Holocaust – Wikipedia Tiếng Việt

Người Do Thái có truyền thống lịch sử với bề dày hơn 2.000 năm ở châu Âu.[2] Xuyên suốt thời kỳ Trung Cổ tại lục địa này, họ đã phải chịu đựng định kiến miệt thị đối xử bắt nguồn từ giáo lý thần học Kitô, bị đổ tội là nguyên nhân khiến Chúa Giêsu bị giết.[3][4] Vào thế kỷ thứ 19, nhiều quốc gia châu Âu đã ban quyền công dân chính thức cho người Do Thái, kỳ vọng họ sẽ đồng hóa.[5] Đến đầu thế kỷ thứ 20, hầu hết người Do Thái ở Trung và Tây Âu đã thích nghi với xã hội dòng chính; trong khi ở Đông Âu, nơi phong trào giải phóng lan tới muộn hơn, vẫn còn nhiều người Do Thái tiếp tục sống biệt lập trong các thị trấn nhỏ lẻ, nói tiếng Yiddish và theo Do Thái giáo chính thống.[6] Chủ nghĩa bài Do Thái chính trị, với nòng cốt là vấn đề Do Thái và thuyết âm mưu Do Thái quốc tế, nảy sinh vào thế kỷ thứ 18 và 19 như một phần sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc và tiến trình công nghiệp hóa ở châu Âu, đã xúc tác xung đột giữa dân Do Thái và phi Do Thái.[7][8] Trong cùng thời kỳ, một số nhà khoa học cũng bắt đầu phân loại loài người thành các chủng tộc, cho rằng tồn tại sự đấu tranh sinh tồn giữa những chủng người này.[9] Nhiều người theo chủ nghĩa phân biệt chủng tộc cho rằng người Do Thái là chủng ngoại lai, không phải bản địa của châu Âu.[10][11]

Vào thế kỷ thứ 20, nước Đức nỗ lực kiến thiết một đế quốc thực dân khổng lồ ở hải ngoại, qua đó gây ra cuộc diệt chủng người Herero và Nama, đồng thời sinh ra một thiết chế apartheid tách ly chủng tộc ở Tây Nam Phi.[12][13] Chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914–1918) bùng nổ đã làm khuếch trướng chủ nghĩa dân tộc và thái độ kì thị chủng tộc ở Đức nói riêng, cũng như trên khắp châu Âu nói chung.[14] Với sự kết thúc của cuộc chiến, khoảng 2 triệu lính Đức đã tử trận và nước này bị buộc phải cắt một phần đáng kể lãnh thổ;[14] thái độ bất mãn đối với điều khoản hậu chiến đã đoàn kết đại bộ phận dân Đức bất kể tư tưởng chính trị.[15][16] Cánh quân đội bắt đầu lan truyền thuyết âm mưu rất hấp dẫn nhưng rõ ràng sai sự thật rằng, thay vì bị đánh bại trên chiến trường, nước Đức thực ra đã bị đâm sau lưng bởi những người theo chủ nghĩa xã hội và dân Do Thái.[15][17]

Đảng Quốc Xã Đức được thành lập trong bối cảnh như vậy;[18] hệ tư tưởng của họ thường được coi là nguyên nhân chính dẫn đến Holocaust.[19] Từ đầu, những người Quốc Xã – không hẳn là khác biệt khi so với các dân tộc khác ở châu Âu – mơ về một thế giới không có người Do Thái, giống dân mà họ coi là "hiện thân của tất cả những gì sai trái về tính hiện đại".[20] Những người Quốc Xã coi dân tộc Đức là cộng đồng chủng tộc không bị bó hẹp bởi biên giới của nước Đức,[21] luôn tìm cách thanh trừng các thành phần bị coi là ngoại lai về mặt chủng tộc và khuyết tật về mặt xã hội.[15][22] Đảng viên Quốc Xã và lãnh tụ của họ, Adolf Hitler, cũng ám ảnh về sự mất mát lãnh thổ Đức hậu chiến và cổ vũ sự bành trướng sang Đông Âu nhằm tạo thêm Lebensraum (không gian sống) cho người Đức thuần chủng[23][24] – những ý tưởng mà hấp dẫn đại đa số người Đức.[25] Những người Quốc Xã hứa hẹn là sẽ bảo vệ văn minh châu Âu khỏi mối đe dọa từ Liên Xô,[26] một phần là vì Hitler tin rằng người Do Thái bấy giờ đang kiểm soát Liên Xô cũng như các cường quốc châu Âu, đồng thời ủ mưu nhằm hủy diệt nước Đức.[27][28][29]