Giáo án Lịch Sử 11 Bài 5: Châu Phi Và Khu Vực Mỹ Latinh (Thế Kỷ ...

- Hiểu được quá trình các nước đế quốc xâm lược và chế độ thực dân ở châu Phi, Mĩ La -tinh.. Tư tưởng: Giáo dục thái độ đồng tình ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân châu Phi, Mĩ La -tinh

Bài 5

CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LA -TINH

(Thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức : Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần:

- Nắm được vài nét về châu Phi, khu vực Mĩ La-tinh trước khi xâm lược

- Hiểu được quá trình các nước đế quốc xâm lược và chế độ thực dân ở châu Phi, Mĩ La -tinh

- Phong trào đấu tranh giành độc lập của châu Phi, Mĩ La -tinh cuối thể kỉ XIX đầu thế kỉ XX

2 Tư tưởng: Giáo dục thái độ đồng tình ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân châu Phi, Mĩ La

-tinh, lên án sự thống trị áp bức, bóc lột của CNTD , giáo dục tinh thần đoàn kết quốc tế

3 Kỹ năng: Nâng cao kỹ năng học tập bộ môn, biết liên hệ kiến thức đã học trong thực tế cuộc

sống hiện nay, phân tích tài liệu, sự kiện rút ra kết luận

II THIẾT BỊ - TÀI LIỆU DẠY HỌC

- Bản đồ châu Phi, bản đồ khu vực Mĩ La -tinh, tranh ảnh, tài liệu có liên quan

III TIẾN HÀNH TỔ CHỨC DẠY HỌC TRÊN LỚP

1 Kiểm tra bài cũ:

Câu 1: Nêu những nét chính về tình hình các nước Đông Nam Á cuối thể kỉ XIX đầu thế kỉ XX Câu 2: Giải thích vì sao trong khu vực Đông Nam Á, Xiêm là nước duy nhất không trở thành thuộc địa của các nước phương Tây?

2 Dẫn dắt vào bài mới

Nếu thế kỉ XVIII thế giới chứng kiến sự thắng thế của chủ nghĩa tư bản đối với chế độ phong kiến, thì thế kỉ XIX là thế kỉ tăng cường xâm chiếm thuộc đại của các nước tư bản Âu

-Mĩ Cũng như châu Á, châu Phi và khu vực Mĩ La -tinh không tránh khỏi cơn lốc xâm lược đó

Để hiểu được chủ nghĩa thực dân đã xâm lược và thống trị châu Phi như thế nào, nhân dân các dân tộc ở đây đã đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay

3 Tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp:

* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân

- GV dùng lược đồ châu Phi cuối thể kỉ XIX đầu

XX giới thiệu đôi nét về châu Phi – Đặc biệt kênh

đào Xuy-ê

- Hỏi: Vì sao Châu Phi bị xâm lược?

- HS theo dõi phần GV giới thiệu + hiểu biết qua

các bài NB, TQ, Ấn Độ, ĐNÁ để trả lời

- Hỏi: Quá trình các nước TB phương Tây xâm lược

Châu Phi như thế nào?

- GV yêu cầu HS sử dụng lược đồ thuộc địa của các

nước đế quốc ở châu Phi cuối thể kỉ XIX đầu thế kỉ

I Châu Phi

1/ Quá trình xâm chiếm Châu Phi của Các nước đế quốc hồi cuối TK XIX:

* Nguyên nhân Châu Phi bị xâm lược:

* Quá trình xâm chiếm Châu Phi của Các

nước đế quốc hồi cuối TK XIX:

- Từ giữa thế kỉ XIX, nhất là sau khi hoàn

XX - quan sát lược đồ và lập bảng thống kê theo

mẫu:

Tên ĐQ Các nước CP Tit lệ %

Anh Nam Phi, Ai Cập, 32

Pháp Angiêri, Mađagaxca, 28

Đức Camôrun, Tôgô 7,5

BĐNha Môdămbích, Ănggôla, 6,5

Hỏi: Qua bảng thống kê và quan sát lược đồ

SGK ,hãy rút ra nhận xét về quá trình phân chia

thuộc địa ở Châu Phi hồi đầu TKXX?

- HS trả lời – GV chốt:

+ Đầu TK XX, việc phân chia thụôc địa giữa các

nước đế quốc ở châu Phi căn bản đã hoàn thành

+ Việc phân chia không đồng đều giữa các nước

ĐQ, Anh và Pháp là 2 ĐQ chiếm nhiều nhất (Vì

sao?- ĐQ già )

Hỏi: Nguyên nhân ND châu Phi đấu tranh chống

CNTD ?

- HS trả lời –GV chốt

- GV yêu cầu HS theo dõi SGK lập bảng niên biểu

diễn biến phong trào đấu tranh của châu Phi theo

mẫu:

Tên nước P/t đ.tr Thời gian Kết quả

Angieeri K/n Apđen

Cade

1830-1847 Thất bại

Ai Cập P/t “Ai Cập

trẻ”

Ac-met- a-ra-bi

1879-1882 Thất bại

Xu Đăng K/n

Môhamet

1882-1898 Thất bại

Ê ti ôpi K/c nhân

dân Êti ôpi

1889-1896 Thắng lợi

- Hỏi: Em có nhận xét gì về phong trào đấu tranh

chống chủ nghĩa thực dân ở châu Phi?

- HS suy nghĩ trả lời

- GV bổ sung kết luận:

thành kênh đào Xuyê, thực dân phương Tây đua nhau xâm chiếm châu Phi: + Anh chiếm: Nam Phi, Ai Cập, Tây Nigiêria, Xômali, …

+ Pháp chiếm: một phần Tây Phi, Angiêri, Mađagaxca, Tuynidi, …

+ Đức: Camôrun, Tôgô, Tây Nam Phi, … + Bồ Đào Nha: Môdămbích, Ănggôla, …

⇒ Đầu thế kỉ XX, việc phân chia thụôc địa giữa các nước đế quốc ở châu Phi căn bản đã hoàn thành

2/ Phong trào đấu tranh chống thực dân của nhân dân châu Phi :

- Nguyên nhân ND châu Phi đấu tranh:

Do ách thống trị hà khắc của CNTD đối với các dân tộc châu Phi -> bùng nô phong trào đấu tranh GPDT ở châu Phi

- Tiêu biểu: Khởi nghĩa Ápđen Cađe ở Angiêri (1830 – 1847); phong trào đấu tranh của tầng lớp trí thức và sỹ quan yêu nước Ai Cập, … đặc biệt là cuộc kháng chiến của nhân dân Êtiôpia

=> KL: Phong trào đấu tranh chống thực dân của nhân dân châu Phi tuy diễn ra sôi nôi, thể hiện tinh thần yêu nước, nhưng

do trình độ tô chức thấp, lực lượng chênh lệch, nên đã bị thực dân phương Tây đàn

áp Cuộc đấu tranh GPDT ở châu Phi vẫn tiếp tục phát triển trong TK XX

* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân

- GV nêu đôi nét về khu vực MLT , khái qát quá

trình MLT bị CNTD xâm lược

-GV ĐVĐ: Phong trào đấu tranh ở MLT diễn ra

II Khu vực Mĩ La-tinh

- Ngay từ TK XVI, XVII, hầu hết các nước Mĩ Latinh đã trở thành thuộc địa của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha

như thế nào? Có gì khác với Châu Phi và Châu

Á? Nguyên nhân của sự khác nhau đó?

- GV giải thích: Do sau khi xâm lược MLT, chủ

nghĩa thực dân đã thiết lập ở đây chế độ thống trị

phản động, gây ra nhiều tội ác dã man, tàn khốc

( tàn sát dân bản địa, đưa nô lệ da đen từ Châu phi

sang hoặc những tùy tùng của TBN,BĐN)

- Đầu thế kỉ XIX nhu cầu phát triển kinh tế văn hóa

riêng đã thúc đẩy cuộc đấu tranh chống thực dân để

thiết lập những quốc gia độc lập

- GV hỏi: Em hãy nhận xét về phong trào giải

phóng dân tộc ở Mĩ La-tinh?

- HS dựa vào bảng thống kê, và lược đồ để trả lời

- GV: Sau khi giành độc lập từ nay Tây Ban Nha và

Bồ Đào Nha, tình hình Mĩ La-tinh như thế nào?

- GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được tình

hình Mĩ La-tinh sau khi giành độc lập và thấy được

âm mưu thủ đoạn của Mĩ với khu vực này

- Sự thống trị của chủ nghĩa thực dân là nguyên nhân dẫn tới cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc Mĩ Latinh

- Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Mĩ Latinh diễn ra quyết liệt và nhiều nước giành độc lập ngay từ đầu TK XIX

- Tiêu biểu + K/n 1791 ở Haiti, dưới sự lãnh đạo của Tútxanh Luvéctuya  nước Cộng hòa da đen đầu tiên ở Mĩ Latinh ra đời

+ Tiếp đó là cuộc đấu tranh giành độc lập

ở Áchentina (1816), Mêhicô và Pêru (1821), …

=> Chỉ 2 thập kỷ đầu TK XIX phong trào đấu tranh diễn ra quyết liệt ở MLT -> các quốc gia độc lập lần lượt hình thành Đây

là thắng lợi to lớn của nhân dân Mĩ Latinh trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân châu Âu

- Sau khi giành được độc lập, nhân dân

Mĩ Latinh lại phải tiếp tục đấu tranh chống lại những chính sách bành trướng của Mỹ đối với khu vực này

4 Củng cố:

GV củng cố bằng việc yều HS trả lời các câu hỏi nêu ra ngay từ đầu giờ học: Chủ nghĩa thực dân đã xâm lược và thống trị châu Phi như thế nào? Nhân dân các dân tộc ở đây đã đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân ra sao?

5 Dặn dò: Học bài cũ, đọc trước bài mới Sưu tầm tranh ảnh, những mẩu chuyện về Chiến tranh

thế giới thứ nhất 1914 - 1918

* TƯ LIỆU:

1/ Kênh đào Xuy-ê : Nằm ở vùng Tây Bắc Ai Cập, nối liền biển đỏ với Điạ Trung Hải Kênh

này do Công ty kênh Xuy-ê của Pháp - Ai Cập (Pháp chiếm 52% cô phần, Ai Cập chiếm 44%) xây dựng, bắt đầu từ tháng 4/1859 và hoàn thành vào năm 1869 Kênh có giá trị kinh tế, quân sự cao, đường thủy đi từ châu Âu sang châu Á qua kênh Xuy-ê là gần nhất, giảm được 50% quãng đường Trong chiến tranh thế giới thứ nhất và thứ II kênh Xuy-ê có vị trí chiến lược đặc biệt