Giai Thoại Về Bạch Công Tử Lê Công Phước - Jianvip1112

Lê Công Phước (1901-1950) là một tay chơi nổi tiếng ở miền Nam những năm của thập niên 1920, 1930. Nổi tiếng với biệt danh Bạch công tử, cùng với Hắc công tử Trần Trinh Huy, Lê Công Phước để lại nhiều giai thoại về ăn chơi hoang phí. Ông còn là người có rất nhiều đóng góp cho nghệ thuật cải lương ở miền Nam khi đó và là một trong số những người chồng của Nghệ sĩ nhân dân Phùng Há.

Ăn chơi nhất xứ Nam Kỳ những năm 1920 -1930 phải kể đến hai nhân vật nổi đình nổi đám là Hắc Công Tử và Bạch Công Tử.

Trong khi Hắc công tử còn duy trì được cuộc sống phong lưu cho tới khi chết vì tuổi già (năm 1973), chỉ đến đời các con ông mới bị khánh kiệt, nghèo khổ, thì những đam mê “tứ đổ tường” đã làm cho Bạch công tử sớm trắng tay khi còn khá trẻ và chết trong nghèo khổ, bệnh tật (năm 1950), khi chết không có đất để chôn. Câu chuyện của Bạch công tử (và cả Hắc công tử) làm người đời quan tâm theo dõi vì nó là bài học dễ thấy nhất, dễ thuộc nhất về luật nhân quả của cuộc đời.

TIỂU SỬ

Bạch công tử tên thật là Lê Công Phước, còn thường gọi George Phước. Tên Bạch công tử là để phân biệt với Công tử Bạc Liêu Ba Huy, vì có nước da đen nên được gọi Hắc công tử. George Phước là con trai thứ tư của Đốc phủ Lê Công Sủng, người ở làng Điều Hòa, tổng Thuận Trị, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho, lúc bấy giờ thuộc trung tâm tỉnh lỵ Mỹ Tho (ngày nay thuộc phường 3, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang).

Thời ấy, cha của Bạch Công Tử là ông Đốc phủ Lê Công Sủng nổi tiếng giàu có tột bậc và có thế lực trong vùng. Vào lúc giàu có tột bậc ấy, Đốc phủ Sủng không thể nào hình dung nỗi chỉ ba bốn chục năm sau, người con trai kế nghiệp mình lại nghèo khổ tới mức chết không có đất chôn, phải chôn nhờ trên phần đất của người khác vốn trước đây là sở ruộng của Đốc phủ Sủng. Lúc ấy, là người có thế lực và giàu có trong vùng, Đốc phủ Sủng đã được cử làm đại diện cho tỉnh Mỹ Tho đi dự hội chợ bên Pháp năm 1909, đó là vinh dự rất lớn thời ấy mà không phải ai có tiền hay có quyền cũng có thể lo được. Chuyến đi hội chợ du lịch ấy đã là duyên cớ để Đốc phủ gửi đứa con quý tử Lê Công Phước sang Pháp du học sau đó mấy năm. Dường như đó không phải là quyết định sáng suốt trong cuộc đời Đốc phủ Sủng, bởi vì nó là cơ duyên cho sự ăn chơi trụy lạc, vô độ đến mức tán gia bại sản của Lê Công Phước.

Theo các tài liệu còn ghi lại thì Đốc phủ Sủng là người gốc Bình Định, khoảng thập niên 1880 vào làm quận trưởng Châu Thành, sau làm quận trưởng Chợ Gạo và định cư tại đây. Là một trong những người có thế lực trong vùng thời bấy giờ, Đốc phủ Sủng từng đại diện cho tỉnh Mỹ Tho đi dự hội chợ bên Pháp và cũng nhờ vậy Bạch Công tử được đi du học tại Pháp vào năm 1909. Điều nầy trong Điếu Cổ Hạ Kim thi tập in năm 1909 có nhắc tới.

Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu Trương Ngọc Tường thì gia đình Đốc phủ Sủng không giàu. Ông Sủng có nhiều vợ, trong đó có bà Đào Thị Linh là người ở Chợ Cũ, Mỹ Tho, có quốc tịch Pháp. Hai người kết hôn chính thức có hôn thú, nhưng nửa chửng thì chia tay nhau. Thời gian sau, khi bà Linh bị bệnh lao (bấy giờ là bệnh nan y) thì không hiểu lý do gì hai người tái hợp và kết hôn lại. Sau đó Đốc phủ Sủng thuê một căn phố ở Sài Gòn để nuôi bà Linh. Sau khi bà Linh chết khi còn rất trẻ và để lại một gia tài lớn cho cha con ông Sủng. Theo Điếu Cổ Hạ Kim thi tập năm 1915 của Nguyễn Liên Phong thì đám tang bà Linh bấy giờ được tổ chức khá ầm ĩ, có lính Tây đem dàn nhạc tới đưa tiễn.

Do sớm xa gia đình, lại sẵn tiền bạc gia đình cung phụng vô điều kiện, Lê Công Phước đã sớm học đòi thói ăn chơi giữa chốn Paris tráng lệ, còn học hành chỉ cho có lệ. Sau nhiều năm “học tập”, cậu Tư Phước về nước mà không đỗ đạt được bằng cấp gì, ngoài “bằng cấp” ăn chơi và nhảy đầm. Ông  Đốc phủ Sủng rất tức giận, ông từng kỳ vọng đứa con trai “du học bên Tây” về sẽ làm nên chuyện lớn – chấn hưng kinh tế nước nhà, mà với đầu óc của vị quan có ít nhiều tinh thần dân tộc, ông rất muốn làm nhưng không biết phải làm bằng cách nào và bắt đầu từ đâu. Thời ấy giới nhà giàu, quan lại ở miền Tây Nam bộ xem việc cho con đi du học ở “mẫu quốc” là mốt thời thượng, họ sẵn sàng chịu tốn kém để được tiếng có con đi Pháp du học, và khi con học thành đạt trở về họ đón rước long trọng, xem đó là sự kiện lớn, là niềm, tự hào của gia đình, dòng họ. Thế nhưng, không ít con cái của giới địa chủ, nhà giàu khi ấy đi Tây chơi giỏi hơn học, mà điển hình là Hắc công tử và Bạch công tử. Sau khi đón rước rỉnh rang đứa con đi học bên Pháp về, Đốc phủ Sủng khi biết con mình không học hành nên trò trống gì, đã giận tới mức bắt phạt cậu “quý tử” gánh hồ phục vụ cho thợ xây khi ông cất ngôi nhà mới ở thành phố Mỹ Tho.

Dù rất bất bình, nhưng cũng do biết lỗi của mình, cậu Tư Phước đã chịu làm “cu li” phụ hồ mấy tháng trời cho đến khi cất xong ngôi nhà, nhờ đó mà ông Đốc phủ Sủng nguôi giận. Nếu như ông Đốc phủ Sủng không qua đời sớm vào cuối thập niên 1920, khi mà cậu Tư Phước còn quá trẻ, thì có lẽ sản nghiệp của Đốc phủ Sủng để lại không sớm tiêu tan vì đứa con yêu quý của ông sa vào con đường ăn chợi trụy lạc, rồi chết không có đất để chôn.

Một cụ già gần 90 tuổi ở ấp Thạnh Khiết – xã An Thạnh Thủy – huyện Chợ Gạo, nơi có ngôi mộ nhỏ của Bạch công tử, sau khi kể chuyện cuộc đời của “cậu Tư Phước”, đã bùi ngùi nói: “Ngày trước ruộng đất vùng này là của cậu Tư Phước, ba má tui từng làm tá điền cho ổng. Rồi ruộng đất bị ổng bán dần cho người khác để lấy tiển ăn chơi. Đến khi ổng chết đem về đây chôn nhờ trên đất của ông Nguyễn Ngọc Phi, tui có đi đưa tang, dù không thân thuộc gì nhưng tui cứ chảy nước mắt khi chứng kiến cái kết cục bi thảm của ổng”. Đứng trước ngôi mộ nhỏ trong góc một khu vườn không có người chăm sóc trong một xóm nghèo heo hút, trên tấm mộ bia ghi: “Bạch công tử – George – Lê Công Phước”, tôi cố hình dung một thời George Phước từng sống như ông hoàng giữa Paris tráng lệ.

ÔNG HOÀNG GIỮA PARIS TRÁNG LỆ.

Sau khi Đốc phủ Sủng mất, được toàn quyền thừa hưởng gia sản kếch sù của cha mẹ để lại, Goerge Phước bắt đầu con đường ăn chơi vô độ của mình. Không chỉ ăn chơi, cậu Tư Phước còn luôn tỏ ra hào phóng, luôn sẵn sàng giúp đỡ những người túng thiếu đến xin tiền cậu, xem đó như là cái mốt thời thượng của những kẻ lắm tiền, nhiều của. Có lẽ nhờ sự hào phóng với bạn bè, những người xung quanh, mà không bao lâu sau, khi Lê Công Phước trở nên khánh kiệt, nghèo khó và bệnh tật, ông đã được nhiều người bạn cưu mang, chạy chữa bệnh cho ông. Rồi khi ông qua đời trong cô độc, không còn miếng đất để chôn, một người bạn của ông đã đem ông về chôn cất trên đất nhà mình và cử người chăn sóc mả mồ, thờ cúng hàng năm.

Trở lại câu chuyện khi ông Đốc phủ Sủng mới qua đời, cậu Tư Phước bất ngờ ngồi trên một đống tiền của, cậu tính chuyện quay lại Paris tráng lệ để thỏa chí chơi bời mà khi còn là cậu học sinh du học cậu phải dừng lại ở chừng mực cho phép. Dịp đi Pháp đã tới, khi đại bang (tiếng gọi đoàn hát cải lương lớn thời đó) Phước Cương được mời qua Pháp biểu diễn năm 1931. Là người rất ham mê cải lương, lại đang có ý định trở lại Pháp ăn chơi một chuyến, cậu Tư Phước tình nguyện đi Pháp cùng đoàn Phước Cương để hướng dẫn đoàn lưu diễn. Khi sang Pháp, George Phước đem theo cả một người đầu bếp để nấu riêng cho mình bữa ăn trưa hàng ngày, chỉ bữa ăn trưa mà thôi, vì các bữa ăn còn lại đều diễn ra ở những nơi ăn chơi sang trọng, nổi tiếng nhất Paris.

Vốn đã từng ở Paris nhiều năm, nay trở lại với rủng rỉnh tiền bạc trong va li, Lê Công Phước nhanh chóng kết thân với nhiều người sở tại, kể cả người Việt định cư tại Pháp và dân Pháp. Trong số đó có cả giới trí thức, quý tộc Paris, nhờ đó George Phước ăn chơi mang phong cách một nhà quý tộc Châu Âu đúng nghĩa. Trong gần suốt 2 năm 1931 – 1932 “đập phá” trên đất Pháp, không biết Lê Công Phước đã tiêu tốn bao nhiêu tiền, không biết bao nhiêu mẫu ruộng ở Mỹ Tho – Gò Công mà ông Đốc phủ Sủng dày công gầy dựng, đã đội nón ra đi. Chỉ biết là sau chuyến đi ấy, George Phước trở về nước với biệt danh “ông hoàng ăn chơi”.

George Phước đã nổi tiếng với danh hiệu này ngay từ khi còn ở Paris, những người Việt tại Pháp và cả giới ăn chơi Paris tôn sùng Lê Công Phước là “ông hoàng”, một phần do không biết nhờ đâu mà ông đã “sắm” được cho mình một người tình quý tộc thuộc dòng dõi Nga Hoàng Nicolai II, một cô gái Nga tuyệt đẹp tên là Princesse Olga. Lúc ấy dân ăn chơi quý tộc ở Pháp gọi George Phước là “Ông Hoàng xứ Galles” (Prince de Galles), là tước hiệu danh giá của giới quý tộc Châu Âu cho tới tận ngày nay.

Thời gian ở Paris, mỗi ngày George Phước đều mặc một bộ đồ khác nhau, là những kiểu trang phục quý tộc nổi tiếng thời đó ở Châu Âu, như Habit hay Smoking. Cùng với trang phục “không đụng hàng”, lúc nào George Phước cũng đội nón Flécher, ngậm xì-gà, tay cầm ba-ton bằng gỗ mun bịt vàng. Mùa lạnh George Phước khoác thêm áo khoác ngoài bằng da thú hoặc bằng loại vải đắt tiền nhất lúc ấy ở Pháp. George Phước thuê hẳn phòng đặc biệt tại 1 khách sạn ở trung tâm Paris để ở dài hạn.

Hàng ngày ông và nhóm bạn Tây có, Việt có chỉ ăn uống buổi trưa tại khách sạn nơi ở do người bếp ông đưa từ Việt Nam sang nấu. Còn buổi tối họ đến các nhà hàng danh tiếng để ăn nhậu, mà nơi họ thích nhất là nhà hàng Table des Mandarins. Sau khi ăn tối họ kéo nhau đi nhảy đầm, George Phước luôn khoác tay người tình Psincesse Olga tại các hộp đêm ở khu Montmartre hay khu Saint Germain des Prés, khu Champs Élysée….

Một người bạn thân người Việt ở Paris của Lê Công Phước là Chu Mậu, một thanh niên tài hoa, ăn chơi đúng mức ở đất Paris nhờ nghề cắt may các bộ đồ đúng mốt thời đó (như Habit, Smoking) mà vẫn phải bái phục “ông hoàng” George Phước. Sau này Chu Mậu kể lại: Mỗi ngày cậu Tư Phước xuất hiện với hình ảnh một nhà quý tộc khác nhau nhờ vận những bồ đồ khác nhau, khi là bá tước, khi công tước, lúc là hầu tước…Trong những đêm dạ hội, George Phước đúng nghĩa là một ông hoàng, khi cùng “công chúa’ Olga, cây đinh của những buổi tiệc tùng sang trọng, khoác tay nhau trước bao cặp mắt thèm thuồng, ganh tị. Trong gần 2 năm ăn chơi ở Âu Châu, “ông hoàng xứ Galles” George Phước có một lịch trình hưởng các lạc thú khắp nơi trên đất Pháp.

Vào mùa hè, ông cùng các bạn tự lái xe xuống phía Nam, hưởng không khí trong lành tại các thành phố biển nổi tiếng của Pháp nằm bên bờ Địa Trung Hải như Canne, Nice… Ban ngày họ tắm biển, thuê du thuyền đi ra biển câu cá, có khi ngủ đêm trên biển. Họ cũng không bỏ qua các hộp đêm sang trọng ở các thành phố biển. Không chỉ “quậy phá” trên nước Pháp, để tăng thêm cảm giác, Goerge Phước còn cùng Pricesse Olga vượt rặng núi Pyrénées qua Tây Ban Nha xem đấu bò hoặc khiêu vũ cùng những võ sĩ bò tót. Đến mùa Đông, George Phước thích cùng Olga hưởng riêng lễ Giáng Sinh tại Paris, sau đó hai người đi trượt tuyết ở núi Alpes hoặc các khu du lịch, thể thao mùa đông nổi tiếng khác.

Một người bạn tên Thanh của George Phước còn lưu lại lịch trình 1 ngày của “ông hoàng xứ Galles” như sau: Khoảng 4 giờ chiều, George Phước cùng cả nhóm đến họp bạn tại một quán cà phê ở khu Montmartre. Tại đây, chủ nhà hàng luôn kê sẵn hai bàn dài trải thảm đỏ chỉ dành riêng cho họ. sau đó, từ 5 giờ chiều đến khoảng 7 – 8 giờ tối, cả nhóm kéo nhau đi “trà vũ”. Rồi họ đến một nhà hàng quen thuộc Tables des Mandarins dùng cơm tối. Sau đó họ đi khiêu vũ cho đến 1 gìờ khuya. Ăn khuya xong, họ về khách sạn thay đồ Smoking hoặc Habit để đi đến các hộp đêm cho tới sáng. Khoảng 6 giờ sáng, họ ăn điểm tâm nhẹ, thường là món Soupe d’oignons.

Xong, họ kéo vào rừng Boulogne chèo thuyền trên những chiếc hồ nhỏ hoặc câu cá giải trí. Khoảng 8 – 9 giờ họ về khách sạn ngủ đến 2 – 3 giờ trưa. Thức dậy, George Phước ra vườn hoa đi bách bộ, tập thể dục, trong khi ở khách sạn người đầu bếp riêng từ Việt Nam sang đang làm sẵn cho ông bữa ăn trưa với nhiều món ăn thuần Việt. Không biết do ăn chơi mãi rồi cũng chán hay do chi phí ăn chơi ở “thủ đô ánh sáng” Paris quá tốn kém, mà vào cuối năm 1932 Lê Công Phước rời nước Pháp trở về “cố quốc”, bỏ lại nàng công chúa xinh đẹp dòng dõi Sa hoàng.

Trong dòng hồi ức qua những câu chuyện được cha là ông Nguyễn Hoàng Phi (từng là tài xế cho cậu Phước – PV) kể lại, ông Sáu Hiệp còn nhớ: “Sau khi ông Đốc phủ Sủng mới mất, để thỏa chí ăn chơi, trong túi tiền bạc lúc nào cũng rủng rỉnh, cậu Tư đã cùng với gánh hát Phước Cương qua Pháp biễu diễn. Cậu đem theo một đầu bếp riêng để qua bên đó nấu ăn cho cậu nhưng chỉ duy nhất bữa trưa. Bởi các bữa ăn còn lại đều được diễn ra ở những nơi sang trọng nhất Paris”.

GÁNH HÁT PHƯỚC CƯƠNG VÀ HUỲNH KỲ

Sau gần 2 năm ăn chơi trên khắp nước Pháp, trở về nước Lê Công Phước nổi danh “ông hoàng”, không có đối thủ về ăn chơi, ngoại trừ công tử Bạc Liêu. 

Cũng chính Lê Công Phước từ nước Pháp trở về đã mang theo một trào lưu mới trong lối sống của giới nhà giàu trong nước, đó là ai cũng “sắm” cho mình những võ sĩ theo bảo vệ như các nhân vật quan trọng trong chính phủ các nước Châu Âu, mà họ thường gọi là “garde corps”. Riêng cậu Tư Phước có 2 võ sĩ người Phi lai Pháp tên Puncher và Kid Demsey. Học theo George Phước, công tử Bạc Liêu Trần Trinh Huy cũng “cò măng” cho riêng mình 1 vệ sĩ tên Batandier vốn là lính Tây của trung đoàn thuộc địa đóng ở Cần Thơ.

Một lần, vào năm 1933, Goerge Phước đưa gánh hát Huỳnh Kỳ từ Mỹ Tho đi lưu diễn các tỉnh miền Tây, ghé lại diễn ở nhà lồng chợ Sóc Trăng (tỉnh Sóc Trăng ngày nay). Từ du thuyền bước lên chợ Sóc Trăng, cậu Tư Phước luôn được người vệ sĩ Phi lai Pháp theo sát làm “garde corps”, ngoài dáng vóc cao lớn, người vệ sĩ còn rất oai vệ với khẩu súng lục hiệu Browning 6 mm 35 luôn kè kè bên hông. Một bữa sáng, cậu Tư Phước tự cầm lái chiếc xe thể thao hiệu Fiat chở ban tham mưu gánh hát Huỳnh Kỳ đi ăn sáng tại một nhà hàng trên đường Đại Ngải – Sóc Trăng. Chiếc Fiat của cậu Tư đậu không sát lề, bị một cảnh sát công lộ địa phương tới đòi xử phạt.

Là một người lịch lãm, hiểu biết luật pháp, cậu Tư Phước nhìn nhận mình có lỗi và móc tiền đóng phạt, nhưng người vệ sĩ người Pháp lai ấy có vẻ bực tức, nhất là khi viên cảnh sát công lộ ghi giấy phạt với thái độ hống hách. Không cầm được lòng, người vệ sĩ của George Phước nổi nóng bật tiếng chửi thề. Viên cảnh sát cũng không vừa, hất hàm thách đố người vệ sĩ: “Mày ỷ có súng, nhưng dám bắn tao không?”. Người vệ sĩ phân trần bằng tiếng Việt trước hàng trăm người dân bu quanh: “Bà con cô bác làm chứng dùm, tôi không chọc ghẹo anh ta, nhưng nếu anh ta thách tôi, tôi bắn ráng chịu”.

Viên cảnh sát không vừa, thách tiếp: “Mày giỏi bắn con … tao nè!”. Tức thì một tiếng nổ chát chúa vang lên, viên cảnh sát ngã quỵ trên vũng máu trước sự kinh hãi của mọi người. Sau đó, cậu Tư Phước chở viên cảnh sát đi bệnh viện và chở người cận vệ đến sở cảnh sát nộp mình. Thời đó, xâm hại đến cảnh sát là tội rất nặng, nhưng chỉ mấy năm sau, có lẽ nhờ cậu Tư Phước lo lót, mà người vệ sĩ được ra tù, tiếp tục làm vệ sĩ cho ông đến năm 1945. Khi Pháp trở lại chiếm Nam Kỳ, người vệ sĩ ấy trở thành cảnh sát trưởng một quận ở tỉnh Gò Công (nay thuộc tỉnh Tiền Giang).

Cho đến tận bây giờ không ai nhớ rõ có bao nhiêu mỹ nhân từng được Bạch Công Tử “sủng ái”, nhưng cái tên luôn được người đời nhắc đến song hành cùng với ông chính là cô đào Phùng Há. Bà cũng là người phụ nữ duy nhất có thể trói đôi chân của “ông hoàng phong lưu” Lê Công Phước suốt quãng thời gian chưa thể gọi là dài nhưng lại đủ sức nặng khiến ông suy sụp sau khi mối tình này tan vỡ.

Vốn là người rất mê cải lương, trong thời gian ở Pháp George Phước từng học về ngành sân khấu. Khi về nước, George Phước cùng ông Nguyễn Ngọc Cương lập gánh hát Phước Cương (tên ghép của hai người). Gánh gát quy tụ được rất nhiều đào kép nổi tiếng thời bấy giờ như Năm Phỉ, Tám Danh, Tám Mẹo… Nhưng chỉ một năm sau George Phước tách ra và lập gánh Huỳnh Kỳ với sự tham gia của Phùng Há, Ba Vân, Năm Phỉ, Tám Du, Năm Thiện, Ba Thâu, Ba Đồng, Chín Móm, Năm Kiệt, Hai Sự, Hai Nữ, Tư Bé, Tư Hélènne… Theo nhiều tài liệu ghi lại thì đây là gánh cải lương có quy mô lớn ở vùng lục tỉnh Nam kỳ và cô đào nổi tiếng nhất của Bảy Phùng Há chính là vợ của Bạch công tử.

Trong thời gian đó, George Phước cho xây dựng rạp hát cũng với tên Huỳnh Kỳ, bên cạnh ngôi nhà của ông tại Mỹ Tho để làm nơi gánh hát biểu diễn thường xuyên. Đến khi George Phước sạt nghiệp thì cả ngôi nhà và rạp hát đều bán lại cho ông Lê Ngọc Chiếu, một người giàu có ở vùng Chợ Gạo và rạp hát sau đó được đổi tên thành rạp Lê Ngọc. Khoảng năm 1963, ông Chiếu bán lại rạp hát cho người khác và đổi tên thành rạp Viễn Trường, đến thập niên 1980 lại được đổi tên thành rạp Mỹ Tho. Rạp hát hiện vẫn còn trên đường Đinh Bộ Lĩnh, thành phố Mỹ Tho. Còn ngôi nhà sau năm 1975 được sử dụng làm trụ sở UBND phường 3, hiện nay là trụ sở Phòng Văn hóa Thông tin và Thể thao Mỹ Tho.

Bạch Công tử đã tiêu tốn rất nhiều tiền vì sự nghiệp cải lương. Thời đó phương tiện đi lại của những gánh hát khác giữa miền đất khắp bốn bề sông nước chủ yếu là bằng xuồng ghe thì Bạch Công tử lại sắm một lúc tới 3 chiếc ghe có gắn máy dùng để chở đào kép đi lưu diễn và được trang bị như là du thuyền. 

Theo mô tả thì chiếc đi đầu chở Bạch Công tử và Phùng Há, có lầu, phía trước có cột cờ và treo cờ vàng, biểu tượng của gánh Huỳnh Kỳ. Đào kép thì đi trên chiếc ghe thứ hai, được ngăn thành nhiều phòng, nhiều ô cửa sổ, có bếp ăn, chỗ vệ sinh… Chiếc thứ ba thì chở thầy đờn, nhân viên phục vụ và cả một đội bóng. 

Mỗi khi gánh hát đi tới đâu, Bạch Công tử cho đào kép lên bờ đứng xếp hàng và bắt tay xã giao với chính quyền sở tại. Sau đó thì hát bản Đoàn ca, cờ vàng được kéo lên và Bạch Công tử lấy súng lục ra đưa lên trời nổ liền mấy phát. Sau đó, trong lúc đào kép lo chuẩn bị cho đêm diễn thì đội bóng thi đấu giao hữu với đội bóng của địa phương, với mục đích thu hút khán giả tối đi xem hát. Và cho dù thắng hay thua, đội bạn cũng được chiêu đãi và mời xem hát. Nhờ lưu diễn bằng ghe nên thời đó dù ở những vùng chợ quê xa xôi như Vĩnh Kim, Ba Dừa, Cái Thia… đều có gánh hát tới. Được biết trong hồi ký của nghệ sĩ Ba Vân cũng có nhắc tới việc này. Ông xem Bạch Công tử như là người ơn, vì đã có công đóng góp, tạo điều kiện cho sân khấu cải lương phát triển.

Vở tuồng ăn khách nhất của gánh Huỳnh Kỳ là Giọt máu chung tình, do Năm Thiên đóng vai Võ Đông Sơ và Phùng Há vai Bạch Thu Hà. Mỗi lần gánh hát dời đi nơi khác, Bạch Công tử lại cho kéo cờ vàng, đốt pháo và rút súng lục ra bắn. Khán giả thì đứng chen trên bờ vẫy tay chào. Không chỉ để lại dấu ấn trong lòng người dân miền sông nước, gánh Huỳnh Kỳ của Bạch Công tử còn thu hút được khán giả Sài Gòn. Trong hồi ký Nổi trôi trong ánh đèn màu, nghệ sĩ Bảy Nhiêu đã viết: “Đến 3 giờ chiều thì vé các hạng của gánh Huỳnh Kỳ đều hết. Nhiều người thất vọng đón buổi tối để mua cho được vé đêm mai”. Đến năm 1930, do ảnh hưởng cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới, đời sống người dân hết sức khó khăn, nhiều gánh cải lương buộc phải giải tán, trong đó có gánh Huỳnh Kỳ. Khoảng 5 năm sau, Bạch Công tử cho tái lập lại nhưng không gây được tiếng vang. Vì vậy ông cho giải thể, chấm dứt sự nghiệp theo cải lương.

CUỐI ĐỜI

Vốn là người phóng khoáng, nên trong chuyện tiền bạc Bạch công tử lại chưa bao giờ có sự “cân đong đo đếm” thiệt hơn. Trong việc kinh doanh gánh hát cũng không ngoại lệ, khi cậu phó thác chuyện lời lỗ mỗi đêm diễn cho người quản lý. Chỉ cần kẻ hầu thưa chuyện, vé diễn bán ế ẩm không đủ tiền trả cho gánh hát, cậu liền về nhà bán đất, lấy tiền bù lỗ. Đến đây phải kể tới cách bán đất có lẽ “trần đời có một” của cậu Tư. Bán đất nhưng tuyệt nhiên cậu không bao giờ đo diện tích mà cậu bán theo “mớ” ước chừng như bán mớ rau, mớ cá. Người mua chỉ cần đem tiền đến nhưng cảm thấy chưa vừa lòng thì cậu sẽ cho thêm một “mớ” nữa. Chính vì vậy, người mua thường lời bốn đến năm lần sau mỗi lần giao dịch “bất động sản” với Bạch Công Tử.

Bàn về cách ăn chơi phóng túng, tiêu tiền như nước của cậu Tư, học giả nổi tiếng sống cùng thời Vương Hồng Sển đã từng nhắc đến trong Sài Gòn tạp pín lù: “Nói chí đáng, cậu (Bạch Công Tử) bụng dạ rất rộng rãi và đối xử với bọn nghèo đã không khinh mà còn giúp đỡ nhiều bề. Thiếu nón đội, cậu cho, thiếu tiền xài, cậu giúp, và khi gánh hát diễn tuồng trên sân khấu (thiếu đạo cụ) cậu cho mượn bộ ghế salon của cha để lại và diễn xong cậu không đòi lại và chẳng bao nhiêu năm ruộng vườn nhà cửa đều theo ngón hào hiệp của cậu mà bay tứ tán…”.

Cuộc chơi nào rồi cũng đến lúc phải kết thúc. Chỉ vì quá tin tưởng người quản lý của gánh Huỳnh Kỳ mà đến chuyện lời lãi thế nào, Bạch Công Tử cũng không hề hay biết. Đến nỗi sau này, cậu Tư không còn đất bán để lấy tiền bù lỗ như trước đây. Dần dần, vì không có tiền trả cho gánh hát, mọi người lần lượt ra đi, duy chỉ có cô đào Phùng Há là ở lại với cậu Tư. Những ngày sau, cậu Tư trở nên buồn bã, hay âu sầu. Thế nhưng, khi thói ăn chơi sa đọa đã ngấm vào huyết quản dù thời thế có xoay chuyển thì Bạch Công Tử vẫn mải mê bên những người đẹp, để mặc Phùng Há lúc này đã có con chung với cậu một mình chơ vơ trên chiếc ghe mỗi đêm.

Của nả trong nhà đã hết “sạch sành sanh”, nhưng nhờ những người bạn được cậu đối đãi tốt trước đây giúp đỡ, cậu Tư vẫn có thể vùi mình thâu đêm trong những trò ăn chơi trác táng. Vì không chịu đựng được thói ăn chơi vô độ của Bạch Công Tử, Phùng Há đã quyết dứt tình ra đi. 

Sau khi chia tay với Phùng Há, Bạch công từ ngày càng lún sâu vào nghiện ngập. Tài sản lần lượt bán hết, người ta thấy ông lang thang ở vườn Ông Thượng (nay là Tao Đàn, Thành phố Hồ Chí Minh). Mặc cho cơn nghiện và đói khát hành hạ, ông không hề ngửa tay xin xỏ hay nhờ vả ai.

Lúc còn hưng thịnh, Bạch công tử từng tuyên bố ông sẽ không bao giờ nhờ vả người khác. Nếu có sạt nghiệp thì ông sẽ lái xe hơi ra Vũng Tàu và chạy thẳng xuống biển để kết liễu cuộc đời. Nhiều người cho rằng gọi là “ăn chơi” nhưng thực ra Bạch Công tử cũng chỉ lo cho gánh hát. Mặc dù vậy ông cùng với Công tử Bạc Liêu để lại khá nhiều giai thoại. Và trong giai đoạn đó, những người như Bạch Công tử, như thầy Năm Tú (người nhập cảng linh kiện từ Pháp về tổ chức lắp ráp và kinh doanh máy hát đĩa thời đó) đã có công trong việc phát triển cải lương ở Nam bộ. Vương Hồng Sển, trong hồi ký 50 năm mê hát của mình cũng viết: “Tôi có nhiều cảm tình riêng đối với Cậu Tư”. Cải lương thất bại cũng là một trong những nguyễn nhân chính đưa ông đến bờ vực phá sản.

Nhờ ông Nguyễn Hoàng Phi – người em nuôi và cũng là tài xế chở cậu Tư đi khắp miền lục tỉnh ngày ấy – thương tình đã lên tận Sài Gòn tìm đến căn nhà trọ nơi Bạch Công Tử nằm dài chờ chết đem về nhà chăm sóc cho đến hết đời. Năm 1950, cậu Tư qua đời tại Chợ Gạo (Tiền Giang). Lúc sinh thời, cậu nổi đình nổi đám, lúc nằm xuống thì lặng lặng u sầu. “Đám tang của cậu Tư ngày ấy chỉ có gia đình tôi và một vài người bạn thân cận lúc còn sống của Bạch Công Tử, chẳng hề có sự xuất hiện của người tình hay giai nhân nào. Hồi đó, cha tôi có ý định đem xác về bên ngoại cậu Tư để chôn cất, nhưng người ta bảo không chấp nhận đứa cháu phá gia chi tử nên không còn cách nào khác, cha về đem cậu Tư chôn ở trên phần đất nhà tôi”, ông Sáu Hiệp bùi ngùi nhớ lại.

Bây giờ về ấp Thạnh Khiết, xã An Thạnh Thủy, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang hỏi thăm mộ của Bạch công tử, nhiều người lớn tuổi đều biết. Không những biết nơi ông được chôn nhờ sau khi chết vì không còn đất nhà để chôn, các cụ già ở Chợ Gạo – Tiền Giang còn có thể ngậm ngùi kể hàng giờ về cuộc đời “lên voi xuống chó” chỉ trong chớp mắt của con người nổi tiếng ăn chơi bậc nhất vùng đất trú phú bên bờ sông Tiền này. Mộ của cậu Tư nằm lọt thỏm, khiêm tốn giữa những rặng dừa bạt ngàn, xung quanh lác đác vài tán lá khô càng gợi lên nỗi hiu quạnh, cô độc hành nơi người đối diện. Nhìn nấm mộ ghi “Bạch Công Tử – George – Lê Công Phước”, ít ai ngờ rằng đây là nơi an nghỉ của một con người từng vang danh ông hoàng ở Paris tráng lệ, nổi đình nổi đám ở vùng đất trù phú bên bờ sông Tiền ngày ấy.

Theo ông Trương Ngọc Tường thì sau khi đã thành danh, nữ nghệ sĩ Phùng Há nhớ lại những người từng là ân nhân trước đây như thầy tuồng, đạo diễn, bà đã bỏ tiền ra xây mồ mả cho nhiều người. Trong đó có việc cải táng mộ Đốc phủ Lê Công Sủng và 2 người con của bà với Bạch Công tử đưa về Sài Gòn. Riêng mộ Bạch Công tử thì vẫn còn tại Chợ Gạo.

Chia sẻ nha ^^

• Facebook
• X
• Tumblr
• Pinterest

Thích Đang tải...

Có liên quan