İskorbüt - Vikipedi

İskorbüt
İskorbüt semptomu
Uzmanlık	İç Hastalıkları

İskorbüt, C vitamini (askorbik asit) eksikliği nedeniyle ortaya çıkan bir hastalık.

Halsizlik, kolayca kanayan ve geriye çekilen dişetleri, ciltte morluklar, eklemlerde ağrı ve yuvarlanan saçlar belirtileridir. C vitamini eksikliğinde yorgunluk, iştah azalması, yara iyileşmesinde gecikme, deride kuruluk ve çatlamalar, eklemlerde şişmeler olur. Vücut direncinin azalmasından dolayı grip ve nezleye yakalanma riski artar.

Tarihçe

Bazı antik yazmalarda iskorbüte benzer rahatsızlıklardan bahsedilmekle birlikte iskorbüt hakkındaki ilk detaylı bilgilere Haçlı Seferleri'nde rastlanır.[1] 15. yüzyılın sonlarına doğru iskorbüt denizcilerdeki başlıca ölüm ve sakatlanma nedeni oldu. Taze meyve sebze olmadan, kuru gıda ile uzun süre idare etmek durumunda olan denizcilerde C vitamini eksikliğinden dolayı iskorbüte rastlanmaktaydı. 1753'te İskoç denizci James Lind Turunçgillerin iskorbütü engellediğini keşfetti.[1] Zamanla Birleşik Krallık gemilerinde turunçgiller o kadar yaygın hâle geldi ki Britanya denizcileri "Limey" (limonlu) olarak anılmaya başlandı.[1]

Sigara ve içki içenlerin ve stres altında olanların C vitaminine olan ihtiyaçları artar.[2] Çünkü bu 3 faktör vücut direncini azaltan etkenlerdir.

Son yıllarda skorbütün gençler ve dengesiz beslenen bireyler arasında görülme sıklığında artış olduğu bildirilmektedir. Sağlıklı beslenme alışkanlıklarının yaygınlaştırılması ve toplumda C vitamini eksikliği konusunda farkındalığın artırılması, hastalığın önlenmesi açısından önemlidir.[3]

Kaynakça

1. ^ a b c "scurvy" (İngilizce). Britannica.com. 22 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2015. 
2. ^ "Vitamin C and Immune Function" (İngilizce). 29 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2025. 
3. ^ "Denizci hastalığı Türkiye'ye geliyor". Başkent - Ankara'nın Gazetesi. 19 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2024. 

Otorite kontrolü	BNE: XX529929 BNF: cb123371089 (data) GND: 4232112-8 LCCN: sh85119180 NDL: 00564577 NKC: ph1227926 NLI: 987007565855705171