Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè – Wikipedia Tiếng Việt

Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè
Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè đoạn chảy qua trước chùa Pháp Hoa, Quận 3
Tên địa phương	Rạch Thị NghèRạch Nhiêu Lộc Error {{native name checker}}: giá trị thông số dị hình (trợ giúp)
Vị trí
Quốc gia	Việt Nam
Tỉnh	Thành phố Hồ Chí Minh
Đặc điểm địa lý
Cửa sông	Sông Sài Gòn
Độ dài	9 km[1]
Diện tích lưu vực	33 km²[2]
Đặc trưng lưu vực
Chi lưu	Rạch Xuyên Tâm

Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là một tuyến kênh rạch chảy qua trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Kênh dài gần 9 km, bắt đầu từ cửa cống hộp tại điểm giao giữa hai con đường Lê Bình và Út Tịch thuộc phường Tân Sơn Nhất, chảy qua các các phường: Tân Sơn Nhất, Tân Sơn Hòa, Phú Nhuận, Nhiêu Lộc, Xuân Hòa, Cầu Kiệu, Tân Định, Gia Định, Thạnh Mỹ Tây, Sài Gòn và đổ ra sông Sài Gòn tại vị trí xưởng đóng tàu Ba Son cũ.[3]

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là một trong những tuyến đường thủy lâu đời nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh. Trong Gia Định thành thông chí, tác giả Trịnh Hoài Đức có ghi chép về rạch này với tên gọi sông Bình Trị như sau:[4]

Tục gọi là sông Bà Nghè ở địa phận tổng Bình Trị về phía bắc trấn, từ sông Tân Bình quanh sau trấn lỵ đến cầu ngang, ngược dòng lên tây 4 dặm rưỡi đến cầu Cao Miên: chảy về tây bắc độ 2 dặm đến chợ Chiểu, chảy về nam độ 4 dặm đến Phú Nhuận, 6 dặm rưỡi đến cầu Huệ là cùng nguyên, nơi đây có những ao vũng tản mạn.

Trịnh Hoài Đức cũng cho biết: "Bà Nghè là con gái đầu của Khâm sai Chánh thống Vân Trường hầu, tên bà là Nguyễn Thị Khánh, có chồng là thư ký mỗ, nên người đương thời gọi là bà Nghè mà không xưng tên. Sở dĩ có tên ấy là do khi đầu bà khai chiếm đất ở, bắc cầu ngang qua để tiện đi lại, nên dân gọi tên là cầu Bà Nghè, cũng gọi sông ấy là sông Bà Nghè."[4]

Theo nhà văn Sơn Nam, rạch Thị Nghè xưa ăn thông lên đến Bàu Cát, khúc ngọn này có tên là rạch Nhiêu Lộc (ông Nhiêu học tên Lộc). Đây là nơi Nguyễn Ánh thường trú binh trước khi đánh Gia Định. Ông cũng cho biết, rạch Nhiêu Lộc trước có nhiều nhánh nhưng đã bị lấp.[5]

Rạch Thị Nghè (Bà Nghè) còn được mô tả trong Bài phú cổ Gia Định như sau:[6]

Coi ngoài rạch Bà Nghè, dòng trắng hây hây tờ quyến trảiNgó lên giồng Ông Tố , cây xanh nghịt nghịt lá chàm rai.

Đến thời Pháp thuộc, rạch Thị Nghè được gọi là Arroyo de l'Avalanche.[7] Avalanche vốn là tên con tàu của quân Pháp đi theo rạch Thị Nghè tiến vào thám thính thành Gia Định vào ngày 16 tháng 2 năm 1859.[8]

Từ giữa thập niên 60, do không được quản lý chặt chẽ nên rạch Thị Nghè, cùng với rạch Bến Nghé – Tàu Hủ, bắt đầu bị nhà dân lấn chiếm và xả rác thải nên dần bị ô nhiễm nặng.[9]

Dự án cải tạo

[sửa | sửa mã nguồn]

Trong giai đoạn 1993–1998, chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu cho chỉnh trang tuyến kênh bằng việc giải tỏa hàng ngàn căn nhà lụp xụp ven kênh và làm hai tuyến đường song song chạy dọc kênh.[10] Đến năm 2002, thành phố bắt đầu triển khai dự án vệ sinh môi trường lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè.[11] Dự án gồm các hạng mục: nạo vét bùn dưới dòng kênh, lắp đặt tuyến cống bao chạy dọc ven kênh đến trạm bơm xử lý nước thải, lắp đặt khoảng 70 km cống thoát nước trên nhiều tuyến đường.[12] Tổng vốn đầu tư là 316,79 triệu USD, trong đó có 293,94 triệu USD từ nguồn vốn ODA của Ngân hàng Thế giới, phần còn lại là vốn đối ứng của Thành phố Hồ Chí Minh.[13] Sau 10 năm thi công, công trình được khánh thành vào ngày 18 tháng 8 năm 2012.[12][14]

Giao thông

[sửa | sửa mã nguồn]

Đường bộ

[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện nay, hai con đường chạy dọc kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè được đặt theo tên hai quần đảo trên Biển Đông mà Việt Nam tuyên bố chủ quyền: đường Trường Sa bên tả ngạn dài 8,3 km và đường Hoàng Sa bên hữu ngạn dài 7,4 km.[15] Hai con đường này được bắt đầu được nâng cấp mở rộng vào ngày 2 tháng 2 năm 2012[16] và khánh thành sau đó 6 tháng, đồng thời với công trình cải tạo tuyến kênh.[12] Sau đó, trong giai đoạn 2013–2015, thành phố cũng cho xây mới 3 cầu bắc qua tuyến kênh là cầu Lê Văn Sỹ, cầu Kiệu và cầu Bông,[17] cũng như xây dựng hai hầm chui dưới dạ cầu Điện Biên Phủ[18] để kết nối thông suốt hai con đường Hoàng Sa và Trường Sa.

Đường thủy

[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 1 tháng 9 năm 2015, thành phố phối hợp với Công ty Thuyền Sài Gòn khai trương tuyến du lịch bằng thuyền đưa du khách tham quan trên kênh. Tuyến này gồm có hai bến trên đường Hoàng Sa tại gần cầu Thị Nghè (Quận 1) và gần cầu Lê Văn Sỹ (Quận 3).[19]

Chú thích

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ Lê Toàn, Lê Quân (ngày 21 tháng 8 năm 2022). "Ngắm dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè xanh mát sau 10 năm cải tạo". Báo Đầu tư điện tử. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 9 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
2. ^ Tự Trung (ngày 27 tháng 11 năm 2003). "TP.HCM: khởi công xây dựng tuyến cống bao kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
3. ^ Hữu Công, Đình Văn (ngày 29 tháng 4 năm 2021). "Những dòng kênh 'chết' được hồi sinh". Báo điện tử VnExpress. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
4. ^ a b Trịnh Hoài Đức (1972). Gia Định thành thông chí (Tập thượng – Quyển I và II). Nha Văn hóa – Phủ Quốc vụ khanh đặc trách văn hóa. tr. 40.
5. ^ Sơn Nam (1997). Bến Nghé xưa. Nhà xuất bản Trẻ. tr. 170. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 7 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
6. ^ Minh Phong (ngày 6 tháng 2 năm 2012). "Hành trình xanh lại dòng kênh - Bài 1: Ký ức một dòng kênh". Báo điện tử Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
7. ^ Trần Hữu Quang (2012). Hạ tầng đô thị Sài Gòn buổi đầu. Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. tr. 14. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
8. ^ TruongUy (ngày 1 tháng 9 năm 2011). "Đường Thiên Lý giữa Sài Gòn - Kỳ 2: Thị Nghè kháng chiến". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
9. ^ Chung Hai (ngày 5 tháng 4 năm 2016). "Quy hoạch Sài Gòn trước 1975 như thế nào?". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2020.
10. ^ "Khánh thành dự án kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Báo điện tử Kinh tế & Đô thị. ngày 19 tháng 8 năm 2012. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
11. ^ Q.Hiền (ngày 1 tháng 3 năm 2002). "Khởi động dự án vệ sinh môi trường lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Báo Người Lao Động điện tử. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
12. ^ a b c Ngọc Ẩn, Mậu Trường (ngày 18 tháng 8 năm 2012). "Khánh thành công trình kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
13. ^ Quốc Hùng, Lương Thiện (ngày 30 tháng 7 năm 2012). "Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè dần hồi sinh". Báo Sài Gòn Giải Phóng. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
14. ^ Hữu Công (ngày 19 tháng 8 năm 2012). "Khánh thành công trình kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Báo điện tử VnExpress. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
15. ^ "Những công trình làm thay đổi diện mạo TP.HCM". Sở Quy hoạch – Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh. ngày 25 tháng 4 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 8 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
16. ^ N.ẨN (ngày 2 tháng 2 năm 2012). "Mở rộng toàn tuyến đường Hoàng Sa và Trường Sa". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 1 năm 2022. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2020.
17. ^ N.ẨN (ngày 12 tháng 3 năm 2013). "887 tỉ đồng xây 4 cầu mới ở TP.HCM". Tuổi Trẻ Online. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
18. ^ G.Minh (ngày 22 tháng 6 năm 2015). "Xuất hiện nhiều vết nứt dưới hầm chui cầu Điện Biên Phủ". Báo Người Lao Động điện tử. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.
19. ^ Phạm Hữu, Vũ Phượng (ngày 1 tháng 9 năm 2015). "Người Sài Gòn có thể ngồi thuyền Phụng du ngoạn kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè". Báo Thanh Niên. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2022.

Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Cổng thông tin:

• Thành phố Hồ Chí Minh

x t s Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh
Công trình hành chính	Bưu điện Sài Gòn Trụ sở Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
Công trìnhlịch sử – văn hóa	Nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh Nghĩa trang liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh Bảo tàng Chiến dịch Hồ Chí Minh Bảo tàng Chứng tích chiến tranh Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ Bảo tàng Thành phố Bảo tàng Tôn Đức Thắng Bến Nhà Rồng Dinh Độc Lập Nhà tù Phú Lợi Nhà tù Côn Đảo
Công viên,khu sinh thái, phố đi bộ	Bến Bạch Đằng Công viên 23 tháng 9 Công viên 30 tháng 4 Công viên Bách Tùng Diệp Công viên Chi Lăng Công viên Gia Định Công viên Hoàng Văn Thụ Công viên Lê Thị Riêng Công viên Lê Văn Tám Công viên Lịch sử – Văn hóa Dân tộc Công viên Phú Lâm Công viên Tao Đàn Đầm Sen Địa đạo Củ Chi Địa đạo Phú Thọ Hòa Rừng ngập mặn Cần Giờ Suối Tiên Bình Quới – Thanh Đa Thảo Cầm Viên Khu Tây ba lô – Phố đi bộ Bùi Viện Phố đi bộ Nguyễn Huệ Đường hoa Nguyễn Huệ
Công trình tôn giáo	Chùa Ấn Quang Chùa Giác Hải Chùa Giác Lâm Chùa Giác Viên Chùa Hoằng Pháp Chùa Giác Ngộ Chùa Nam Thiên Nhất Trụ Chùa Nghệ Sĩ Chùa Phật Cô Đơn Chùa Phụng Sơn Chùa Tập Phước Chùa Từ Ân Chùa Vĩnh Nghiêm Chùa Xá Lợi Đại chủng viện Thánh Giuse Đan viện Cát Minh Đền Công Chính Đền Hùng (Thảo Cầm Viên) Đền thờ Đức Thánh Trần Đình Minh Hương Gia Thạnh Đình Thông Tây Hội Hội quán Hà Chương Hội quán Nghĩa An Hội quán Nhị Phủ Hội quán Ôn Lăng Hội quán Tuệ Thành Lăng Ông Miếu Nổi Nhà thờ Ba Chuông Nhà thờ Cầu Kho Nhà thờ Cha Tam Nhà thờ Chí Hòa Nhà thờ Chợ Quán Nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn Nhà thờ Đức Bà Nhà thờ Hạnh Thông Tây Nhà thờ Huyện Sỹ Nhà thờ Tân Định Nhà thờ Thánh Jeanne d'Arc Thánh thất Sài Gòn Thiền viện Vạn Hạnh Tu viện dòng Thánh Phaolô Việt Nam Quốc Tự
Nhà hát, sân khấu	Nhà hát Bến Thành Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang Nhà hát Hòa Bình Nhà hát Thành phố Sân khấu kịch Idecaf Rạp Công Nhân
Công trình thể thao	Nhà thi đấu Phú Thọ Nhà thi đấu Tân Bình Sân vận động Hoa Lư Sân vận động Quân khu 7 Sân vận động Thống Nhất
Công trìnhthương mại – dịch vụ	Bitexco Financial Tower Chợ An Đông Chợ Bà Chiểu Chợ Bến Thành Chợ Bình Tây Chợ Tân Định Diamond Plaza Landmark 81 mPlaza Saigon Saigon Centre Saigon Trade Center Thuận Kiều Plaza Union Square Vincom Center Đồng Khởi
Công trìnhgiao thông – đô thị	Buýt đường sông Cầu Ba Son Cầu Mống Đại lộ Đông Tây Đường Đồng Khởi Đường Lê Lợi Đường Nguyễn Hữu Cảnh Đường Tôn Đức Thắng Ga Sài Gòn Hầm Thủ Thiêm Hồ Con Rùa Kênh Bến Nghé Kênh Hàng Bàng Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè Khu đô thị Phú Mỹ Hưng Khu đô thị mới Thủ Thiêm Khu phố cổ Chợ Lớn Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất Vinhomes Central Park
Khách sạn	Khách sạn Caravelle Sài Gòn Khách sạn Continental Khách sạn Grand Sài Gòn Khách sạn Majestic Saigon Khách sạn Rex
Khu công nghệ	Công viên phần mềm Quang Trung Khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh
Vịnh và bãi biển	Vịnh Gành Rái Bãi Trước Bãi Sau
Du lịch Việt Nam 7 khu du lịch quốc gia • An Giang • Bà Rịa – Vũng Tàu • Bạc Liêu • Bắc Giang • Bắc Kạn • Bắc Ninh • Bến Tre • Bình Dương • Bình Định • Bình Phước • Bình Thuận • Cà Mau • Cần Thơ • Cao Bằng • Đà Nẵng • Đắk Lắk • Đắk Nông • Điện Biên • Đồng Nai • Đồng Tháp • Gia Lai • Hà Giang • Hà Nam • Hà Nội • Hà Tĩnh • Hải Dương • Hải Phòng • Hậu Giang • Hòa Bình • Thành phố Hồ Chí Minh • Hưng Yên • Khánh Hòa • Kiên Giang • Kon Tum • Lai Châu • Lạng Sơn • Lào Cai • Lâm Đồng • Long An • Nam Định • Nghệ An • Ninh Bình • Ninh Thuận • Phú Thọ • Phú Yên • Quảng Bình • Quảng Nam • Quảng Ngãi • Quảng Ninh • Quảng Trị • Sóc Trăng • Sơn La • Tây Ninh • Thái Bình • Thái Nguyên • Thanh Hóa • Thừa Thiên Huế • Tiền Giang • Trà Vinh • Tuyên Quang • Vĩnh Long • Vĩnh Phúc • Yên Bái