Hệ điều Hành – Wikipedia Tiếng Việt

Trang chủ » Phần Mềm Hệ điều Hành Dành Cho Máy Tính » Hệ điều Hành – Wikipedia Tiếng Việt

Có thể bạn quan tâm

Bài viết này cần thêm chú thích nguồn gốc để kiểm chứng thông tin. Mời bạn giúp hoàn thiện bài viết này bằng cách bổ sung chú thích tới các nguồn đáng tin cậy. Các nội dung không có nguồn có thể bị nghi ngờ và xóa bỏ. (Tìm hiểu cách thức và thời điểm xóa thông báo này)
Màn hình Desktop và Start menu của Windows 7
Màn hình Start đặc trưng của Windows 8

Hệ điều hành (tiếng Anh: Operating System - OS) là một phần mềm chạy trên máy tính và các thiết bị di động, dùng để điều hành, quản lý các thiết bị phần cứng và các tài nguyên phần mềm trên máy tính và các thiết bị di động.

Hệ điều hành đóng vai trò trung gian trong việc giao tiếp giữa người sử dụng và phần cứng, cung cấp một môi trường cho phép người sử dụng phát triển và thực hiện các ứng dụng của họ một cách dễ dàng.

Tổng quan

[sửa | sửa mã nguồn]

Các máy tính ban đầu không có hệ điều hành, mà người điều hành sẽ tải và chạy chương trình một cách thủ công. Khi chương trình được thiết kế để tải và chạy chương trình khác, nó đã thay thế công việc của con người.

Thuật ngữ "hệ điều hành" được dùng gần đây chỉ tới một phần mềm cần thiết để người dùng quản lý hệ thống và chạy các phần mềm ứng dụng khác trên hệ thống. Nó không chỉ có nghĩa là "phần lõi" tương tác trực tiếp với phần cứng mà còn cả các thư viện cần thiết để các chương trình quản lý và điều chỉnh hệ thống.

Không có sự phân biệt rõ ràng giữa phần mềm ứng dụng và hệ điều hành. Tuy nhiên, đôi khi vấn đề này cũng được tranh cãi. Thí dụ trường hợp Bộ Tư pháp Mỹ và Microsoft tranh cãi Internet Explorer có phải là một phần của Windows không.

Cấp thấp nhất của hệ điều hành là phần lõi (còn gọi là nhân), lớp phần mềm đầu tiên được tải vào hệ thống khi khởi động. Các phần mềm được tải tiếp theo phụ thuộc vào nó sẽ cung cấp các dịch vụ cốt lõi cho hệ thống. Những dịch vụ phổ biến là truy xuất đĩa, quản lý bộ nhớ, định thời, và truy xuất tới thiết bị phần cứng. Có nhiều tranh cãi về những thành phần nào tạo nên phần lõi, như hệ thống tập tin có được đưa vào phần lõi không.

Các hệ điều hành

[sửa | sửa mã nguồn]
  • MS-DOS và Microsoft Windows
  • Android
  • iOS
  • Harmony OS
  • Mac OS X
  • Windows Phone
  • Linux
    • Chrome OS
    • Linux Mint
    • Fedora
    • Ubuntu
  • Symbian OS
  • UNIX
    • FreeBSD
    • Solaris
  • Red Star OS

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Auslander, Marc A. (1981). "The evolution of the MVS Operating System" (PDF). IBM J. Research & Development. {{Chú thích tạp chí}}: Chú thích magazine cần |magazine= (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |coauthors= (gợi ý |author=) (trợ giúp)
  • Deitel, Harvey M. Operating Systems. Pearson/Prentice Hall. ISBN 978-0-13-092641-8. {{Chú thích sách}}: Đã bỏ qua tham số không rõ |coauthors= (gợi ý |author=) (trợ giúp)
  • Bic, Lubomur F. (2003). Operating Systems. Pearson: Prentice Hall. {{Chú thích sách}}: Đã bỏ qua tham số không rõ |coauthors= (gợi ý |author=) (trợ giúp)
  • Dhotre, I.A. (2009). Operating Systems. Technical Publications.
  • Stallings (2005). Operating Systems, Internals and Design Principles. Pearson: Prentice Hall.
  • Silberschatz, Avi (2008). Operating Systems Concepts. John Wiley & Sons. ISBN 0-470-12872-0. {{Chú thích sách}}: Đã bỏ qua tham số không rõ |coauthors= (gợi ý |author=) (trợ giúp)
  • Hansen, Per Birch, biên tập (2001). Classic Operating Systems. Springer. tr. 597. ISBN 038795113X.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Hệ điều hành. Tra hệ điều hành trong từ điển mở tiếng Việt Wiktionary
  • Operating systems at dmoz.org
  • Operating systems at TUNES - wiki with reviews of operating systems
  • Multics History and the history of operating systems
  • operating system at elook.org - explains what an operating system is and provides various examples
  • The "Write Your Own Operating System" OS Developer FAQ
  • How OSs Work
  • Operating System Programming - tutorials and source code
  • Operating Systems Technical Comparison
  • BonaFide OS Development - resource for operating system developers
  • Humor: If OS's Were Airlines

Bài viết này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.

  • x
  • t
  • s
  • x
  • t
  • s
Hệ điều hành
Chung
  • Tuyên truyền
  • So sánh
  • Công nghệ pháp lý
  • Lịch sử hệ điều hành
  • Hobbyist development
  • Danh sách
  • Thời biểu
  • Thị phần sử dụng
Hạt nhân
Cấu trúc
  • Exokernel
  • Hybrid kernel
  • Microkernel
  • Monolithic
Các thành phần
  • Chương trình điều khiển
  • Loadable kernel module
  • Microkernel
  • User space
Quản lý tiến trình
Các khái niệm
  • Context switch
  • Ngắt
  • Giao tiếp liên tiến trình
  • Task
  • Tiến trình
  • Khối điều khiển tiến trình
  • Hệ điều hành thời gian thực
  • Luồng (thread)
  • Chia sẻ thời gian
Thuật toánlập kế hoạch
  • Máy tính đa tác vụ
  • Fixed-priority pre-emptive scheduling
  • Multilevel feedback queue
  • Preemption (computing)
  • Round-robin scheduling
  • Shortest job next
Quản lý bộ nhớ và bảo vệ tài nguyên
  • Bus error
  • General protection fault
  • Bảo vệ bộ nhớ
  • Phân trang
  • Protection ring
  • Segmentation fault
  • Bộ nhớ ảo
Truy cập lưu trữ và hệ thống tập tin
  • Khởi động máy tính
  • Giải phân mảnh
  • Device file
  • File attribute
  • Inode
  • Journaling file system
  • Disk partitioning
  • Virtual file system
  • Virtual tape library
Danh sách
  • AmigaOS
  • Android
  • BeOS
  • BSD
  • DOS
  • GNU Hurd
  • iOS
  • Linux
  • Mac OS
  • MorphOS
  • OpenVMS
  • OS/2
  • OSv
  • QNX
  • ReactOS
  • RISC OS
  • Solaris
  • Transaction Processing Facility
  • Unix
  • VM (hệ điều hành)
  • Microsoft Windows
  • Z/OS
Khái niệm khác
  • Giao diện lập trình ứng dụng
  • Mạng máy tính
  • Hardware abstraction
  • Live CD
  • Live USB
  • Shell
    • Giao diện dòng lệnh
    • Giao diện đồ họa người dùng
    • Text-based user interface
    • Giao diện người dùng giọng nói
  • Preboot Execution Environment
  • x
  • t
  • s
Khoa học máy tính
Chú ý: Bản mẫu này cơ bản dựa trên Hệ thống xếp loại điện toán ACM năm 2012.
Phần cứng
  • Mạch in
  • Thiết bị ngoại vi
  • Vi mạch
  • Vi mạch tích hợp
  • Hệ thống trên vi mạch (SoC)
  • Tiêu thụ năng lượng (Điện toán xanh)
  • Tự động hóa thiết kế điện tử
  • Tăng tốc phần cứng
  • Bộ xử lý
  • Kích thước / Dạng thức
Tổ chức hệ thống máy tính
  • Kiến trúc máy tính
  • Độ phức tạp tính toán
  • Độ tin cậy hệ thống
  • Hệ thống nhúng
  • Hệ thống thời gian thực
Mạng máy tính
  • Kiến trúc mạng
  • Giao thức mạng
  • Phần cứng mạng
  • Bộ lập lịch trình mạng
  • Hiệu suất mạng
  • Dịch vụ mạng
Tổ chức phần mềm
  • Trình thông dịch
  • Middleware
  • Máy ảo
  • Hệ điều hành
  • Chất lượng phần mềm
Ký pháp và công cụ phần mềm
  • Mẫu hình lập trình
  • Ngôn ngữ lập trình
  • Trình biên dịch
  • Ngôn ngữ miền chuyên biệt
  • Ngôn ngữ mô hình hóa
  • Khung phần mềm
  • Môi trường phát triển tích hợp
  • Quản lý cấu hình phần mềm
  • Thư viện phần mềm
  • Kho chứa phần mềm
Phát triển phần mềm
  • Biến điều khiển
  • Quy trình phát triển phần mềm
  • Phân tích yêu cầu
  • Thiết kế phần mềm
  • Xây dựng phần mềm
  • Triển khai phần mềm
  • Công nghệ phần mềm
  • Bảo trì phần mềm
  • Nhóm lập trình
  • Mô hình nguồn mở
Lý thuyết tính toán
  • Mô hình tính toán
    • Ngẫu nhiên
  • Ngôn ngữ hình thức
  • Lý thuyết Automat
  • Lý thuyết khả tính
  • Lý thuyết độ phức tạp tính toán
  • Logic
  • Ngữ nghĩa
Thuật toán
  • Thiết kế thuật toán
  • Phân tích thuật toán
  • Hiệu quả thuật toán
  • Thuật toán ngẫu nhiên
  • Hình học tính toán
Toán học về điện toán
  • Toán học rời rạc
  • Xác suất
  • Thống kê
  • Phần mềm toán học
  • Lý thuyết thông tin
  • Giải tích toán học
  • Giải tích số
  • Khoa học máy tính lý thuyết
Hệ thống thông tin
  • Hệ quản trị cơ sở dữ liệu
  • Hệ thống lưu trữ thông tin
  • Hệ thống thông tin doanh nghiệp
  • Hệ thống thông tin xã hội
  • Hệ thống thông tin địa lý
  • Hệ thống hỗ trợ ra quyết định
  • Hệ thống điều khiển quá trình
  • Hệ thống thông tin đa phương tiện
  • Khai phá dữ liệu
  • Thư viện số
  • Nền tảng máy tính
  • Tiếp thị kỹ thuật số
  • World Wide Web
  • Truy hồi thông tin
Bảo mật
  • Mật mã học
  • Các phương pháp hình thức
  • Hacker bảo mật
  • Dịch vụ bảo mật
  • Hệ thống phát hiện xâm nhập
  • Bảo mật phần cứng
  • Bảo mật mạng
  • An toàn thông tin
  • Bảo mật ứng dụng
Tương tác người–máy
  • Thiết kế tương tác
  • Điện toán xã hội
  • Điện toán khắp nơi
  • Trực quan hóa
  • Khả năng tiếp cận
Tương tranh
  • Tính toán tương tranh
  • Tính toán song song
  • Điện toán phân tán
  • Đa luồng
  • Đa xử lý
Trí tuệ nhân tạo
  • Xử lý ngôn ngữ tự nhiên
  • Biểu diễn tri thức và suy luận
  • Thị giác máy tính
  • Lập kế hoạch và lên lịch tự động
  • Phương pháp tìm kiếm
  • Phương pháp điều khiển
  • Triết học về trí tuệ nhân tạo
  • Trí tuệ nhân tạo phân tán
Học máy
  • Học có giám sát
  • Học không có giám sát
  • Học tăng cường
  • Học đa tác vụ
  • Kiểm chứng chéo
Đồ họa
  • Hoạt hình
  • Thực tế mở rộng
    • Tăng cường
    • Hỗn hợp
    • Ảo
  • Kết xuất
  • Thao túng hình ảnh
  • Bộ xử lý đồ họa
  • Nén ảnh
  • Mô hình hóa dạng khối
Điện toán ứng dụng
  • Điện toán lượng tử
  • Thương mại điện tử
  • Phần mềm doanh nghiệp
  • Toán học tính toán
  • Vật lý tính toán
  • Hóa học tính toán
  • Sinh học tính toán
  • Khoa học xã hội tính toán
  • Kỹ thuật tính toán
  • Điện toán khả vi
  • Y tế tính toán
  • Nghệ thuật số
  • Xuất bản điện tử
  • Chiến tranh mạng
  • Bầu cử điện tử
  • Trò chơi video
  • Soạn thảo văn bản
  • Vận trù học
  • Công nghệ giáo dục
  • Quản lý tài liệu
  • Thể loại Thể loại
  • Đề cương
  • Thuật ngữ

Từ khóa » Phần Mềm Hệ điều Hành Dành Cho Máy Tính