Hoàn Cảnh Sáng Tác Bài Hát "Lệ Đá" (Trần Trịnh - Hà Huyền Chi) Và ...

Có thể bạn quan tâm

“Lệ Đá” là một nhạc phẩm có một hoàn cảnh sáng tác khá đặc biệt. Khác với các ca khúc nhạc phổ thơ khác, bài hát Lệ Đá có giai điệu nhạc được nhạc sĩ Trần Trịnh sáng tác trước, lời được thi sĩ Hà Huyền Chi soạn ra sau. Bài hát đã có sức sống mãnh liệt và được nhiều thế hệ yêu thích sau hơn 50 năm kể từ khi bài hát được ra đời.

Có một điều ít người biết, đó là bài Lệ Đá có 5 lời khác nhau chứ không chỉ có 1 lời như các ca sĩ đã hát từ trước đến nay.

Nhạc sĩ Trần Trịnh là một nghệ sĩ piano chuyên chơi đàn cho các phòng trà, vũ trường Sài Gòn cả trước và năm 1975, ông giỏi về giai điệu, nhưng có lẽ là không phải là người có thế mạnh về đặt lời, nên sau này đã cùng nhạc sĩ Nhật Ngân hợp thành nhóm Trịnh Lâm Ngân để sáng tác những ca khúc nhạc vàng hay cả về giai điệu lẫn lời ca, như là Qua Cơn Mê, Người Tình Và Quê Hương, Yêu Một Mình…

Cũng vì không giỏi đặt lời, nên nhạc sĩ Trần Trịnh sáng tác rất ít, và ca khúc nổi tiếng trong sự nghiệp của ông là Lệ Đá do một người khác viết lời, đó là Hà Huyền Chi – là nhà thơ, nhà văn và cũng là diễn viên xuất hiện trong nhiều cuốn phim nổi tiếng trước 1975.

Thông thường thì các nhạc sĩ thường phổ nhạc cho bài thơ có sẵn, riêng bài hát Lệ Đá được nhạc sĩ Trần Trịnh soạn ra giai điệu trước, sau đó thông qua một người bạn, ông nhờ nhà thơ Hà Huyền Chi đặt giúp lời.

Xem bài khác

Hoàn cảnh sáng tác “Đêm Đông” qua lời kể của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương

Hoàn cảnh sáng tác “Xập Xám Chướng” của nghệ sĩ Tùng Lâm

Sau này Hà Huyền Chi kể lại, ban đầu ông từ chối vì “mù nhạc”, nhưng sau đó vì nể bạn ông đã đồng ý và mọi người cùng kéo nhau lên đài phát thanh để nghe Trần Trịnh ngồi vào Piano dạo một đoạn nhạc. Một giai điệu buồn ngất ngây dịu nhẹ rất tha thiết và ngọt ngào đó ngay lập tức gây ấn tượng với Hà Huyền Chi. Nhưng vì nhà thơ không biết nhạc lý, không đọc được ký âm nên họ cùng bàn nghĩ ra cách nhạc sĩ sẽ ký hiệu dưới các nốt nhạc; dấu 0 cho những từ không có dấu (bình thanh), dấu huyền cho những từ mang dấu huyền, hỏi, nặng, dấu sắc cho những từ mang dấu sắc và huyền.

Hà Huyền Chi viết:

“Tôi nghe Trần Trịnh đàn thêm vài lần nữa và cố gắng nhập tâm cái âm hương của bản nhạc. Sau đó tôi bắt đầu “chơi ô chữ”: đặt lời vào giai điệu có sẵn.

Kết quả ngoài sức tưởng tượng tôi, không biết bằng cảm hứng nào đó, tôi đã hòa được cái rung cảm đích thực của thơ tôi cho nhạc của Trần Trịnh:

“Hỏi đá xanh rêu bao nhiêu tuổi đời Hỏi gió phiêu du qua bao đỉnh trời”

Lập tức tôi viết lời 2 cho Lệ Đá. Buổi trưa nắng gắt, dưới mái tôn thấp lè tè của quán cơm lính trong trại. Trên chiếc bàn bọc nhôm nóng bỏng, cáu bẩn, tôi thả hồn bay với Lệ Đá. Tôi viết thật dễ dàng, và khóc cũng dễ dàng với:

“Người đi, đi mãi không về Thời gian xóa vội câu thề Bóng anh nhạt nhoà bóng núi Em với tình yêu trăng soi

Tượng đá kiên trinh ru con đợi chồng Nhạc lá thu mưa hay chân ngựa hồng…”

Tôi cứ vừa viết vừa khóc như thế đó, như khi ngồi chép lại những dòng này…”

Ca khúc Lệ Đá với tiếng hát Nhật Trường đã làm mưa làm gió một thời Sài Gòn cuối thập niên 1960, từ vũ trường, phòng trà, quán xá đến khuê phòng.

Ngoài 2 lời nhạc đã được viết vào ngay lúc ban đầu, thi sĩ Hà Huyền Chi còn viết thêm 3 lời nữa vào các năm 1968, 1974 và 1992.

Đến năm 1971, đạo diễn Võ Doãn Châu lấy tên Lệ Đá đặt cho một bộ phim ông thực hiện, trong đó nhạc nền là bài Lệ đá do Khánh Ly hát. Cuốn phim Lệ Đá rất ăn khách và đoạt giải tại Đại hội điện ảnh lần thứ 3 năm 1971, góp phần làm cho bài Lệ Đá trở nên rất thịnh hành vào thời đó.

Nghe Lệ Thu hát Lệ Đá trước năm 1975 với 3 phần lời khác nhau:

Click để nghe Lệ Thu hát lời 1

Click để nghe Lệ Thu hát lời 2,3

Lời nhạc:

Lời 1

Hỏi đá xanh rêu bao nhiêu tuổi đời Hỏi gió phiêu du qua bao đỉnh trời Hỏi những đêm sâu đèn vàng héo hắt Ái ân bây giờ là nước mắt Cuối hồn một thoáng nhớ mong manh

Thuở ấy tôi như con chim lạc đàn Xoải cánh cô đơn bay trong chiều vàng Và ước mơ sao trời đừng bão tố Để yêu thương càng nhiều gắn bó Tháng ngày là men say nguồn thơ

Tình yêu đã vỗ cánh rồi Là hoa rót mật cho đời Chắt chiu kỷ niệm dĩ vãng Em nhớ gì không em ơi

Mầu áo thiên thanh thơ ngây ngày nào Chìm khuất trong mưa, mưa bay rạt rào Đọc lá thư xưa một trời luyến tiếc Nhớ môi em và mầu mắt biếc Suối hẹn hò trăng xanh đầu non

Lời 2

Tượng đá kiên trinh ru con đời đời Là nét đan thanh nêu cao tình người Là ánh chiêu dương đẩy lùi bóng tối Tháng năm xa trùng trùng sóng gối Ngóng nhìn từ bát ngát chân mây

Bài hát ca dao theo tôi vào đời Và giữ cho tim tôi xanh nụ cười Nào biết trong em còn nhiều trống vắng Trái yêu đương chỉ là trái đắng Gã tật nguyền buông trôi niềm tin

Tình yêu đã vỗ cánh rồi Là hoa rót mật cho đời Chắt chiu kỷ niệm dĩ vãng Em nhớ gì không em ơi

Tượng đá kiên trinh ôm con đợi chồng Nhạc lá thu mưa hay chân ngựa hồng Lệ đá tuôn rơi dòng dòng nối tiếp Ngóng chinh phụ đời đời kiếp kiếp Suối vọng tìm trăng xanh đầu non

Lời 3

Từ những đam mê xa trong cuộc đời Từ những cơn vui tan theo nụ cười Từ phút trao đi cuộc tình thứ nhất giá băng khi tuổi hồng đã mất dấu bèo chìm giữa sóng xa khơi

Giòng tóc mây thơ trên vai rũ mềm Mười ngón tay em đan trong tủi phiền Lời hứa cao bay cuộc tình cút bắt Giấc mơ hoa đầu đời đã tắt Có gì vừa trôi qua tầm tay

Người đi đi mãi không về Thời gian xóa vội câu thề Bóng anh nhạt nhòa bóng núi Em với tình yêu trăng soi

Lạy Chúa ngôi ba nghe con nguyện cầu Và giúp cho con quên đi tình sầu Lời thánh ru êm giọt đàn thống hối Chúa trên cao mỉm cười thứ lỗi Những giọt đàn vang trong trời tin