Giao diện chuyển sang thanh bên ẩn Bách khoa toàn thư mở Wikipedia Đừng nhầm với Mặt Trời lặn. Hoàng hôn hàng hải trên đảo Phú Quốc, Kiên Giang
Hoàng hôn là từ thường dùng để chỉ một khoảng thời gian kể từ ngay sau khi Mặt Trời lặn cho tới khi trời tối hẳn (buổi tối). Nó là khái niệm gắn liền với vị trí biểu kiến của Mặt Trời ở phía dưới đường chân trời. Trong khoa học khí tượng và nhiều ngôn ngữ, người ta định nghĩa hoàng hôn (dusk) là một thời điểm tối nhất của chạng vạng chiều tối thay vì là một khoảng thời gian (cách gọi "hoàng hôn" thông dụng ở trên là tương đương với thời gian chạng vạng chiều tối).[1]
Từ nguyên
[sửa | sửa mã nguồn]
Hoàng hôn là từ Hán-Việt, "黄昏"[2] hay còn gọi là chiều tà. Trong tiếng Việt còn có các tên gọi như nhá nhem, chạng vạng, nhá nhem tối, tối nhọ mặt người, Hán-Việt: bàng vãn, bạc mộ...
Định nghĩa kỹ thuật
[sửa | sửa mã nguồn]Các giai đoạn chạng vạng dân dụng, hàng hải và thiên văn.[3] Hoàng hôn là thời điểm tối nhất của chạng vạng buổi tối.
Thời điểm hoàng hôn là kết thúc của chạng vạng thiên văn, ngay trước lúc đêm tối bắt đầu và độ sáng của bầu trời là cực tiểu.[4] Tuy nhiên, về mặt kỹ thuật, có ba giai đoạn hoàng hôn như sau:
Hoàng hôn dân dụng (civil dusk trong tiếng Anh) là thời điểm mà đĩa Mặt Trời ở 6 độ phía dưới đường chân trời vào buổi chiều tối. Nó đánh dấu kết thúc của chạng vạng dân dụng (bắt đầu từ khi Mặt Trời lặn). Vào thời điểm này các vật thể vẫn còn có thể phân biệt được và một số ngôi sao (các định tinh và một số hành tinh của hệ Mặt Trời) đã xuất hiện trên bầu trời, có thể nhìn thấy bằng mắt thường khi trời quang mây. Bầu trời có thể có một vài màu sắc phân biệt trong thời điểm này, chẳng hạn màu đỏ hay cam. Sau thời điểm này, ánh sáng nhân tạo có thể được cần đến cho các hoạt động ngoài trời.
Hoàng hôn hàng hải (nautical dusk) là thời điểm khi đĩa Mặt Trời ở 12 độ phía dưới đường chân trời vào buổi chiều tối. Nó đánh dấu kết thúc của chạng vạng hàng hải (bắt đầu khi hoàng hôn dân dụng). Vào thời gian này, các vật thể và đường chân trời trở nên khó phân biệt rõ ràng, các ngôi sao và các hành tinh trở nên sáng hơn.
Hoàng hôn thiên văn (astronomical dusk) là thời điểm mà đĩa Mặt Trời ở 18 độ phía dưới đường chân trời vào buổi chiều tối. Nó đánh dấu sự kết thúc của chạng vạng thiên văn (bắt đầu khi hoàng hôn hàng hải), và sự bắt đầu của ban đêm. Vào thời điểm này, Mặt Trời không còn rọi sáng lên bầu trời được nữa và như thế nó không thể gây nhiễu cho các quan sát thiên văn.[4][5]
Thư viện ảnh
[sửa | sửa mã nguồn]
Hoàng hôn hàng hải ở Đông Anh, Hà Nội
Seattle, Washington vào lúc chạng vạng hàng hải
Hoàng hôn dân dụng tại Porto Covo, vùng duyên hải phía tây Bồ Đào Nha
Hoàng hôn thiên văn bên ngoài cửa sổ máy bay
Phong cảnh từ Công viên Ibirapuera, São Paulo, Brasil, lúc chạng vạng dân dụng
Hoàng hôn dân dụng ở Albi, Pháp
Hoàng hôn dân dụng ở Vịnh Amoudi, Santorini, Hy Lạp
Chạng vạng hàng hải ở Vancouver, British Columbia, Canada (phía không có mặt trời)
Xem thêm
[sửa | sửa mã nguồn]
Chạng vạng
Bình minh
Mặt Trời mọc
Mặt Trời lặn
Giờ xanh
Giờ vàng (nhiếp ảnh)
Tham khảo và ghi chú
[sửa | sửa mã nguồn]
^ Cục Đại dương và Khí quyển quốc gia Hoa Kỳ (NOAA). "Astronomical Terms". Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2008.
^ 黄昏, từ điển tiếng Trung
^ Van Flandern, T.; K. Pulkkinen (1980). "Low precision formulae for planetary positions". Astrophysical Journal Supplement Series. Quyển 31 số 3. Bibcode:1979ApJS...41..391V. doi:10.1086/190623.
^ ab"Full definition of Dusk".
^ "Dusk – Definition and Meaning". www.timeanddate.com.
Liên kết ngoài
[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Hoàng hôn.
Biểu tính toán thời gian chạng vạng cho khắp thế giới có thể tìm thấy tại www.gaisma.com/en/
x
t
s
Thời gian trong ngày
Ban ngày
Sáng
Trưa
Chiều
Tối
Chạng vạng
Bình minh
Mặt Trời mọc
Mặt Trời lặn
Hoàng hôn
Giờ xanh
Buổi tối
Nửa đêm
Giờ tàn cuộc
Brahmamuhurtha
Đêm
Liên quan
Vành đai sao Kim
Giờ vàng
Đường rạng đông
Ánh sáng ban ngày
Ánh trăng
Ban ngày vùng cực
Ban đêm vùng cực
Ánh sáng hoàng đạo
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hoàng_hôn&oldid=74421058” Thể loại:
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Hoàng hôn. 
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hoàng_hôn&oldid=74421058” Thể loại: 
Hoàng hôn hàng hải ở Đông Anh, Hà Nội 
Seattle, Washington vào lúc chạng vạng hàng hải 
Hoàng hôn dân dụng tại Porto Covo, vùng duyên hải phía tây Bồ Đào Nha 
Hoàng hôn thiên văn bên ngoài cửa sổ máy bay 
Phong cảnh từ Công viên Ibirapuera, São Paulo, Brasil, lúc chạng vạng dân dụng 
Hoàng hôn dân dụng ở Albi, Pháp 
Hoàng hôn dân dụng ở Vịnh Amoudi, Santorini, Hy Lạp 
Chạng vạng hàng hải ở Vancouver, British Columbia, Canada (phía không có mặt trời) 
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Hoàng hôn. 