Hiểu Thế Nào Về “tứ Bất” Triều Nguyễn? - Kiến Thức

Giải mã Hiểu thế nào về “tứ bất” triều Nguyễn? Dương Tuấn 03/01/2013 07:53 Tuy nhiên, các tài liệu lâu nay không thống nhất, chưa đưa ra văn bản nào của nhà Nguyễn quy định điều đó. Vua Gia Long không quy định "tứ bất" Trong tập 1 bộ Lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản năm 1971, trang 370 có viết: "Nhà Nguyễn củng cố nền thống trị bằng cách tăng cường chế độ chuyên chế. Các vua Nguyễn muốn thâu tóm vào tay tất cả quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp, giám sát... không muốn cho một ai chia sẻ quyền hành hoặc lấn át uy quyền của mình. Vì mục đích đó, Gia Long đặt ra lệ "bốn không" là không đặt tể tướng, không lấy đỗ trạng nguyên, không lập hoàng hậu, không phong tước vương cho người ngoài hoàng tộc (mà đối với người trong hoàng tộc cũng chỉ phong tước danh dự mà thôi)". Thực tế đoạn văn vừa trích dẫn trên đây không chính xác. Theo các văn bản triều Nguyễn hiện còn được lưu giữ, không thấy có việc vua Gia Long quy định "tứ bất" bao giờ. Trong khi đó, trong Đại Nam thực lục cũng như Đại Nam chính biên liệt truyện của Quốc sử quán triều Nguyễn lại ghi chép sự kiện: Bà Tống Thị Lan, tự là Liên, người quê Tống Sơn (Thanh Hoá) được đức thế tổ (Gia Long) lập làm vương hậu vào năm Bính Thìn (1796), đến năm Bính Dần (1806) thì lập làm Hoàng hậu. Đó là Thừa Thiên Cao hoàng hậu. Bà sinh 2 hoàng tử: Trưởng là Nguyễn Phúc Chiên mất sớm. Thứ là Nguyễn Phúc Cảnh được phong Đông cung thái tử năm Quý Sửu (1792) nhưng bị lâm bệnh và mất năm Tân Dậu (1801). Cùng với Thừa Thiên Cao hoàng hậu, vua Gia Long còn lập bà Trần Thị Đang, huý là Kính, người quê Văn Xá, huyện Hương Trà, làm Thuận Thiên Cao hoàng hậu. Con trai trưởng của bà là Nguyễn Phúc Đảm về sau trở thành vua Minh Mạng (1820 - 1840).

Ảnh minh họa.

Nhà Nguyễn không ban hành "tứ bất" Kể từ đời Minh Mạng trở đi, người ta mới tổng kết cái lệ "bất tứ" của triều Nguyễn: Bất thiết tể tướng; bất thủ Trạng nguyên; bất lập hoàng hậu; bất phong Đông cung. Nhưng chúng ta cũng phải thấy rằng nhà Nguyễn không ban hành một văn bản nào quy định "bốn không" này (tứ bất là điều bắt buộc mọi ông vua phải tuân thủ nghiêm ngặt điều đó). Chẳng hạn trong thi cử, nếu nói nhà Nguyễn không chấm đỗ Trạng nguyên, cũng không hẳn vậy. Bởi theo sách Đại Nam thực lục thì triều Nguyễn vẫn có danh hiệu Trạng nguyên. Vua Thiệu Trị (1841 - 1847) nói "Văn lý mà làm vẹn cả mười phần, thật không phải dễ. Đức Hoàng khảo ta (tức vua Minh Mạng) mở giáp khoa, ý để cầu người có học, nhưng về nhất giáp (trạng nguyên) vẫn còn để trống. Đó cũng là để đợi người có tài cao, lạ chứ không phải câu nệ về mức thước đâu". Như vậy là không phải đặt ra lệ không lấy Trạng nguyên mà có thể là do tiêu chuẩn thời đó đặt ra cao quá hoặc những người giỏi chưa ra ứng thí. Còn chức tể tướng, hoặc tướng quốc không có trong bộ máy triều Nguyễn. Vị trí và trọng trách ấy được triều Nguyễn giao cho cả tập thể đại thần thân tín gồm Hội đồng nội các và Viện Cơ mật. Nói cho chính xác qua các sử liệu để lại thì từ thời Lê Trung Hưng (thời Lê - Trịnh) đã không thấy chức Tể tướng xuất hiện.

(còn nữa)TIN LIÊN QUAN

• 3 công chúa "hồng nhan bạc mệnh" của triều Nguyễn
• Tình sử gây choáng của “dâm phụ” số 1 triều Nguyễn (1)
• Bái phục công chúa dẹp loạn cứu triều Trần
• Mộc bản triều Nguyễn khắc về cụ Nguyễn Sinh Sắc
• Vị Thượng hoàng đầu tiên của Vương triều Trần

BÀI ĐANG ĐỌC NHIỀU

• 

  Những tục “hành xác” lạ lùng của người Việt

• 

  Khám phá "tứ đại quốc khuyển" của Việt Nam

• 

  Những mỹ nhân thông minh kiệt xuất trong cung đình Việt (2)

Đọc nhiều nhất

Ngao vệ nữ hiếm gặp, nhiều người ráo riết săn lùng

Hiếm gặp và ẩn chứa nhiều điều bất ngờ, ngao vệ nữ gai lược (Pitar dione) là sinh vật biển vừa đẹp vừa giàu giá trị sinh thái.

Nghệ thuật khắc đá cổ tại Gibraltar hé lộ bí ẩn nghìn năm

Nghiên cứu tại miền nam Tây Ban Nha cho thấy các hình ảnh hơn 64.000 năm tuổi phản ánh ý tưởng, niềm tin và bản sắc của cư dân tiền sử.

Năng lực đáng kinh ngạc của loài tê giác khổng lồ nhất châu Á

Đồ sộ và cổ xưa, tê giác một sừng (Rhinoceros unicornis) là biểu tượng hoang dã độc đáo của các thảo nguyên và rừng ẩm Nam Á.

7 xác ướp báo săn nguyên vẹn trong hang động gây sốc giới khảo cổ

7 xác ướp báo săn được tìm thấy ở Ả Rập Xê Út, niên đại 1.800 năm tuổi, giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về môi trường và văn hóa cổ xưa của khu vực này.

Dự đoán ngày mới 26/1/2026 cho 12 con giáp: Dần tăng tốc

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Dần tăng tốc khi bước vào giai đoạn quan trọng và có thêm một số cơ hội kinh doanh.

Lộ diện 'ma cà rồng' đáng sợ trong thế giới khủng long

Jeholopterus là một trong những loài bò sát bay cổ đại kỳ lạ nhất, giúp hé lộ bức tranh đa dạng của bầu trời kỷ Jura.

Danh sách 3 con giáp mang 'lộc về cho cả nhà' năm 2026

Theo tử vi, có 3 con giáp bước vào giai đoạn “được nâng đỡ rõ rệt” trong năm 2026, giúp gia đình hưởng lộc, tăng thu nhập và xây dựng cuộc sống ổn định hơn.

Ở hiền gặp lành, 3 con giáp quý nhân trải thảm đỏ suốt năm 2026

Trong khi thiên hạ còn đang tất bật ngược xuôi thì có 3 con giáp này lại như được quý nhân "trải thảm đỏ", may mắn suốt năm Bính Ngọ 2026.

Vẻ đẹp rực rỡ của chim tu căng ngọc lục bảo trong rừng Trung Mỹ

Chim tu căng ngọc lục bảo (Aulacorhynchus prasinus) là cư dân rực rỡ của rừng mưa Trung Mỹ, nổi bật bởi sắc xanh và chiếc mỏ ấn tượng.

Các hình thái sét kỳ lạ khiến giới khoa học vắt óc giải mã

Sét có nhiều dạng khác nhau, từ sét trong mây đến hiện tượng phát sáng thoáng qua, vẫn còn nhiều bí ẩn chưa được giải thích rõ ràng.

Đừng bỏ lỡ

Phát hiện mới về nền văn minh sông Dương Tử qua khu định cư cổ

Dò tìm kim loại, thanh niên phát hiện 'báu vật' hiếm

Thời điểm lý tưởng để bao sái bàn thờ, tỉa chân hương cuối năm

Sự thật rùng mình trong vườn thú 3.000 năm tuổi ở Trung Quốc

Ngao vệ nữ hiếm gặp, nhiều người ráo riết săn lùng

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Khởi tố hai bị can vụ 3 tấn giá đỗ sử dụng chất cấm tại Hưng Yên

Những thực phẩm dễ bị trộn hàn the, người tiêu dùng không nên chủ quan

Hà Nội phát hiện cơ sở sản xuất giò chả sử dụng hàn the

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

Thói quen hằng ngày giúp móng tay bớt gãy yếu, khô xước

Không chỉ tạo vị ngon, 5 gia vị này có khả năng hỗ trợ hạ cholesterol

3 cách bổ sung mè đen giúp tóc chắc khỏe, hỗ trợ mọc tóc tự nhiên

Bí quyết phục hồi làn da sẫm màu ở đầu gối, khuỷu tay

Loại cá da trơn giàu đạm, omega-3, tốt cho não bộ, tăng sức đề kháng

Tin mới

Các hình thái sét kỳ lạ khiến giới khoa học vắt óc giải mã

Sét có nhiều dạng khác nhau, từ sét trong mây đến hiện tượng phát sáng thoáng qua, vẫn còn nhiều bí ẩn chưa được giải thích rõ ràng.

Ở hiền gặp lành, 3 con giáp quý nhân trải thảm đỏ suốt năm 2026

Trong khi thiên hạ còn đang tất bật ngược xuôi thì có 3 con giáp này lại như được quý nhân "trải thảm đỏ", may mắn suốt năm Bính Ngọ 2026.

7 xác ướp báo săn nguyên vẹn trong hang động gây sốc giới khảo cổ

7 xác ướp báo săn được tìm thấy ở Ả Rập Xê Út, niên đại 1.800 năm tuổi, giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về môi trường và văn hóa cổ xưa của khu vực này.

Nghệ thuật khắc đá cổ tại Gibraltar hé lộ bí ẩn nghìn năm

Nghiên cứu tại miền nam Tây Ban Nha cho thấy các hình ảnh hơn 64.000 năm tuổi phản ánh ý tưởng, niềm tin và bản sắc của cư dân tiền sử.

Danh sách 3 con giáp mang 'lộc về cho cả nhà' năm 2026

Theo tử vi, có 3 con giáp bước vào giai đoạn “được nâng đỡ rõ rệt” trong năm 2026, giúp gia đình hưởng lộc, tăng thu nhập và xây dựng cuộc sống ổn định hơn.

Lộ diện 'ma cà rồng' đáng sợ trong thế giới khủng long

Jeholopterus là một trong những loài bò sát bay cổ đại kỳ lạ nhất, giúp hé lộ bức tranh đa dạng của bầu trời kỷ Jura.

Năng lực đáng kinh ngạc của loài tê giác khổng lồ nhất châu Á

Đồ sộ và cổ xưa, tê giác một sừng (Rhinoceros unicornis) là biểu tượng hoang dã độc đáo của các thảo nguyên và rừng ẩm Nam Á.

Dự đoán ngày mới 26/1/2026 cho 12 con giáp: Dần tăng tốc

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Dần tăng tốc khi bước vào giai đoạn quan trọng và có thêm một số cơ hội kinh doanh.

Ngao vệ nữ hiếm gặp, nhiều người ráo riết săn lùng

Hiếm gặp và ẩn chứa nhiều điều bất ngờ, ngao vệ nữ gai lược (Pitar dione) là sinh vật biển vừa đẹp vừa giàu giá trị sinh thái.

Vẻ đẹp rực rỡ của chim tu căng ngọc lục bảo trong rừng Trung Mỹ

Chim tu căng ngọc lục bảo (Aulacorhynchus prasinus) là cư dân rực rỡ của rừng mưa Trung Mỹ, nổi bật bởi sắc xanh và chiếc mỏ ấn tượng.

Cây tre kỳ lạ mọc qua cột đèn, gây xôn xao cộng đồng

Cây tre đặc biệt mọc qua cột đèn ở Chiết Giang, thể hiện sức sống mãnh liệt và truyền cảm hứng về ý chí vượt khó của thiên nhiên.

Từ 25/1-15/2: 3 con giáp đón vận may tài chính, 1 tuổi nên cẩn thận

Tử vi dự đoán, từ 25/1-15/2, 3 con giáp này có thể tháo gỡ nợ, tăng thu và cần giữ lời để tránh hao tài, đồng thời tận dụng cơ hội phát triển tài chính.

[INFOGRAPHIC] Voọc mũi hếch - loài linh trưởng quý hiếm nổi tiếng Việt Nam

Voọc mũi hếch là một trong những loài linh trưởng quý hiếm nhất thế giới. Đây là loài đặc hữu ở Việt Nam với khoảng 160 cá thể.

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 25/1: Bọ Cạp có cơ hội xoay chuyển vận mệnh

Theo tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 25/1, Bọ Cạp có lộc làm ăn nhưng phải cân đối thu chi kẻo núi tiền cũng hết. Cự Giải cố gắng tránh năng lượng tiêu cực.

'Quái ngư' có lối bơi độc nhất vô nhị, Việt Nam có nhiều

Cá thát lát còm (Chitala chitala) là loài cá nước ngọt quen thuộc ở Đông Nam Á, gây ấn tượng bởi hình dáng dẹt và chuyển động uyển chuyển.

Tử vi tuần mới (26/1 - 1/2): 3 con giáp tình tiền viên mãn

Bước sang tuần mới, 3 con giáp được dự đoán có những thay đổi lớn, cuộc sống "lên hương" khi sự nghiệp, tình duyên viên mãn.

Chó thông minh học từ mới nhờ 'nghe trộm' cuộc trò chuyện của chủ

Theo nghiên cứu mới, những con chó "có năng khiếu" không chỉ giỏi thực hiện mệnh lệnh, ghi nhớ tên đồ vật... là nhờ "nghe trộm" cuộc trò chuyện của chủ.

Sinh vật biết bay kỳ dị nhất hành tinh, có cánh mọc ra từ chân sau

Sharovipteryx là sinh vật tiền sử kỳ lạ, thách thức mọi hình dung quen thuộc về sự tiến hóa của khả năng bay lượn.

Dự đoán ngày mới 25/1/2026 cho 12 con giáp: Tý may mắn

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Tý điềm đạm, khôn ngoan khi giải quyết công việc và gặp may mắn khi đầu tư.

[INFOGRAPHIC] Bão mặt trời mạnh nhất trong 20 năm

Bão mặt trời cấp S4 là cơn bão bức xạ mặt trời lớn nhất trong 20 năm qua, dự kiến sẽ có những tác động đến Trái đất.