Học Thuyết đại Diện (Agency Theory)

Skip to content

Học thuyết đại diện (Agency Theory) xoay quanh các câu hỏi: Tại sao chủ doanh nghiệp phải chia sẻ quyền lực (cho nhà quản lý) và quyền sở hữu (cho các cổ đông khác) khi biết rằng lợi nhuận thu được sẽ giảm nếu anh ta tự mình ddiefu hành và sở hữu doanh nghiệp? Ai thực sự là người nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp: cổ đông hay nhà quản lý? và doanh nghiệp được tổ chức quản lý và kiểm soát như thế nào để đảm bảo sự ổn định trên cơ sở thỏa mãn lợi ích của các bên?

Phạm vi áp dụng của học thuyết bao gồm tất cả các hợp đồng ủy quyền, cụ thể trong doanh nghiệp là hợp đồng lao động giữa nhân viên và doanh nghiệp; trong đó, học thuyết tập trung phân tích mối quan hệ hợp đồng đặc biệt giữa chủ doanh nghiệp (các cổ đông) và nhà quản lý của các doanh nghiệp cổ phần.

Học thuyết đại diện (Ross, 1973; Jensen và Meckling, 1976) phân tích mối quan hệ mâu thuẫn phụ thuộc giữa chủ doanh nghiệp (cổ đông) và các nhà quản lý (ban lãnh đạo, quản lý) trong doanh nghiệp. Trong đó, cổ đông, được gọi là người ủy quyền (principal), ủy thác cho các nhà quản lý, được gọi là người được ủy quyền hay đại diện (agent), thực hiện hoạt động điều hành và quản lý doanh nghiệp theo lợi ích của cổ đông. Một các khái quát, “mối quan hệ đại diện được thiết lập giữa hai hay nhiều bên khi mà một trong các bên này, gọi là người đại diện (agent), hành động như một đại diện của bên kia, được gọi là người ủy quyền (principal), trong một bối cảnh ra quyết định đặc biệt” (Ross, 1973, p.134). Như vậy, có thể nói nếu có sự chuyển giao quyền ra quyết định thì quan hệ đại diện sẽ tồn tại. Jensen và Meckling (1976) định nghĩa mối quan hệ đại diện như “một hợp đồng trong đó một hay nhiều người sử dụng dịch vụ của một người khác để hoàn thành, dưới danh nghĩa của mình, một công việc nào đó, hành động này bao hàm sự ủy quyền quyền ra quyết định cho người khác” (p.308).

Có thể thấy khái niệm của Jensen và Meckling (1976) mang nghĩa rộng hơn bởi vì: mỗi hợp đồng là một mối quan hệ đại diện, và mọi hợp đồng đều bao hàm trong nó mối quan hệ này, kể cả những hợp đồng lao động thông thường của doanh nghiệp. Hợp đồng này được coi là một thỏa thuận ủy quyền một phần quyền sở hữu của chủ doanh nghiệp cho người đại diện. Như vậy, về nguyên tắc, người đại diện phải có khả năng quản lý những đối tượng trong hợp đồng thỏa thuận một cách tốt hơn những người chủ doanh nghiệp. Tuy nhiên, sự tách rời giữa quyền sở hữu và quyền quản lý doanh nghiệp này dẫn đến hậu quả là “giám đốc của các doanh nghiệp này trở thành những người quản lý tài chính của người khác … một cách bất cẩn và lãng phí” chứ không “thực sự nghiêm túc như cách mà những người chủ doanh nghiệp xử lý vốn của chính họ” (Smith, 1776). Đây chính là vấn đề mà tất cả các doanh nghiệp cổ phần hiện nay đã đang và sẽ luôn phải đối mặt và xử lý.

Các nội dung chính của học thuyếtXem tất cả

Doanh nghiệp quản lý (managerial firms) và sự tách rời giữa quyền sở hữu và quyền quản lý

Trong các doanh nghiệp quản lý, vốn nằm trong tay cổ đông, nhưng hoạt động kinh doanh lại được kiểm soát bởi các nhà điều hành

Cấu trúc sở hữu (ownership structure) của doanh nghiệp quản lý

Cùng với sự tách rời quyền sở hữu và quyền quản lý, yêu cầu về phát triển về quy mô cũng như đầu áp dụng khoa

Bản chất mối quan hệ đại diện giữa cổ đông và nhà quản lý (principal-agent relationship)

Mối quan hệ đại diện giữa cổ đông và nhà quản lý được minh họa trong hình dưới đây. Trong đó mỗi bên chạy theo mục

Chi phí đại diện (agency costs) trong doanh nghiệp

Trong mối quan hệ đại diện giữa các bên, cổ đông vốn theo đuổi các mục đích khác với nhà quản lý và có quyền cách

Thái độ linh động của nhà quản lý (dynamic principal-agent relationship)

Như đã phân tích, mọi quyết định và hành động của nhà quản lý diễn ra theo nguyên tắc tối đa hóa tiện ích; tuy nhiên,

Thái độ tối đa hóa doanh thu (revenue maximization) của nhà quản lý trong doanh nghiệp

Nhằm đạt được các mục đích của mình về lương thưởng, quyền lực, danh vọng và nghề nghiệp, nhà quản lý thường không theo đuổi mục

Thái độ tối đa hóa tiện ích (self-seeking interests) thỏa mãn mục đích cá nhân của nhà quản lý

Theo nghiên cứu của Williamson (1963), nhà quản lý có quyền tùy quyết lớn và nắm quyền kiểm soát một số chi phí của doanh nghiệp

Thái độ tối đa hóa tăng trưởng (growth maximization) của nhà quản lý trong doanh nghiệp

Mục tiêu khác tối đa hóa tăng trưởng, cùng với tối đa hóa doanh thu và tối đa hóa tiện ích, cho phép nhà quản lý

Giải pháp đối với vấn đề đại diện (agency problem) trong quan hệ cổ đông – nhà quản lý doanh nghiệp

Các vấn đề trọng tâm và toan tính của các bên trong mối quan hệ đại diện dẫn đến mâu thuẫn tiềm ẩn trong doanh nghiệp

Học thuyết đại diện phân tích mối quan hệ hợp đồng đặc biệt giữa chủ doanh nghiệp (các cổ đông) và nhà quản lý được ủy quyền trong các doanh nghiệp quản lý hiện đại. Cụ thể, làm rõ cơ chế vận hành của doanh nghiệp và các giải pháp cho vấn đề đại diện trong mối quan hệ phức tạp giữa hai tác nhân trên, vốn theo đuổi các mục đích khác, thậm chí trái ngược nhau trong doanh nghiệp.

Nguồn: Phan Thanh Tú, Vũ Mạnh Chiến, Phạm Văn Kiệm, Lưu Đức Tuyến, Nguyễn Thị Hồng Nga (2018), “Chương 11: Học thuyết đại diện”, trong sách Học Thuyết Doanh Nghiệp, NXB Lao Động – Xã Hội, trang 205-233.

Mua sách ngay Mục lục bài viết Tư vấn quản trị Tư vấn nghiên cứu Học thuyết bàn tay hữu hình (The Visible Hand) Học thuyết ra quyết định (Decision Theory)

Bài cùng chủ đề
• Học thuyết quyền lực (Theories of Organizational Power)

  4 Th2 2019

• Học thuyết hành vi doanh nghiệp (Behavioral theory of the firm)

  4 Th2 2019

• Học thuyết hệ sinh thái doanh nghiệp (Theory of Organizational Ecology)

  4 Th2 2019

• Doanh nghiệp quản lý (managerial firms) và sự tách rời giữa quyền sở hữu và quyền quản lý

  13 Th11 2019

• Học thuyết tiến hóa doanh nghiệp (Evolutionary Theory of the Firm)

  4 Th2 2019

• Cấu trúc sở hữu (ownership structure) của doanh nghiệp quản lý

  13 Th11 2019

Mua sách ngay Mua sách ngay Mua sách ngay Mua sách ngay Mua sách ngay

PHẦN MỀM HKT SOFT

Hoàn toàn do người Việt xây dựng và triển khai

Xem chi tiết

CÔNG NGHỆ VƯỢT TRỘI, TÍCH HỢP PHẦN CỨNG

Giải pháp phần mềm bán hàng và quản lý khoa học, ứng dụng cộng nghệ 4.0.

Trải nghiệm ngay

TƯ VẤN HỖ TRỢ VẢ BẢO HÀNH TRỌN GÓI

Dịch vụ hỗ trợ và bảo trì bảo hành đảm bảo vận hành sản xuất kinh doanh và bán hàng thường xuyên

Dùng thử miễn phí ngay

TƯ VẤN QUẢN LÝ TỔNG THỂ

Tư vấn quản lý ứng dụng phần mềm thích ứng với đặc thù từng khách hàng

Xem chi tiết Doanh nghiệp học

• Quản trị văn phòng
• Thị trường chứng khoán: phân tích và đầu tư chứng khoán
• Doanh nghiệp: bản chất và tồn vong
• Quản trị bán lẻ
• Quản trị dự án
• Marketing chiến lược và thương hiệu doanh nghiệp
• Quản trị sản xuất trong doanh nghiệp
• Quản trị chất lượng trong doanh nghiệp

Kỹ năng mềm

• Hướng dẫn cài Windows và sử dụng dễ dàng
• Cách viết luận văn đại học, thạc sĩ ngành kinh tế – quản trị
• Học làm Website WordPress chuyên nghiệp, dễ dàng, không code
• Học lập trình các ngôn ngữ phổ biến (Java, JavaScript, C, C#, C++, Python, PHP, HTML, CSS, SQL …)
• Hướng dẫn toàn tập Microsoft Excel

• Trang chủ
• Các học thuyết doanh nghiệp
  • Tổ chức quản lý công nghiệp
    • Thuyết lợi thế cạnh tranh
    • Thuyết tiền hóa doanh nghiệp
    • Thuyết hệ sinh thái doanh nghiệp
    • Thuyết hành vi doanh nghiệp
    • Thuyết ngẫu nhiên
    • Thuyết thể chế
    • Thuyết phụ thuộc nguồn lực
    • Thuyết bàn tay vô hình
  • Doanh nghiệp và nhà quản lý
    • Học thuyết đại diện
    • Học thuyết ra quyết định
    • Thuyết quyền lực
    • Thuyết cấu trúc tổ chức
    • Thuyết bàn tay hữu hình
    • Thuyết quyền sở hữu
  • Môi trường cạnh tranh hiện đại
    • Học thuyết nguồn lực
    • Học thuyết chi phí giao dịch
    • Thuyết siêu cạnh tranh
    • Thuyết doanh nghiệp học hỏi
    • Thuyết hệ thống
• Phương pháp nghiên cứu
  • Phương pháp định lượng
    • Phương pháp luận
    • Điều tra bảng hỏi
    • Phân tích thống kê & Kinh tế lượng
    • Phân tích văn bản
    • Phân tích tổng hợp
    • Hướng dẫn phần mềm thống kê
      • Sử dụng phần mềm STATA
      • Sử dụng phần mềm SPSS
  • Phương pháp định tính
    • Phương pháp luận
    • Phỏng vấn điều tra
    • Nghiên cứu tính huống – điển hình
    • Nghiên cứu hành động
    • Nghiên cứu nội dung
    • Nghiên cứu thực nghiệm
    • Phương pháp quan sát
    • Hiện tượng học
  • Phương pháp tổng quan
    • Phương pháp luận
    • Các phương pháp tổng quan
• Quản trị doanh nghiệp
  • Cơ sở lý luận
    • Khoa học quản lý
    • Kinh tế vi mô
    • Khởi – Lập nghiệp
      • Khởi nghiệp sáng tạo
      • Lập nghiệp kinh doanh
      • Phát triển doanh nghiệp & quốc tế hóa
  • Quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh
    • Quản trị marketing
    • Quản trị thương hiệu
    • Quản trị bán hàng
    • Quản trị bán lẻ
    • Kinh doanh quốc tế
    • Thương mại điện tử
    • Quản trị dự án
    • Quản trị sản xuất
    • Quản trị chất lượng
    • Quản trị logistics
    • Quản trị chuỗi cung ứng
  • Hoạt động quản lý, hỗ trợ và đầu tư
    • Chiến lược doanh nghiệp
    • Quản trị nhân sự
    • Văn hóa doanh nghiệp
    • Hệ thống thông tin
    • Tài chính doanh nghiệp
    • Đầu tư tài chính
    • Thị trường chứng khoán
    • Kế toán doanh nghiệp
    • Quản trị văn phòng
• ERP HKT

Đăng nhập

Tên tài khoản hoặc địa chỉ email *

Mật khẩu *

Đăng nhập Ghi nhớ mật khẩu

Quên mật khẩu?