Hà Đông Sư Tử | Nghi Phong Lâm

Dẫn vào chủ đề đã hứa bằng một cụm rất quen nhé. 😉

Hà Đông sư tử

河東 獅 子

Sưu tầm: Sơn Âm

Biên tập: Diệp Tĩnh Tuyết

Tĩnh Tuyết: Tên bài là phiên âm từ tiếng Trung nên ngược với tiếng Việt.

Hà Đông không phải là tỉnh Hà Đông cũ của Việt Nam mà là một địa danh của Trung Quốc

Câu thành ngữ này ám chỉ người phụ nữ không chỉ hung dữ mà còn có tính ghen tuông. Trong văn học Việt Nam, những người phụ nữ như vậy thường được ví von như Hoạn Thư của Truyện Kiều.

Thành ngữ trên xuất phát từ một bài thơ Tô Đông Pha, nhà văn, nhà thơ nổi tiếng thời Tống viết tặng bạn. [Xem thêm về Tô Đông Pha]

Bạn ông là người Vĩnh Gia, họ Trần tên Tháo, tự Quý Thường, hiệu Long Khâu cư sĩ, còn được gọi là Phương Sơn Tử. Khi còn trẻ, Trần Quý Thường thích việc kiếm cung, mỹ tửu và bằng hữu. Quá nửa đời người, công danh không thành toại, ông lui về sống ẩn dật, chuyên tâm về bút pháp và đạo Phật. Vợ của Trần Quý Thường là Liễu thị, tính tình hung dữ, thiếu nhã nhặn. [Xem thêm về Trần Quý Thường ở cuối bài]

Dẫn giải thứ nhất:

Mỗi lần mở yến tiệc mời khách, nếu có ca kỹ đến hát xướng mua vui, Liễu thị lại viện cớ quát tháo om sòm để đuổi khách. Một lần, Trần Quý Thường hoảng hốt làm rơi gậy, Tô Đông Pha nhân đó làm bài thơ sau để đùa bạn.

[Bản thơ tiếng Trung sẽ được bổ sung sau nếu Tĩnh Tuyết dịch lại được]

Thùy tự Long Khâu cư sĩ hiền Đàm Không thuyết hữu dạ bất miên Hốt văn Hà Đông sư tử hống Trụ tượng lạ thủ tâm mang nhiên

Dịch thơ:

Ai hiền bằng cư sĩ Long Khâu Đàm Không thuyết đọc suốt đêm thâu Bỗng nghe sư tử Hà Đông rống Kinh hoàng bỏ gậy rớt nơi đâu

Dẫn giải thứ hai:

Trần Quý Thường quá say mê Phật học nên ít quan tâm đến vợ con. Liễu thị lấy làm phiền lòng nên thường hay quát mắng chồng, bất kể trước mặt bạn bè không chút nể nang.

Trong những tháng ngày cơ cực khi bị lưu đày ở Hoàng Châu, Tô Đông Pha có làm một bài thơ dài gửi Trần Quý Thường để cười cho cái thân phận khổ lụy của hai người bạn thân. Bài thơ được mở đầu với những câu sau :

Đông Pha tiên sinh vô nhất tiền Thập niên gia hỏa thiêu phàm duyên Hoàng kim khả thành hà khả tắc Chỉ hữu sương bính vô do huyền Long Khâu cư sĩ diệc khả liên Đàm Không thuyết Hữu dạ bất miên Hốt văn sư tử Hà Đông hống Trụ trượng lạc thủ tâm mang nhiên

Đông Pha tiên sinh không một tiền Mười năm đèn lửa xin hai bên Hoàng kim làm được sông lấp được Chỉ có tóc sương không chịu đen Long Khâu cư sĩ cũng vô duyên Bàn Không bàn Hữu thức suốt đêm Bỗng nghe sư tử Hà Đông rống Hốt hoảng tâm thần rơi gậy thiền

…..Một cách khôi hài đầy triết lý. Đông Pha tiên sinh có tài tạo vàng, lấp sông, nhưng không giữ được nét thanh xuân trên mái tóc. Long Khâu cư sĩ luôn bàn luận về đạo lý thượng thừa, nhưng để hồn siêu phách lạc khi nghe tiếng sư tử Hà Đông rống, đến nỗi làm rơi thiền trượng.

Tuy nhiên,  Tô Đông Pha dùng “Hà Đông” để ám chỉ Liễu thị dựa trên một câu thơ của Đỗ Phủ thuộc đời Đường

“Hà Đông nữ nhi thân tính Liễu”

“Sư tử hống” có nhiều cách diễn giải khác nhau :

(1) Trong kinh Phật, sư tử là chúa tể sơn lâm, tiếng rống làm khiếp đảm muôn thú, để vừa chỉ tánh hung tợn của Liễu Thị vừa chỉ Quý Thường là tín đồ Phật giáo.

(2) Giọng thuyết pháp của Phật tổ, âm thanh uy nghiêm làm chấn động thế giới.

(3) Xưa, một số kinh sách nhà Phật bên Trung Quốc, lấy hình đầu sư tử há miệng rống làm phù hiệu. Đồng thời, cũng có một quyển kinh tên gọi “Liễu nghĩa kinh”, dạy tánh hạnh cho nữ Phật tử. Kinh đó thường được gọi là “Sư tử hống, Liễu nghĩa kinh”.

Tú Xương :

Hậu hạ đã cam phần cát lũy Nhặt khoan còn ỏi tiếng Hà Đông

Tiểu sử Trần Quý Thường do Tô Đông Pha viết:

“Phương Sơn Tử, người ẩn cư trong khoảng Quang Hoàng. Thiếu thời, hâm mộ Chu Gia và Quách Giải. Bọn hào hiệp trong làng xóm đều qui phụ theo. Hơi lớn, biết chiêu lựa người, và đọc sách; muốn lấy việc đó mà chen chân với đời. Nhưng rồi không gặp. Đến tuổi xế, về ẩn lánh trong khoảng Quang Hoàng, nơi chỗ gọi là Kỳ đình. Ở nhà tranh, ăn rau trái, không giao thiệp với người đời. Bỏ xe ngựa, vứt áo mão, đi bộ. (.)

“Tôi bị biếm trích ở Hoàng châu, qua Kỳ đình, thì thấy. Mới kêu : Hỡi ôi ! Đó là cố nhân của tôi, Trần Tháo Quí Thường đó. Sao lại ở đây ? Phương Sơn Tử cũng kinh ngạc, hỏi tôi tại sao đến đây. Tôi nói duyên cớ. Ông cúi đầu không đáp; rồi ngửa lên trời mà cười. Gọi tôi ngủ lại nhà. Tường vách xơ xác, nhưng vợ con trông chừng có vẻ thoả ý. Tôi giật mình lấy làm kinh ngạc.

“Tự nghĩ, Phương Sơn Tử khi thiếu thời, ưa rượu và thích kiếm, xài tiền như đất cát. (.)

“Tôi nghe nói trong khoảng Quang Hoàng có nhiều dị nhân, thường thường giả bộ ngây dại, dơ bẩn, khó gặp được. Phương Sơn Tử cũng trong hạng đó ư ?”

Đánh giá:

Chia sẻ:

• X
• Facebook
• Email

Thích Đang tải...