Hạ Dìm đốt Hầm Thủ Thiêm đầu Tiên - Công An Nhân Dân

Rồi một ngày, chiếc phà Thủ Thiêm hơn 80 năm sẽ kết thúc sứ mệnh lịch sử, nhường "địa bàn" cho một hầm dẫn lớn nhất Đông Nam Á, khởi đầu cho một sự đổi thay lớn lao khu vực Thủ Thiêm - Bình Khánh, đô thị tương lai của Hòn ngọc Viễn Đông...

1. Vào lúc 7h38’ ngày 7/3/2010, Phó chủ tịch thường trực UBND TP HCM Nguyễn Thành Tài, Trưởng ban Chỉ đạo lai dắt và lắp đặt các đốt hầm vượt sông Sài Gòn, bắn phát súng lệnh, 4 con tàu thuê từ Thái Lan bắt đầu kéo đốt hầm rời khỏi vị trí và từ từ tiến về TP HCM. 4 tàu lai dắt đến từ Thái Lan gồm 1 chiếc có công suất 3.500 mã lực, 1 chiếc 3.400 mã lực và 2 chiếc 3.200 mã lực, dây neo của 2 tàu lai dắt chính đã được móc vào hai góc của đốt hầm bắt đầu di chuyển.

Cả 4 chiếc tàu chuyên dụng này được thuê từ Thái Lan có chân vịt có thể xoay được 3600, có thể dừng đột ngột hoặc xoay vòng khi đứng một chỗ. Trên trụ tháp định vị của các đốt hầm bố trí hoa tiêu, thuyền trưởng điều khiển các tàu kéo. Đoàn tàu chậm rãi kéo khối đốt hầm nặng 27.000 tấn như những tảng băng trôi dần dần tiến từng mét.

Đoàn tàu lai dắt đốt hầm đang vượt đoạn sông dài 22 km.

Lộ trình được chia làm hai đoạn, từ vị trí bể đúc đến ngã ba sông Sài Gòn, hay còn gọi là Ngã ba Đèn đỏ. Trên đường các đốt hầm đi qua, trước đó nhà thầu Obayashi phải nạo vét lòng sông sâu xuống 9m để tạo thuận lợi cho việc lai dắt. Các chuyên gia, kỹ sư của nhà thầu cũng dùng máy dò sóng siêu âm kiểm tra hàng ngày nhằm xác định độ sâu và chướng ngại vật dưới lòng nước để dọn dẹp đường.

Trên mé sông được bố trí 5 điểm neo đậu tạm thời đề phòng sự cố phải dừng lại. Toàn tuyến, có 6 trạm cảnh giới phong tỏa các phương tiện lưu thông trên sông, dọc từ thượng lưu đến ngã ba sông Sài Gòn. Vận tốc di chuyển của đoàn tàu lai dắt nằm trong khoảng 3 hải lý/giờ, tương đương 5,5 km/h.

Trong quá trình vận chuyển đốt hầm, lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) đường thủy và đường bộ, Cảnh sát cơ động (CSCĐ), lực lượng thanh niên xung phong phối hợp nhịp nhàng để đảm bảo an toàn suốt cả hành trình. Ngay phía dưới chân cầu Phú Mỹ, trước khi đoàn tàu lai dắt chui ngang đây, cơ quan chức năng đã có mặt để ngăn những dòng xe lên cầu.

Trên đường dẫn vào cảng Rau quả thuộc quận 7, hàng ngàn người dân cũng tập trung chật kín phía rào chắn để chào đón đoàn tàu. Cũng tại cầu Phú Mỹ, ông Lê Hoàng Quân, Chủ tịch UBND TP HCM đứng từ xa, lặng lẽ theo dõi đoàn tàu xê dịch từng bước. Chỉ đến khi đoàn tàu vượt được khúc cua Ngã ba Đèn đỏ, giao giữa sông Sài Gòn và sông Nhà Bè để tiến về phía cầu Phú Mỹ, chúng tôi mới thấy trên đôi môi ông nở nụ cười.

Vì rằng, đây là khúc cua khó nhất, hẹp nhất của cả lộ trình lai dắt đốt hầm. Ông Kenji Jokuhino, đại diện phía nhà thầu Nhật Bản cho biết, vì công trình đi qua nhiều đoạn sông uốn khúc, địa hình phức tạp nên đòi hỏi trong quá trình lai dắt phải đảm bảo sự chính xác tuyệt đối cho đoàn tàu.

Đốt hầm đầu tiên đang được đánh chìm xuống lòng sông Sài Gòn.

Hàng ngàn người dân tụ tập hai bên bờ sông Sài Gòn thuộc quận 1 và quận 2 để chứng kiến sự kiện này. Ông Bùi Tân Phát, lái xe ôm ở phường 24, quận Bình Thạnh cũng ra bến Bạch Đằng để chứng kiến cảnh lai dắt của đoàn tàu. Ông Phát vui vẻ tâm sự: "Tôi bỏ cả một buổi trưa làm việc để đến đây tận mắt nhìn thấy công trình hầm chui đang từng bước hình thành".

Ngay trên cầu Khánh Hội, hàng trăm người dân dừng xe để chụp hình, quay phim gây cảnh ùn tắc giao thông. Ngay lập tức, lực lượng CSGT, CSCĐ, lực lượng dân phòng kịp thời có mặt để khơi thông dòng xe đang bị ùn tắc phía sau. Trung tá Võ Hồng Sơn, Đội GTTT phản ứng nhanh Công an (CA) quận 1 cho biết: "Có rất đông người dân hiếu kỳ xem sự kiện đoàn tàu lai dắt về đến cảng Sài Gòn. Lực lượng CA phải thường xuyên nhắc nhở người dân ổn định trật tự để điều tiết lưu thông xe cộ quanh khu vực này".

Được biết, trước đó phía CA TP HCM cũng đã có những kế hoạch phân công công tác đến từng đơn vị nhằm triển khai lực lượng để đảm bảo an toàn giao thông cả khu vực đường thủy và bộ. Ngay từ sáng sớm ngày 7/3, lực lượng CA các quận, huyện phải túc trực từ sớm trên mọi ngả đường và cho đến hết ngày 8/3 - khi đốt hầm được đánh dìm dưới lòng sông nhằm tránh mọi sự cố xảy ra. Đến 13h 30’ cùng ngày, đoàn tàu mới đến vị trí đánh dìm hầm an toàn, kết thúc công đoạn lai dắt...

Có lẽ, sẽ rất nhiều người thắc mắc: "Tại sao không đúc các đốt hầm gần nơi dìm mà phải đúc ở một nơi xa dẫn đến việc lai dắt một công đoạn được cho là rất khó khăn và tốn kém?". Kỹ sư Nguyễn Đỗ - Kỹ sư trưởng của đại công trình đúc hầm Thủ Thiêm giải thích rằng: "Đây là một công trình siêu trường siêu trọng. Do đó cần phải có một khu đất đủ lớn và dòng sông đủ rộng".--PageBreak--

2. Sáng ngày 8/3, mọi hoạt động lưu thông tàu biển và các phương tiện thủy nội địa khác quanh khu vực hầm dìm vẫn tạm ngưng. Theo điều kiện thời tiết, thủy văn, ngày 8/3 là ngày sông Sài Gòn lặng nước nhất, thích hợp cho công tác hạ đốt hầm. Tuy nhiên, do con nước thuận lợi hơn dự tính, hơn 7h sáng, nhà thầu Obayashi đã tiến hành bơm nước vào đốt hầm dìm (thay vì 9h như kế hoạch).

Nước được bơm vào nhiều nên 30' sau, đốt hầm đã mất hút trong làn nước sông Sài Gòn. Khi bơm nước vào, nhà thầu sẽ tháo dần phao nổi được gắn trên đốt hầm để đốt hầm từ từ chìm xuống. Đến 20h, đốt hầm đã nằm trong rãnh đào dưới lòng sông Sài Gòn ở độ sâu 12m so với đáy sông và tiến hành rút nước ra khỏi đốt hầm. Song song với quá trình dìm, đốt hầm sẽ được kéo từ từ vào để gắn kết với đường dẫn phía Thủ Thiêm...

Công đoạn dìm đốt hầm được thực hiện thông qua việc điều khiển hệ thống bơm nước, tời kéo theo phương pháp Tháp - Phao. Trong vòng 36 giờ đồng hồ liên tục, nhóm thợ lặn chuyên nghiệp khoảng 20 người chia ca làm việc liên tục dưới đáy sông để dìm đốt hầm. Việc chọn lọc thợ lặn hết sức cẩn trọng. Phải từng là những người có kinh nghiệm và đã từng tham gia thi công các công trình hầm dìm ở nước ngoài để tránh mọi sơ xuất có thể xảy ra.

Thời gian đánh chìm hầm kéo dài hơn 13 giờ đồng hồ, gồm: tháo bỏ phần bảo vệ gioăng cao su, bơm nước vào các bồn chứa để bảo vệ cho các đốt hầm, hạ đốt hầm vào vị trí. Có thể hình dung lúc này đốt hầm như là một cái can được bịt kín, chứa đầy nước nằm sâu trong lòng nước. Việc tiếp theo là rút hết nước ra. Mỗi đốt hầm có 8 ô chứa nước và sẽ rút nước từng ô.

Khi rút nước phải bơm lượng bêtông tương ứng nhằm không để đốt hầm bị nổi lên theo định luật Archimedes. Đốt hầm yên vị thì phần nóc hầm nằm sâu hơn đáy sông 3m. Khi đó, nhà thầu thi công sẽ rải một lớp đá hai bên đốt hầm và phần nóc hầm sẽ được bảo vệ bằng lớp đá hộc dày 1m và lớp đất dày 2m bên trên trả lại hiện trạng đáy sông hiện hữu...

3. Hồi hộp dõi theo từng thông tin của công việc lai dắt, hạ dìm đốt hầm, ông Tsuno Motonori, Trưởng đại diện của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản Văn phòng Việt Nam (JICA) đã tổ chức họp báo từ tầng 8 khách sạn Majestis, vị trí quan sát tốt nhất toàn bộ quá trình lai dắt và hạ thủy đốt hầm. Ông Tsuno Motonori nói rằng, ông đã mong chờ sự kiện quan trọng này 5 năm nay, phần việc khó khăn nhất của dự án đã bắt đầu thực hiện, mọi việc diễn ra suôn sẻ. Công tác an ninh, an toàn đã được chuẩn bị rất chu đáo.

Ông Lê Hoàng Quân, Chủ tịch UBND TP HCM thì vui mừng phát biểu: "Hầm chui Thủ Thiêm là một trong những công trình quan trọng của TP HCM nói riêng và là công trình tiêu biểu của cả nước nói chung. Đây cũng là một công trình hầm chui vượt sông lớn nhất Đông Nam Á.

Khi công trình hoàn thành, sẽ là tuyến giao thông trọng yếu nối kết đại lộ Đông - Tây, góp phần giảm áp lực giao thông vào khu vực nội ô của TP. Đây cũng là tuyến đường kết nối TP HCM với các tỉnh miền Đông Nam Bộ và cả hành lang phía nam".

Dự kiến, tháng 2/2011 mới thông xe kỹ thuật qua hầm chui, nhưng ăn theo việc hạ hầm dìm Thủ Thiêm đầu tiên, giá nhà đất khu vực Thủ Thiêm đã bắt đầu tăng. Chỉ là một phần trong dự án Đại lộ Đông - Tây, hầm Thủ Thiêm cũng không phải là công trình duy nhất bắc qua sông Sài Gòn để đáp ứng nhu cầu giao thông với phía đông thành phố, bởi vì trên đoạn sông Sài Gòn chảy qua TP HCM đã có 4 cây cầu hiện hữu và tương lai không xa sẽ còn nhiều cây cầu nữa mọc lên.

Nhưng hầm Thủ Thiêm hoàn thành sẽ thiết lập nên hàng loạt kỷ lục trong lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng của Việt Nam và khu vực. Đường hầm vượt sông dài nhất Đông Nam Á với công nghệ đúc từng phần và toàn bộ vật liệu đạt tiêu chuẩn sạch, lần đầu tiên công nhân và kỹ sư Việt Nam trực tiếp thi công. Kỹ sư Nguyễn Đỗ khẳng định, những công trình tương tự sắp tới, nếu có, với đội ngũ công nhân đã có kinh nghiệm, Việt Nam hoàn toàn có thể thực hiện được...

Công trình hầm vượt sông Sài Gòn là hạng mục chính của gói thầu số 4: "Xây dựng hầm vượt sông Sài Gòn và đường mới Thủ Thiêm do nhà thầu Obayashi (Nhật Bản) thực hiện. Hầm có tổng chiều dài 1.490m, bao gồm 3 hạng mục chính: đoạn hầm dẫn phía TP HCM có tổng chiều dài 585m; đoạn hầm dẫn phía Thủ Thiêm có tổng chiều dài 535m; đoạn hầm dìm bao gồm 4 đốt hầm có tổng chiều dài 370m. Hạng mục hầm ngầm và đường dẫn hầm Thủ Thiêm trị giá 2.200 tỉ đồng. Ngày 13/9/2007, nhà thầu Obayashi đã đổ mẻ bêtông đầu tiên đúc các đốt hầm tại bãi đúc hầm Nhơn Trạch, Đồng Nai. Tháng 6/2008, cả 4 đốt hầm đã được hoàn thành. Tuy nhiên, một sự cố đã xảy ra, cả 4 đốt hầm dìm đều xuất hiện nhiều vết nứt. Sau đó, để khắc phục sư cố, nhà thầu đã khắc phục bằng cách phủ keo epoxy lên bề mặt vết nứt. Kỹ sư Nguyễn Đỗ kể lại: Từ tháng 9/2007, 500 cán bộ, công nhân do nhà thầu Obayashi tuyển trạch chính thức bắt tay đúc đốt hầm đầu tiên. Khu vực đúc hầm rộng 7,5 ha/tổng diện tích 25ha. Trước khi đúc hầm, phải đắp một đoạn đê dài 350m, sâu 20m được đóng 2 lớp cừ bằng thép, luôn hơn mức nước cao nhất của sông Lòng Tàu 1m, nhằm ngăn nước sông tràn vào bể đúc. Bể đúc sâu 10m so với mặt đất, đáy bể được giữ ổn định bằng cọc xi măng trộn đất, đường kính 1,2m. Khi kiểm tra, đất ổn định đạt mức chịu lực 2,5kg/cm2 mới tiến hành thi công. Vật liệu và cách làm cũng hết sức kỳ lạ. Xi măng dùng để trộn bêtông là loại tỏa nhiệt, bê tông được trộn với đá bào (đá lạnh, đem bào nhỏ) thay vì dùng nước thông thường để đảm bảo cho khối bêtông luôn ở nhiệt độ dưới 24oC. Mẻ bêtông đầu tiên được đổ xuống, lẫn trong giàn cốt thép là những ống đồng nhỏ, đường kính hơn chục milimét để tuần hoàn nước trong khối bêtông, nhằm giữ cho bêtông luôn mát. Trong suốt quá trình đổ bêtông, đổ đến đâu thì mái che phủ liền đến đó để không cho ánh nắng mặt trời chiếu vào trực tiếp. Tất cả những công đoạn trên giữ cho đốt hầm không bị rạn nứt sau này. Hạng mục quan trọng bậc nhất: đốt hầm dìm là kết cấu bêtông cốt thép nhiều ngăn rỗng dài khoảng 92m, rộng 33m. Mặt cắt ngang dạng hộp đôi rộng 33,3m, đường chính 3 làn xe. Tiêu chuẩn đường cấp 1, vận tốc thiết kế lên đến 60km/h...