Giao diện chuyển sang thanh bên ẩn Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Gián
Gián Mỹ
Phân loại khoa học
Vực (domain)
Eukaryota
Giới (regnum)
Animalia
Phân giới (subregnum)
Eumetazoa
Liên ngành (superphylum)
Ecdysozoa
Ngành (phylum)
Arthropoda
Phân ngành (subphylum)
Hexapoda
Lớp (class)
Insecta
Phân lớp (subclass)
Pterygota
Phân thứ lớp (infraclass)
Neoptera
Liên bộ (superordo)
Dictyoptera
Bộ (ordo)
Blattodea
Các họ
Danh sách
Blaberidae
Blattellidae
Blattidae
Cryptocercidae
Polyphagidae
Nocticolidae
Tryonicidae
Lamproblattidae
Gián là một số loài côn trùng thuộc bộ Blattodea mà có thể mang mầm bệnh cho con người. Phổ biến nhất là loài gián Mĩ (Periplaneta americana), có chiều dài khoảng 30 mm (1.2 inch), gián Đức (Blattella germanica), dài khoảng 15 mm (0.59 inch), gián châu Á, Blattella asahinai, cũng khoảng 15 mm (0.59 inch), gián phương Đông (Blatta orientalis), khoảng 25 mm (.98 inch), gián vành nâu, Supella longipalpis (serville) dưới 1.2 cm, và gián xám Periplaneta fuliginosa (serville), khoảng 2.5 cm. Gián nhiệt đới thường lớn hơn nhiều, và ngược lại với quan điểm phổ biến, các loài gián đã tuyệt chủng và các loài 'roachoids' như Cacbon Archimylacris và Permi Apthoroblattina không lớn như các loài gián hiện đại.[1]
Trong số 4600 loài gián có khoảng 30 loài sống trong môi trường gần con người.[2] Khoảng bốn loài gián được biết đến là loài gây hại.[3][4]
Lịch sử tiến hóa và quan hệ họ hàng
[sửa | sửa mã nguồn]
Những hóa thạch giống loài gián sớm nhất có từ kỷ Than Đá, vào khoảng 354–295 triệu năm trước đây.[1][5][6] Tuy nhiên, những hóa thạch này khác so với những loài gián hiện đại ở chỗ chúng có cơ quan đẻ trứng dài và là tổ tiên của cả bọ ngựa lẫn gián hiện đại. Những hóa thạch đầu tiên của các loài gián hiện đại với cơ quan đẻ trứng nằm trong cơ thể xuất hiện vào đầu kỷ Creta.
Con trưởng thành và các con non xung quanh bọc trứng
Bọc trứng rỗng
Bọc trứng gián Mỹ
Hình ảnh
[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích
[sửa | sửa mã nguồn]
^ abGarwood, Russell J.; Sutton, Mark D. (2010). "X-ray micro-tomography of Carboniferous stem-Dictyoptera: New insights into early insects". Biology Letters. Quyển 6. tr. 699–702. doi:10.1098/rsbl.2010.0199. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2015.
^ Beccaloni, G. W. 2014. Cockroach Species File Online. Version 5.0/5.0. World Wide Web electronic publication.<http://Cockroach.SpeciesFile.org>
^ Valles, SM; Koehler, PG; Brenner, RJ. (1999). "Comparative insecticide susceptibility and detoxification enzyme activities among pestiferous blattodea" (PDF). Comp Infibous Biochem Physiol C Pharmacol Toxicol Endocrinol. Quyển 124 số 3. tr. 227–232. doi:10.1016/S0742-8413(99)00076-6. PMID 10661713.
^ Schal, C; Hamilton, R. L. (1990). "Integrated suppression of synanthropic cockroaches" (PDF). Annu. Rev. Entomol. Quyển 35. tr. 521–551. doi:10.1146/annurev.en.35.010190.002513. PMID 2405773.
^ Grimaldi, David; Engel, Michael S. (2005). Evolution of the Insects. Cambridge University Press. tr. 1. ISBN 978-0-521-82149-0.
^ Garwood, R.; Ross, A.; Sotty, D.; Chabard, D.; Charbonnier, S.; Sutton, M.; Withers, P.J.; Butler, R.J. (2012). "Tomographic Reconstruction of Neopterous Carboniferous Insect Nymphs". PLoS ONE. Quyển 7 số 9. tr. e45779. Bibcode:2012PLoSO...745779G. doi:10.1371/journal.pone.0045779. PMC 3458060. PMID 23049858.{{Chú thích tạp chí}}: Quản lý CS1: DOI truy cập mở nhưng không được đánh ký hiệu (liên kết)
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Gián. Wikispecies có thông tin sinh học về Gián
Jumping cockroaches (Blattaria, Skokidae fam. n.) from the Late Jurassic of Karatau in Kazakhstan Lưu trữ ngày 4 tháng 1 năm 2014 tại Wayback Machine
Cockroach Fact Sheets on American, Brown-banded and Oriental species
Orthopteroid Internet Resources Lưu trữ ngày 10 tháng 4 năm 2014 tại Wayback Machine links to online cockroach resources
Cockroach Species File Online world catalogue of cockroaches.
Online book about cockroaches Lưu trữ ngày 9 tháng 6 năm 2010 tại Wayback Machine
Allpet Roaches Photos and information about pet relevant species.
Order Blattodea (Cockroaches), Exploring California Insects Lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2007 tại Wayback Machine photos of a few California species
Cockroach Health Threats Lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2012 tại Wayback Machine
UC Davis on cockroaches
The cockroach FAQ
Cockroach Pest Control Information – National Pesticide Information Center
Cosmic cockroaches faster developers, Russian scientists say Lưu trữ ngày 5 tháng 6 năm 2011 tại Wayback Machine
Cockroaches: Household Pests [liên kết hỏng]
Cockroaches[liên kết hỏng] chapter in United States Environmental Protection Agency and UF/IFAS National Public Health Pesticide Applicator Training Manual
A phylogenetic analysis of Dictyoptera (Insecta) based on morphological characters Lưu trữ ngày 21 tháng 12 năm 2008 tại Wayback Machine
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Gián. 
Wikispecies có thông tin sinh học về Gián 
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gián&oldid=72423901” Thể loại: 
Gián Mỹ
Gián non 3 millimet 
Periplaneta fuliginosa cái với bọc trứng 
Con trưởng thành và các con non xung quanh bọc trứng 
Bọc trứng rỗng 
Bọc trứng gián Mỹ 
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Gián. 
Wikispecies có thông tin sinh học về Gián 
