy luật phát triển nào không? Các tổ chức cơ thể từ tế bào, mô, cơ quan, … đã tạo thành 1 thể thống nhất như thế nào để đảm nhận các chức năng riêng biệt? Và mối quan hệ giữa các tổ chức đó với môi trường bên ngoài như thế nào để mỗi loài thực vật tạo cho mình 1 lãnh địa riêng?

Năm 371-286 trước Công nguyên, Théophraste trong các tác phẩm “Lịch sử thực vật”, “Nghiên cứu về cây cỏ” … lần đầu tiên đề cặp đến các dẫn liệu có tính hệ thống về hình thái, cấu tạo của cơ thể thực vật cùng với cách sống cách trồng, cũng như công dụng của nhiều loại cây. Trong một thời gian dài vì chưa có phương tiện để phân tích cấu trúc bên trong nên người ta chỉ dựa vào hình thái bên ngoài để làm tiêu chuẩn đánh giá và phân loại thực vật. Đến thế kỷ XVII khi Robert Hook phát minh ra KHV, một giai đoạn mới của sinh học bắt đầu cộng thêm sự nở rộ của các ngành khoa học khác, việc nghiên cứu thực vật không còn bó hẹp trong việc sưu tầm mô tả nữa nó đã mở rộng về nghiên cứu giải phẫu bước đầu đưa phân loại học thực vật đạt được những kết quả to lớn. Cũng từ đó ngành Giải phẫu hình thái học thực vật (GPHTHTV) không ngừng phát triển cung cấp kiến thức cho các môn học thực vật khác và có thể phục vụ cho nhiều ngành nghiên cứu ứng dụng khác nhưng công, nông, lâm nghiệp…

Đây là lát cắt ngang của thân măng tây (Asparagus officinalis) và thân thuỷ tùng (Asparagus plumosus), có thể hình thái ngoài của chúng thay đổi nhưng với câu tạo giải phẫu giống nhau như thế này sẽ là cơ sở để sắp xếp chúng vào 1 chi (Asparagus L.) Lát cắt ngang thân măng tây Lát cắt ngang thân cây Thủy tùng Nhiệm vụ cơ bản nhất của Hình thái giải phẫu thực vật là quan sát, mô tả hình dạng cấu tạo của các cơ quan, các mô và các loại tế bào đảm nhiệm những chức năng khác nhau trong đời sống của cây. Bạn hãy quan sát 1 lát cắt ngang thân cây Dâm (Hibiscus rosa-sinensis) với những loại tế bào khác nhau tập hợp thành các mô khác nhau để đảm nhận những nhiệm vụ riêng, ngoài cùng là mô che chở (mô bì) với các tế bào có vách tẩm suberin ngăn cản sự thoát hơi nước, che chở các mô bên trong, kế tiếp là các lớp tế bào có vách mỏng bằng cellulose làm nhiệm vụ dự trữ hoặc có vách cellulose dày hơn đó là những bó libe làm nhiệm vụ dẫn truyền nhựa luyện (các chất được tổng hợp trong quá trình quang hợp) để nuôi cây, xen kẽ với các tế bào có vách dày tẩm mộc tố tạo thành tế bào cương mô vững chắc làm nhiệm vụ nâng đỡ, trong cùng là các bó gỗ lớn với các tia gỗ có vách rất dày ngoài nhiệm vụ dẫn truyền nước, muối khoáng nó còn giúp cây vững chắc và chính các bó gỗ và tia gỗ này quyết định chất lượng gỗ của các loại cây. Đó mới chỉ là hình thái mô tả, mỗi tế bào, mỗi mô, mỗi cơ quan đều có quá trình phát triển cá thể. Ở dạng trưởng thành chúng sẽ có những đặc điểm khác với lúc còn non. Bạn hãy nhìn và so sánh 2 lát cắt ngang của rễ cây đu đủ (Carica papaya L.) lúc còn non và lúc trưởng thành để cảm nhận được sự khác biệt đó. Không chỉ thế, việc tìm ra mối quan hệ giữa các tính chất về hình thái giải phẫu với điều kiện sống của nó cũng là một hướng nghiên cứu mới, thực vật sống trong môi trường luôn luôn chịu ảnh hưởng của các tác nhân sinh thái (nhiệt độ, ánh sáng, địa hình…) nếu không thích nghi được với các điều kiện này cây sẽ chết, còn thích nghi được sẽ tồn tại và phát triển, chính hướng nghiên cứu này làm cơ sở cho ngành phỏng sinh học (Bionic)…Với hình ảnh như thế này có thể giúp bạn liên tưởng và sáng tạo ra 1 sản phẩm nào không, có thể lắm chứ, thử xem!!! Ngày nay KHV điện tử với độ phóng đại khoảng vài chục nghìn lần đã góp phần thoả mãn mong ước của các nhà giải phẫu học, tuy nhiên vẫn còn những vấn đề chưa giải quyết được vẫn cần sự góp sức của bạn bởi thế giới thực vật thật là phong phú và đa dạng. Hãy cùng góp 1 tay nhé !!! (sưu tầm)