Insulin – Wikipedia Tiếng Việt

Bài viết này cần thêm chú thích nguồn gốc để kiểm chứng thông tin. Mời bạn giúp hoàn thiện bài viết này bằng cách bổ sung chú thích tới các nguồn đáng tin cậy. Các nội dung không có nguồn có thể bị nghi ngờ và xóa bỏ. (Tìm hiểu cách thức và thời điểm xóa thông báo này)

Bài viết hoặc đoạn này cần được wiki hóa để đáp ứng tiêu chuẩn quy cách định dạng và văn phong của Wikipedia. Xin hãy giúp sửa bài viết này bằng cách thêm bớt liên kết hoặc cải thiện bố cục và cách trình bày bài.

Hormone Insulin (Công thức hóa học: C257H383N65O77S6; Trọng lượng phân tử: 58888808 đvc) insulin được cấu tạo bởi hai chuỗi polypeptid, nối với nhau bằng cầu nối disulfua, có 51 acid amin. Khi hai chuỗi này tách ra thì hoạt tính hormone sẽ mất.

Là một loại hormone do các "tế bào đảo tụy" của tuyến tụy tiết ra với tác dụng chuyển hóa carbohydrate. Ngoài ra, hormone Insulin còn tác dụng đến chuyển hóa mô mỡ và gan thành năng lượng ATP cung cấp cho các hoạt động sống của cơ thể.

Hình thành và phân hủy

[sửa | sửa mã nguồn]

Insulin được tổng hợp trong tế bào beta ở đảo tuỵ bằng bộ máy tổng hợp protein tế bào (bắt đầu bằng quá trình tổng hợp RNA của insulin, dịch mã để tổng hợp các tiền hormone (preprohormone), gọi là preproinsulin, tại hệ thống lưới nội nguyên sinh, tiếp theo là biến đổi preproinsulin hình thành các tiền insulin (proinsulin). Sau đó là quá trình hình thành insulin tại bộ máy golgi. Sau khi được tổng hợp, insulin được 'gói' trong các hạt tiết để qua màng tế bào và vào máu. Khoảng 1/6 proinsulin không biến đổi thành insulin. Ở những bệnh nhân đái tháo đường do thiếu insulin vẫn có sự hiện diện của proinsulin nhưng không may, nó không thực hiện bù được chức năng của insulin.

Sau khi vào máu, insulin ở dạng tự do và có thời gian bán phân huỷ trong huyết tương khoảng 6 phút, chính vì vậy, sau khi tiết khoảng 10-15 phút insulin sẽ không còn hiện diện trong máu nữa. Nếu không kết hợp được với các thụ quan (insulin receptor), insulin sẽ bị phân huỷ tại gan và một phần nhỏ tại thận.

Tác động của insulin đến trao đổi carbohydrate

[sửa | sửa mã nguồn]

Insulin là Hormon duy nhất, làm giảm được nồng độ glucose trong máu. Ngược lại là Glucagon, có nhiệm vụ làm tăng nồng độ glucose trong máu. Cả Adrenaline, Cortisol và các hormon của tuyến giáp trạng cũng có tác dụng tăng nồng độ glucose trong máu.

Tác động của insulin đến chức năng dự trữ đường tại gan

[sửa | sửa mã nguồn]

Sau một bữa ăn nhiều tinh bột và đường, hàm lượng glucose trong máu tăng sẽ kích thích tế bào beta của đảo tuỵ tiết insulin. Insulin sẽ tác động đến các quá trình giữ, dự trữ và sử dụng glucose bởi các loại mô trong cơ thể đặc biệt là tại gan, cơ và mô mỡ.

Khi nồng độ glucose trong máu tăng cao (sau khi ăn, uống đồ uống có nhiều đường, truyền glucose v.v.), glucose sẽ được dự trữ trong gan dưới dạng glycogen. Khi hàm lượng đường trong máu giảm (khi đói, giữa hai bữa ăn...) glycogen sẽ biến đổi trở lại thành glucose để đi vào máu giữ cho lượng đường trong máu (gọi tắt là đường huyết) không hạ quá thấp.

Insulin tác động đến quá trình này như sau:

• Insulin ức chế phosphorylase, một enzyme biến đổi glycogen thành glucose
• Insulin làm tăng cường hấp thu glucose của các tế bào gan thông qua tác động của enzyme glucokinase (enzyme này tăng cường phosphoryl hoá giữ glucose không qua được màng tế bào để đi ra ngoài).
• Tăng cường hoạt tính của enzyme tổng hợp glycogen bao gồm phosphofructokinase dẫn đến giai đoạn hai của quá trình phosphoryl hoá phân tử glucose và glucose synthetase có tác dụng tạo chuỗi từ các monosaccharide để hình thành phân tử glycogen.

Các tác động này làm tăng lượng glycogen dự trữ trong gan (có thể chiếm 5-6% khối lượng của gan hay khoảng 100gram glycogen).

Thuốc Insulin

[sửa | sửa mã nguồn]

Insulin được bào chế nhân tạo dùng điều trị cho bệnh đái tháo đường. Người bị bệnh này hoặc bị thiếu insulin (tiểu đường loại I) hoặc có đề kháng insulin (tiểu đường loại II). Thuốc insulin thường là thuốc chích dưới da, có nhiều loại nhưng nằm trong hai dạng chính tùy theo tác dụng nhanh hay chậm. Dạng tác dụng nhanh dùng ngay trước bữa ăn, để tăng độ insulin trong cơ thể phù hợp với độ carbohydrate sắp nhập vào. Dạng tác dụng chậm dùng vào buổi tối, để giữ lượng đường trong máu không tăng vọt trong nhiều giờ hôm sau. Liều lượng insulin do đó phải được thay đổi thường lệ. Tăng khi ăn nhiều hơn. Giảm khi hoạt động nhiều hơn (đường là năng lượng dùng trong hoạt động).

Những tác dụng phụ của insulin là:

1. Làm bầm tím hay cứng da thịt chỗ chích thường xuyên.
2. Làm lượng đường hạ quá thấp làm bệnh nhân mệt hay xỉu.
3. Phát ban ở chỗ tiêm hoặc toàn thân (hiếm gặp).

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

• Hormone Glucagon
• Hormone Adrenaline
• Hormone Cortisol

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

• Insulin, glucagon và bệnh tiểu đường trên Thư viện Khoa học VLOS

x t s Hormone
Tuyến nội tiết	Vùng dưới đồi-Tuyến yên Vùng dưới đồi GnRH TRH Dopamine Hormone giải phóng corticotropin-CRH GHRH Somatostatin (GHIH) MCH Thùy sau tuyến yên Oxytocin Vasopressin Thùy trước tuyến yên FSH LH TSH Prolactin POMC CLIP ACTH MSH Endorphins Lipotropin GH Trục tuyến thượng thận Vỏ tuyến thượng thận Aldosterone Cortisol Cortisone DHEA DHEA-S Androstenedione Tủy tuyến thượng thận Epinephrine Norepinephrine Tuyến giáp Hormone tuyến giáp T3 T4 Calcitonin Trục tuyến giáp Tuyến cận giáp PTH Trục tuyến sinh dục Tinh hoàn Testosterone AMH Inhibin Buồng trứng Estradiol Progesterone Activin Inhibin Relaxin GnSAF Phôi thai hCG HPL Estrogen Progesterone Tuyến tụy Glucagon Insulin Amylin Somatostatin Pancreatic polypeptide Tuyến tùng Melatonin N,N-Dimethyltryptamine 5-Methoxy-N,N-dimethyltryptamine
Các loại khác	Tuyến ức Thymosin Thymosin α1 Beta thymosin Thymopoietin Thymulin Hệ tiêu hóa Dạ dày Gastrin Ghrelin Tá tràng CCK Incretins GIP GLP-1 Secretin Motilin VIP Hồi tràng Enteroglucagon Peptide YY Gan/khác Insulin-like growth factor IGF-1 IGF-2 Mô mỡ Leptin Adiponectin Resistin Xương Osteocalcin Thận Renin EPO Calcitriol Prostaglandin Tim Natriuretic peptide ANP BNP

Bài viết liên quan đến y học này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.

• x
• t
• s

Cơ sở dữ liệu tiêu đề chuẩn
Quốc tế	GND
Quốc gia	Hoa Kỳ Pháp BnF data Nhật Bản Cộng hòa Séc Tây Ban Nha Israel
Khác	Yale LUX