Khai Sáng Thời Hiện đại - đọc Thử - Tải Xuống Sách - AnyFlip

• Quick Upload
• Explore
• Features
• Support
  • Contact Us
  • FAQ
  • Help Document
• Pricing

Sign In Sign Up

• Quick Upload
• Explore
• Features
• Support
  • Contact Us
  • FAQ
  • Help Document
• Pricing
• Sign In
• Sign Up

• Enrichment
• Business
• Books
• Art
• Lifestyle
• Religion
• Home
• Science

The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here. Home Explore Khai sáng thời hiện đại - đọc thử View in Fullscreen

Khai sáng thời hiện đại - đọc thử

Like this book? You can publish your book online for free in a few minutes!

• thuhang0609.hh
• http://anyflip.com/pgykr/imcy/

Download PDF Share

Related Publications

Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base. Search Published by thuhang0609.hh, 2021-11-04 21:05:56 Khai sáng thời hiện đại - đọc thử

Pages:
• 1 - 26

Khai sáng thời hiện đại - đọc thử

Keywords: Khai sáng,Khai sáng thời hiện đại,Lý tưởng Khai sáng,Steven Pinker

Creation and co-writing: Yuval Noah HarariAdaptation and co-writing: David VandermeulenAdaptation and illustration: Daniel CasanaveColors: Claire ChampionEditor (Albin Michel): Martin ZellerSapienship Storytelling:Sponsorship and management: Itzik YahavManagement and editing: Naama AvitalEditing and coordination: Naama WartenburgMaster text translation: Adriana HunterDiversity consulting: Slava Greenbergwww.sapienship.coCover design: Phạm Ngọc ĐiệpCover illustration: Daniel CasanaveAll rights reserved, including the right of total or partial reproduction in any form.SAPIENS: LƯỢC SỬ LOÀI NGƯỜI BẰNG TRANHTập 1: Khởi đầu của loài ngườiTác giả: Yuval Noah HarariBản quyền tiếng Việt © Công ty Cổ phần sách Omega Việt Nam, 2021Bản dịch tiếng Việt © Công ty Cổ phần sách Omega Việt Nam, 2021Công ty Cổ phần sách Omega Việt Nam xuất bản, bìa cứng, 2021Công ty Cổ phần Sách Omega Việt Nam - thành viên của Alpha Publishing Group.CÔNG TY CP SÁCH OMEGA VIỆT NAM (OMEGA PLUS) thành lập tháng 9/2016 với định hướng xuất bản tri thức nền tảng tronglĩnh vực Khoa học Nhân văn, Khoa học Tự nhiên, Chính trị - Xã hội, Triết học, Nghệ thuật… Đến nay, chúng tôi đã xuất bản hơn200 đầu sách thuộc 5 tủ sách bao gồm: Kinh điển, Sử Việt, Khoa học, Nhân vật Vĩ đại, Nghệ thuật. Thông qua việc xuất bảncác ấn phẩm có giá trị, mang hàm lượng tri thức cao, qua các hoạt động nhằm đưa tri thức hữu ích đến cộng đồng; Omega Plusmong muốn đóng góp theo cách riêng vào sự phát triển đang ngày càng mạnh mẽ của xã hội.Không phần nào trong xuất bản phẩm này được phép sao chép hay phát hành dưới bất kỳ hình thức hoặc phương tiện nào màkhông có sự cho phép trước bằng văn bản của Công ty Cổ phần Sách Omega Việt Nam. Chúng tôi luôn mong muốn nhận đượcnhững ý kiến đóng góp của quý vị độc giả để sách ngày càng hoàn thiện hơn.Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia Việt NamHarari, Yuval NoahSapiens: Lược sử loài người bằng tranh = Sapiens: A graphic history / Yuval Noah Harari,David Vandermeulen, Daniel Casavane ; Trân Trí dịch. - H. : Dân trí ; Công ty Sách Omega Việt Nam. - 28cmT.1: Khởi đầu của loài người. - 2021. - 248tr.1. Lịch sử 2. Văn minh 3. Thế giới909 - dc23DTM0312p-CIPGóp ý về sách, liên hệ về bản thảo và bản dịch: [email protected]Liên hệ ebooks, hợp tác xuất bản & truyền thông trên sách: [email protected]Liên hệ dịch vụ bản quyền, xuất bản, ký gửi và phát hành: [email protected]Dành tặng sự tuyệt chủng, mất mát và quên lãng.Mọi thứ hợp rồi lại tan.– YUVAL NOAH HARARIMỐC SỰ KIỆN THEO DÒNG THỜI GIANSố năm Vật chất và năng lượng xuất hiện. Khởi đầu của Vật lý. Các nguyên tử vàtrước hiện tại phân tử xuất hiện. Khởi đầu của Hóa học.13,8 tỉ4,5 tỉ Trái Đất hình thành.3,8 tỉ Các sinh vật xuất hiện. Khởi đầu của Sinh học.6 triệu Tổ tiên gần nhất của con người và tinh tinh.2,5 triệu Sự tiến hoá của chi Homo ở châu Phi. Công cụ đá đầu tiên.2 triệu Từ châu Phi con người tỏa ra lục địa Á-Âu. Sự tiến hóa của các loài người khác nhau.500.000 Người Neanderthal phát triển ở châu Âu và Trung Đông.300.000 Lửa được dùng trong sinh hoạt. Homo sapiens phát triển ở Đông Phi.70.000 Cách mạng Nhận thức. Sự trỗi dậy của ngôn ngữ tưởng tượng. Khởi đầu của Lịch sử. Sapiens tỏa ra từ châu Phi.50.000 Sapiens đặt chân đến Úc. Động vật lớn ở Úc tuyệt chủng.30.000 Người Neanderthal tuyệt chủng.16.000 Sapiens đặt chân đến châu Mỹ. Động vật lớn châu Mỹ tuyệt chủng.12.000 Cách mạng Nông nghiệp. Cây trồng và vật nuôi.5.000 Những vương quốc đầu tiên, chữ viết và tiền bạc. Tôn giáo đa thần.4.250 Đế chế đầu tiên - Đế chế Akkad của Sargon.2.500 Phát minh ra tiền xu - loại tiền tệ phổ quát. Đế chế Ba Tư - một trật tự chính trị phổ quát. Phật giáo ở Ấn Độ - một lời giáo huấn phổ quát.2.0001.400 Vương triều nhà Hán ở Trung Hoa. Đế chế La Mã ở Địa Trung Hải. Ki-tô giáo. Hồi giáo.500 Cách mạng Khoa học. Nhân loại thừa nhận sự ngu dốt và bắt đầu đạt được sức mạnh chưa từng có. Người châu Âu bắt đầu chinh phục châu Mỹ và các đại dương. Toàn bộ hành tinh trở thành một đấu trường lịch sử duy nhất. Sự trỗi dậy của chủ nghĩa tư bản.200 Cách mạng Công nghiệp. Gia đình và cộng đồng được thay thế bằng nhà nước và thị trường. Sự tuyệt chủng trên diện rộng của động thực vật.Hiện tại Con người vượt qua ranh giới Trái đất. Vũ khí hạt nhân đe dọa sự sống còn của nhân loại. Các sinh vật ngày càng được định hình nhờ thiết kế thông minh thay vì nhờ chọn lọc tự nhiên.Tương lai Thiết kế thông minh có trở thành nguyên tắc của sự sống? Những thể sống phi hữu cơ đầu tiên? Homo sapiens trở thành thánh thần?Những kẻ nổi loạntrên đồng cỏKhoanã g 14 tó nùm vïì trûúcá , vêåt chêtë , nùng lûúnå g, thúiâ gian vaâ khöng gian àûúcå hònhthaânh trong sûå kiïån maâ chuáng ta goiå laâ vuå nöí lúán - Big Bang. Cêu chuyïån vïì nhûnä g àùåc tñnh cú baãn naây cuaã vuä truå àûúcå goiå laâ Vêåt ly.á 9Khoaãng 300.000 nùm sau khi xuêët hiïnå , vêtå chêtë Sau àoá, caác nguyïn tûã naây kïëtvaâ nùng lûúång kïët húpå thaânh nhûnä g cêëu trucá húåp thaânh caác Phên tûã.phûcá taåp àûúcå goåi laâ cacá Nguyïn tûã. Cêu chuyïån vïì caác nguyïn tû,ã phên tûã vaâ nhûnä g tûúng taác giûäa chuáng àûúcå goåi laâ Hoáa hoåc.Gêìn 4 tó nùm trûúác, trïn haânh tinh àûúåc goåi laâ Traái àêtë , mötå söë phêntûã nhêtë àõnh àaä kïtë húpå thanâ h nhûnä g cêëu trucá àùcå biïåt lúán vaâ phûcá tapå :caác Sinh vêtå . cêu chuyïån vïì caác sinh vêtå àûúåc goåi laâ Sinh hocå .Sau àoá, khoaãng 70.000 nùm trûúác, con ngûúiâ - möåt danå g sinh vêtåàùcå biïåt - bùtæ àêìu hònh thaânh nhûäng cêuë trucá coân tinh vi hún: vùn hoaá .quaá trònh phaát triïní vùn hoáa cuaã conngûúâi àûúåc goåi laâ Lõch sû.ã 10Xin löiî , töi quïn chûa Töi biïtë cacá sûã gia thûúnâ g khöng caác Sûã gia thûúnâ g giúiá thiïuå banã thên! àïì cêpå túiá Vêåt lyá, Hoáa hoåc hay noái vïì nhûäng chuã Sinh hoåc... àïì nhû laâ Caách chaâo caác banå , tïn töi maång Phapá . laâ Yuval Noah Harari.Töi laâ mötå Sûã gia.Nhûng lõch sûã loaâi ngûúiâ ... Hoaá hoåc... ... vaâ Sinh hoåc.laâ sûå tiïëp nöië trûcå tiïpë tûâVêtå ly.á ..Chuná g ta seä khöng thïí hiïíu nhûnä g sûå kiïån lõch Loaâi ngûúiâ cuäng laâ mötå loaiâ àöång vêtåsûã nhû Caách maång Phapá nïuë khöng hiïuí àûúåc nïn Moiå biïnë àöång trong lõch sûã àïìuloaiâ ngûúâi àaä tiïën hoáa nhû thïë naâo. phaãi tuên theo cacá quy luêtå trong Vêtå lyá, Hoáa hocå vaâ Sinh hoåc. NĂNG LƯỢNG NGUYÊN TỬ kính hiển vi và bộ thí nghiệm hóa học 11Loaiâ ngûúiâ àaä coá mùåt tûâ lêu 2,5 tó nùm trûúác...trûúác khi coá Lõch sûã. Nhûnä g conngûúiâ àêìu tiïn àaä úã vuâng Àöng Banå coá thêëyPhi nayâ . nhoám ngûúâi àùnç g kia khöng? Hoå chñnh laâ töí tiïn cuãa chuná g ta. CHÂU PHIHanâ h vi cuaã hoå tröng quen tröng hoå cunä g khöng quen àuáng khöng naâo? quaá khacá biïtå so vúiá loaiâ khó àötå ...... loaiâ voi... ... hay loaiâ chim. Thûcå ra, loaiâ ngûúiâ thuúã ban àêìu khöng coá gò àùåc biïtå ca.ã Hoå chó laâ nhûnä g àönå g vêtå thöng thûúnâ g, tacá àöång túiá möi trûúâng chùèng hún gò khó àêìu choá, àom àoám hay sûáa. Chùèng coá dêëu hiïuå naoâ cho thêyë loaâi ngûúâi seä chinh phucå vaâ biïnë àöií caã thïë giúiá trong tûúng lai... 12Cuönë sacá h naây seä giaiã thñch vò saomoåi chuyïnå khöng xayã ra nhû bïndûúái... möåt bûúcá tiïnë nhoã cuaã loaâi haâ ma,ä mötå bûúcá nhayã votå cuãa àönå g vêtå coá vu!á 13chuná g ta cêìn ghi nhúá Mötå àiïìu hïtë sûcá quan troång. àoá laâ Ngaây nay, duâ con ngûúiâ khùpæ thïë giúiá coá veãkhöng phaãi têtë caã ngûúiâ cöí àaåi àïìu thuöcå cuâng mötå loaiâ . ngoaiâ khacá nhau vaâ noiá nhûäng ngön ngûä khaác nhau, chuná g ta àïìu thuöåc vïì cuâng möåt loaâi - Homo sapiens.Thêtå àaná g ngacå nhiïn... Suy cho cuâng, coá nhiïìu loaâi kiïnë , rùæn hay gêuë ... Vêåy taiå sao laiå khöng coá nhiïìu loaiâ ngûúiâ ?Thûåc ra, khoaãng 50.000 Xin phepá cacá chauá chaâo bacá Yuval! Mötå troâ theã baiâ a?å têët nhiïn laâ àûúcå !nùm trûúác, haânh tinh cuãa banå , coá ngûúiâchuná g ta coá ñt nhêët 6 loaiâ chaâo Zoe! thêtå Tröng hay Chaáu seä thñch mïngûúiâ khaác nhau. Möåt honâ goä cûãa. àuáng luác! Bacá coá thêtå ! cho troâ chúi nayâ choàaoã biïtå lêpå coá möåt loaâi thûá naây cho chauá chaáu chúi maâ xem!ngûúiâ luân cû ngu.å .. xem àêy. cunâ g àûúcå khöng aå? Kñnh koong!Ai vêyå nhó? 14BIỆT DANH: NGƯỜI NEANDERTHALBIỆT DANH: NGƯỜI ĐỨNG THẲNG GIA ĐÌNH LOÀI NGƯỜI 50.000 NĂM TRƯỚC ĐTịaồĐđniGặtểĐạcImAiitểĐ::Đrm2KưiÌểNhntmmrHắgiệp:ạyLuLnOếcohunhÀà:ă:âI iNmuHLncvGogÁàùtààƯưnớ.niỜtờiggạđ5iI toầm5t0rồu0ă.rộ0n.am0tt0i0tvêlạ0no0ũnigạnNlkbàiâăhĂivnuếmíMũtsnnăkdTtăhrhRnùmấưíƯn.tớb.ỚgccắhC.lnửỉ …daùng+5+7+8+6- 2 Địa điểm: Châu Âu và Tây Á. năm trước. +6 BIỆT DANH: NGƯỜI TỪ ĐẢO LUZON Tồn tại: 400.000 tới 30.000 +3 Đặc trưng: Não rất to, rất cơ bắp. +4 +6 Điểm mạnh: Chịu được khí hậu băng hà. Biết chăm sóc người già và -1 Điểm yếu: Dbởịncgvhềưếờqniuhtaàạnnohttậrệotc.nôgnhgođạồtnhgọ.aT.hường GIA ĐÌNH LOÀI NGƯỜI 50.000 NĂM TRƯỚC BIỆT DANH: NGƯỜI DENISOVA ĐTặĐồcĐịnatĐitrểđạưimểiinể:mgmm7:0y:ạTpế0Lnhhuu.h0àá:zq :0Hnto unh0Tnhoahh,iàpệtniPíệnớhnchthihầtviệđ5olnnià0ớpàcgo“i.ộpnl.0hínnin0nikgăhhve0mớôsđmn.inồ2ớrăgnừ0img”bn1,.gi9đtếr.ưtrưậợớmcc. +1 +5 +1 +6 -2 GIA ĐÌNH LOÀI NGƯỜI 50.000 NĂM TRƯỚCBIỆT DANH: NGƯỜI TINH KHÔN Địa điểm: Siberia, Đông Á. +3 BIỆNTGDƯAỜNI HLÙ: NNG“ƯHỜOIBFBLIOT”RES, Tồn tại: 300.000 tới 50.000 năm trước. +2 Đặc trưng: cLhoỉàbiằbní gẩnm. Bộtanngđóầnutđaưyợhcónahtậhnạcdhiệ. n +2 Điểm mạnh: Rất hòa vđàồnngg.ưSờối nNgeacùnndgernthgaưlờ. i +5 Điểm Sapiens -1 yếu: Hay kẹt ngón tay trong những nơi kỳ lạ.ĐTịaồĐnĐđặiitcĐGểểạmmtIiiAểr: ư:mĐmMn3ÌsNạyg0ọẽến:H0ituThn.uL0:ự:ơOy 0C iệvnGÀ,c0áôtghkIhiiỏểcạNhnlảtýhiĩtGôăci.củhảnimđƯhnọlháỜớếtgâtrknnIrêtnhth5ư.ạnrô0Hớoưxrn.Măc0uaớcn0ychytặôớê0gơntntninigNăTcnnhlrmĂtụacăvấoMụcyànt2.,togđT1cớCt.ị0ừRảicaóƯ.h0t.bêtỚu.àhnyCểnệlửna +10 15 ĐiểĐmiểĐmyếặTmucồĐ:ntạ KịarTnthưạhhđônií:inc:g ểkhg8:ShmG n0ăổqbLặI:0AnnùuaĐn.gnaoĐ0gbả.nÌl0ắgoNC2ồht0i5.HhFờqvỉltkLooruớcgờOriẩaie.ilÀn5oùskI0n,hmkNI.ỏhn0vGộiodà0Ưtđảo0ỜbxảnnóòIogne.5.ăss01iáma.m0t.0tér0tưNvớàĂc.M TRƯỚC +1 +4 +3 +4 +2 +0 +10 -3 -1chaáu coá thêyë troâ naây Àuná g vêåy zoe a,å chuáng ta coá thïí lamâ thïë naâo maâ baác coá thïí biïtëThuá võ khöng naâo? hoaân toaân chùæc chùæn vïì àiïìu àoá. chùæc nhû vêyå àûúcå ? Nhûng baác Yuval úi, Têtë caã chuáng Lamâ thïë naâo baác biïët àûúåc hai ngûúiâ bacá coá chùcæ têët caã ta àïìu thuöcå bêtë kyâ coá thuöåc vïìá cuâng möåt loaâi cunâ g mötå loaiâ . hay khöng aå? nhûäng loaiâ ngûúâi Ngayâ nay, dêîu khacá àïìu àaä tuyïåt chauá coá ài bêtë Hayä ài theo baác naâo. Chuáng ta seä cuâng chunã g vaâ chuná g ta cûá àêu, Phapá , gùpå mötå chuyïn gia àïí giaiã àaáp nhûäng bêy giúâ àïìu laâ ngûúâi Senegal, UcÁ hay Greenland, chaáu thùcæ mùcæ cuaã chaáu nhe!á tinh khön Homo cunä g seä chó gùpå sapiens khöng aå? mötå loaiâ ngûúâi maâ thöi. Chaáu coá biïët “loaâi” thûcå ra laâ gò khöng haã zoe?Ú. .. Thûåc rachauá cunä g khöng roä lùæm aå...coá xa khöng gêìn lùæm. Chuyïn gia àoá úã ngay Giaoá sû Saraswati laâ nhaâ sinh hocå nghiïn cûuá vïì phên loaiå sinh hocå . Giaoábaác? àêy, taiå trûúâng àaåi hoåc naây. sû rêtë àam mï phên loaiå , sùpæ xïpë vaâ hïå thönë g têtë caã moiå thû.á Khoa Sinh hocå . Giaoá sû Saraswati Cöëc cöcë 16chaoâ Giaoá sû Saraswati. Chaoâ Yuval! Töi sùpæ lïn lúáp, haäychuná g töi khöng lamâ phiïìn ài cunâ g töi nhe!ágiaoá sû chû?átöi cêtë öí dûä liïuå úã A àêy röìi! Àêy laâ lúpá hocå gò vêåy mötå lúáp hocå vïì phên loaåiàêu vêyå nhó? baác Yuval úi? àöång vêtå , thûá maâ baác chauá ta àang tòm kiïëm... Ha! Ha! Ha! Ha! Ha! Ha!Trong Sinh hocå , Ha! Ha!chuáng ta phênloaiå àöång vêtådûaå trïn cêëpbêcå loaâi. Ha! Ha! hi! hi! Coá gò buöìn cûúâi û? noái cho cö nghe naoâ ? 17Roä raâng cö àaä kiïím tra röìi maâ Khöng sao. Thûåc ra têëm nhó... hònh chupå kyâ nghó heâ cuaã cö hònh naây rêët hûäu ñch. leä ra khöng nùçm trong naây... öi cha!â hònh chuá yá nayâ , trong nayâ hayä xem mêëy bõ lênî löån donâ g maâ hïtë röìi! cö viïët trïn baãng nhe.á Cha,â cö chiïëu nhêìm hònh röìi! Àêy laâ hònh cö vúái baån choá Kiki, KIKI Phên loaiå àönå g vêtå laâ mötå cöng viïcå rêtë phûcá tapå . Bïn canå h loaiâ , chi vaâ ho,å chupå vaoâ sinh nhêåt cuãa Kiki. chuná g ta phaiã tñnh àïnë caã phên ho,å phên bö,å lúpá , nganâ h... röiì thò giönë g lai, Ho:å Canids phuå loaiâ , vi loaiâ , loaiâ vanâ h àai... Cacá em cunä g àûnâ g quïn nhûnä g hiïnå tûúnå g dïî TÖI Chi: Canis nhêmì lênî nhû tiïnë hoaá höiå tu,å bùtæ chûúcá , nhûnä g àùcå àiïmí phaiá sinh... Loaâi: FamiliarisHoå: Hominids (choá) Trong trûúnâ g húåp loaâi Homo sapiens vaâ loaiâ canis familiaris,Chi: Homo roä raâng àêy laâ hai loaiâ khacá nhau. Thïë nhûng loaâi Choá canisLoaiâ : Sapiens familiaris vaâ loaiâ Soái canis Lupus thò sao? Vò choá vaâ soái coá thïí lai phöië , mötå söë nhaâ khoa hocå xïpë chuná g vaoâ cunâ g mötå loaâi mang tïn Canis lupus familiaris. Caác nhaâ khoa hocå khacá khöng àöìng tònh, cho rùnç g tiïu chñ phên biïtå caác loaâi liïn quan túái nhau khöng nùçm úã viïcå lai phöëi maâ laâ söë liïuå vïì donâ g gen...Chaáu khöng hiïuí . Khoa Giaoá sû lamâ ún diïîn giaiã àún gianã hún àïí möåt Sûã gia Giúâ thò chuáng ta coá thïíhoåc quaã thêtå rùcæ röië nhû töi cunä g coá thïí hiïuí àûúåc khöng? Nhûäng ngûúiâ hiïuí baâi röìi àêy!quaá baác úi... khacá chùæc cuäng nghô vêåy, nhû chauá töi chùèng hanå ... Àuáng vêyå ! Baác cunä g chùèng hiïíu hïtë nûäa... ÖÌ, thûá löiî cho töi! Töi quïn mêtë hai baác chauá cuäng àang nghe giaãng. Töi seä cöë gùnæ g diïnî àaåt sao cho dïî hiïíu hún. 18Nhû töi àaä noái... chuná g ta àïìu Mùtå khacá , con lûaâ vaâ con ngûaå naây coá rêtë nhiïìu àùcå àiïmí chung. Trïn thûcå tï,ëlaâ àönå g vêåt coá vuá, ai cuäng chuáng coá chung mötå töí tiïn gêìn àêy: Hippidion.thêëy töi vaâ Kiki khöng coánhiïìu àùcå àiïím chung. HippidionChuná g töi khöng thuöåc cunâ gmötå loaiâ , thêåm chñ khöngthuöåc cuâng mötå hoå! Ngûåa lûaâÀöång vêåt thuöåc cunâ g mötå loaiâ coá xu hûúná g giao phöië Chuná g seä giao phöië nïëu chuáng ta tacá àöång vaoâ chuná g,tûå nhiïn vaâ sinh ra con caiá coá khaã nùng sinh saãn (hûuä nhûng chuná g seä sinh ra nhûnä g con la khöng thïí sinhthuå). Nhûng con ngûaå caiá vaâ con lûâa naây dûúâng nhû sanã (bêët thu)å .khöng danâ h cho nhau... La: kïtë quaã cuaã viïcå la Hinny: kïët quaã cuãa giao phöië möåt con viïåc giao phöëi mötå con lûâa àûcå vúiá mötå con ngûåa àûåc vúái mötå con ngûåa caiá . lûaâ caái.Àiïìu nayâ coá nghôa laâ àötå biïnë gen cuãa lûaâ khöng AÂ! Laåi laâ Kiki - mötå nhêìm Haäy xem Kiki vaâ chuá choá bullthïí truyïìn sang ngûaå hoùåc ngûúåc laåi. Vò vêyå hai lêîn khacá ... nhûng àoá laâ nayâ tröng khaác nhau nhûàönå g vêåt naây àûúåc coi laâ hai loaiâ riïng biïtå , ài theo nhûäng gò chuná g ta cêìn! thïë naâo. Song chuná g àïìu laânhûäng con àûúâng tiïën hoáa khacá nhau. Khi coá nhiïìu thanâ h viïn cuãa cunâ g mötå loaiâàöåt biïën xaãy ra, chuáng seä ngayâ caâng khaác nhau. vaâ coá chung nguöìn gen. 19Chuáng seä vui veã giao phöië vaâ con Cacá loaiâ coá quan hïå hoå hanâ g vúái möåt töí tiïn chung àûúåc nhoám laiå thaânh “chi”.cuãa chuná g seä lúná lïn àïí kïët àöi vúiánhûäng con choá khacá vaâ coá nhûängàûáa con cuaã riïng chuná g. Sû tûã CHI PANTHERA Höí Baáo hoa mai Baoá àömëCaác nhaâ sinh hoåc àùåt tïn nhûnä g sinh vêåt bùçng tïn Latin Têtë caã moåi ngûúâi trïn giaãng àûúnâ g naây àïìu laâ Homogöìm hai phêìn, àêìu tiïn laâ chi sau àoá laâ loaiâ . Vñ duå, sû tûã sapiens: chuná g ta thuöcå chi “Homo”, nghôa laâ con ngûúiâ ,àûúåc goåi laâ “Panthera leo”, nghôa laâ loaâi “Leo” thuöåc chi vaâ loaâi “sapiens,” nghôa laâ tinh khön.“Panthera”.PANTHERA LEOTrong thïë giúái ngayâ nay, con ngûúâi coá thïí mang diïån Têtë caã nhûäng neát khaác biïtå dûúnâ g nhû rêët quan troångmaoå rêët khaác nhau. Mötå söë ngûúâi coá laân da sêîm, mötå söë ngayâ nay - tiïnë g Phapá vaâ tiïnë g Àûác, Ki-tö giaáo vaâ Höìi giaoá ,ngûúâi coá laân da saná g. Möåt söë coá tocá thùnè g, mötå söë coá Da àen vaâ Da trùnæ g - àïìu múiá àûúcå saáng taåo vaâ chuná gtocá xoùn. Möåt söë rêët cao, mötå söë laiå thêpë . khöng coá nhiïìu aãnh hûúãng àïnë sûå tiïën hoáa cuaã loaâi ngûúiâ . Nhûng moiå ngûúâi tûâ khùpæ núi trïn haânh tinh coá thïí quan hïå tònh ducå vúái nhau vaâ sinh ra nhûäng àûáa con hûäu thu.å Vò vêyå , têtë caã chuáng 50.000 nùm trûúác khöng coá ngûúiâ Phapá hay ngûúiâ Àûác, ta àïìu thuöåc vïì cuâng khöng coá ngûúiâ Ki-tö giaoá hay ngûúâi Höìi giaáo. Ngay caã ngûúiâ da àen vaâ da trùæng cunä g khöng! möåt “loaiâ ”. 20Ngaây nay, möåt ngûúâi àanâ öng Chuná g ta hiïån laâ loaâi Homo sapiens coá thïíÀûác theo àaåo Ki-tö da trùæng duy nhêët coân laiå cuãa chi àaä giao phöië vúái Homocoá thïí coá quan hïå tònh duåc vúái Homo. Nhûng tûâng coá floresiensis, nhûngmöåt phuå nûä Phapá theo àaåo Höìi nhiïìu loaâi khacá , nhû ngûúâi khöng chùcæ chuyïnå àoáda àen vaâ coá nhûnä g àûaá con seä lunâ Homo floresiensis. dênî àïnë viïåc sinh radi truyïìn sûå kïtë húpå maä gen cuaã Tïn cuãa hoå coá nghôa laâ con hûuä thuå...hoå cho caác thïë hïå sau. “ngûúâi tûâ àaoã Flores.”... sau àoá chuáng ta nhomá caác chi thanâ h ho.å chuná g ta sùæp xïpë àönå g vêåt thaânh cacáHoå meâo Hoå choá Hoå voi loaâi vaâ chi... moåi thaânh viïn cuãa mötå hoå àïìu coá thïí truy ngûúåc doâng doäi vïì möåt öng töí hoùåc baâ töí naoâ ào.á PROAILURUS Chùèng haån, meoâ nhaâ nhoã beá vaâ sû tûã khöní g löì àïìu coá chung mötå töí tiïn laâ proailurus, sönë g caách àêy 25 triïåu nùm. Con ngûúâi cunä g thuöcå vïì hoå Vûúån Lúná ...Con ngûúiâ cunä g thuöcå vïì mötå hoå - hoå Vûúån lúán, thuöcå böå linh trûúãng. Nïuë úã vaiâ thïë kyã trûúác, giaáo sû coá thïí àaä bõ hoaã thiïu khi noiá vêyå . Vaâ cuönë saách naây cunä g chõu chung söë phênå ...CON NGÛÚÂI TINH TINH KHÓ ÀÖTÅ ÀÛÚI ÛÚI 21viïåc loaiâ ngûúâi coá hoå hanâ g tûnâ g àûúåc coi laâ Nhûng duâ muöën hay khöng, chuáng ta thuöcå vïì mötå gia àònh lúná ... vaâbñ mêtå sêu kñn nhêët lõch sû.ã Trong thúâi gian öìn aoâ .daiâ , Homo sapiens thñch thêyë mònh khacá biïåtvúiá cacá àöång vêåt khacá . Mötå àûaá treã möì cöikhöng gia àònh, anh em, hoå haâng... vaâ chùcæ chùnæ khöng coá cha meå.Hoå haâng gêìn nhêët cuãa chuná g ta laâ loaiâ tinh tinh.Àêy coá thïí laâ àiïìu àaä xaãy ra tûâ 6 triïuå nùm trûúác. Nhûäng àûáa beá thêåt xinh àepå ...6 triïuå nùm trûúcá , con vûúnå caiá nayâ àaä haå sinh àûúcå hai Vaâ möåt chñnh laâcon gaái. “cuå ngoaåi” cuãa Möåt laâ töí tiïn cuãa têët chuná g ta... caã cacá loaâi tinh tinh. 22Trûúcá àêy, trong Phêìn 6 Trûúcá àêy, trong phêìn 1 SỰ TIẾN HÓA! phêìn 3 Cacá sinh vêåt àa show diïnî vô àaåi nhêët Traái Àêët! Sûå tuyïtå chunã g cuãa loaâi baâo lêìn àêìu tiïn khuãng long! coá giúái tñnh! ai cunä g nghô T. Rex seä huyãNuå hön àêìu thêåt diïåt àöëi thuã trong phêìn nayâ ! khoá quïn! Nhûng khöng ai thêëy thiïn thaåch àoá àang rúi sao? Töi thùæng röìi!Khoaãng 2 triïuå Chaâo mûâng banå àïnë vúiá phêìn múiá cuãa Tiïën hoáa, Têåp àêìu tiïn bùæt àêìu úã Àöng Phi. nùm trûúác. show diïnî vô àaiå nhêtë Traiá Àêët!Caác baån laâ chñn cùåp nhaâ thamá hiïmí , nhûängngûúâi àaä vûútå qua thûã thaách khi rúiâ khoiãngöi nhaâ cuãa mònh úã chêu Phi àïí chiïëm giûäcacá vunâ g laänh thöí múiá , chûa àûúåc khai phaá.Àïí thaânh cöng, baån seä phaãi thñch nghi vúáicacá àiïìu kiïnå khñ hêåu, ngoaåi caãnh vaâ thûácùn khaác nhau!Têtë caã caác banå àïìu bònh Têët caã caác baån àaä duäng caãm quyïët àõnh boã laiå laänh Moiå ngûúâi àaä sùén sanâ gàùèng - têtë caã cacá baån àïìu thöí quen thuöcå . Nhûng, àûâng nhêìm lênî , vaoâ cuöië chûa naoâ ? möåt, hai, ba...laâ con ngûúiâ . phêìn naây, cacá banå seä thay àöíi. Nhiïìu thûã thaách maâ cacá baån gùpå phaiã seä laâm thay àöíi gen, cú thïí vaâ böå xuêtë phatá ! naäo cuãa chñnh caác banå . Thïë hïå nayâ sang thïë hïå khaác, donâ g doiä cuãa caác baån seä phatá triïní theo sûå thay àöíi cuaã thûác ùn vaâ khñ hêuå ... Caác banå seä trúã thaânh nhûäng loaâi khaác nhau. 23Hayä gùåp laåi chuáng töi sau hai triïuå ÊËy! Chuná g ta àaä gùpå sûå cöë àêìu tiïn! chõ Lucy, chuyïnå gò Öi, möåt vïëtnùm nûaä , àïí xem ai seä gianâ h chiïnë xaãy ra vêåy? bong gên úã mùætthùæng trong phêìn múiá cuaã “Tiïën hoaá ”,show diïnî vô àaåi nhêët Traái Àêët!!! caá chên! Chaâ, töi e rùnç g cuöcå phiïu lûu cuaã chõ phaiã kïët thuác mêët röìi, Lucy aå. Chùcæ laâ chõ seä úã laiå Ethiopia nayâ ...Chuyïån àoá coá thûåc sûå khöng hùèn nhû vêyå . Àûnâ g tin moåi thûá Vaâ cö vûúån Lucy thuöcå chi Australopithecus àaäxaãy ra khöng haã bacá ? chauá thêyë trïn TV... Chûúng trònh nayâ chïtë àûúåc mötå triïåu nùm trûúcá khi con ngûúiâ àêìu khiïnë sûå tiïën hoaá giönë g nhû cuöcå thi giûäa nhûäng cùåp àöi. thûåc ra dên söë cuãa tiïn xuêtë hiïån... giúâ laâ ñt phutá danâ h möåt loaâi luön lúán hún nhiïìu. Con ngûúiâ söëng theo nhoám thay vò theo cùåp. chùcæ cho quaãng caáo. Àûâng rúiâ chûúng trònh naây bõ thiïëu ngên sacá h... khoãi manâ hònh! Chuáng töi seä trúã laiå vúái cacá banå sau mötå triïåu nùm nûäa! Ngûúâi Neanderthal to lúná chùng? ngûúiâ luân àïën tûâ àaoã Flores?AI SẼ CHIẾN THẮNG TRONG Chaáu àaä biïtë phêìn nayâ kïtë thuác ra sao röìi! Homo sapiens seä PHẦN 6 gianâ h chiïën thùæng vaâ têët caã CỦA caác loaâi ngûúiâ khaác biïnë mêët!TIẾN HÓA BẬT MÍ NỘI DUNGSHOW DIỄN ngûúiâ Denisova bñ êín àïën tûâ Siberia? Hayä theo doäi chûúngVĨ ĐẠI NHẤT trònh nhe!áTRÁI ĐẤT! 24Bûác anã h nöíi tiïnë g nayâ thêtå dïî gêy hiïíu lêìm! nïëu nhòn vaoâ àoá Tröng nhû thïí khöngcoá nhiïìu hún möåt loaâi ngûúiâ trïn Traái Àêtë cuâng töìn taiå vaoâ mötå thúâi àiïím! Àiïìu nayâ seä gêìn vúiá sûå thêåt hún.Vêåy sao ngaây nay chó töìn taiå mötå Coá thïí chuná g ta coáloaiâ ngûúâi duy nhêtë maâ thöi? nhûäng lyá do chñnh àaáng àïí kòm nená nhûäng kyá ûác Thêåt kyâ laå... thêåm chñ thêåtàaná g ngúâ. Loaâi Sapiens chuáng vïì hoå haâng cuãa mònh.ta chùèng mayã may bênå têm khi laâ loaiâ ngûúiâ duy nhêtë ... 25Nghôa trang cuãa Triïìu àaåi loaiâ ngûúâi Homo Homo Erectus Denisovensis - 2 triïåu - 50.000 - 300.000 - 50.000 Homo Floresiensis - 800.000 - 50.000hoå àïìu laâ thaânh Homo Khi noái “loaiâ ngûúiâ ” ngayâ nay, chuná g ta chó muönë noái àïnë loaâi Homoviïn gia àònh Neanderthalensis sapiens. Búãi vò chuná g ta khöng nhúá vïì cacá loaiâ ngûúâi khacá . Seä chñnhchuáng ta aå? xacá hún nïëu goåi chuná g ta laâ loaiâ “Sapiens”. - 400.000 àuná g vêyå , Cacá loaiâ ngûúiâ khacá nhau seä coá têtë caã àïìu - 30.000 sûå phên biïåt vúiá nhau. Mötå söë rêtë cao lúná , mötå söë khacá thò nhoã beá. laâ con tuy nhiïn, hoå cunä g coá möåt söë àùcå ngûúâi... àiïím chung. trong àoá nöíi bêtå laâ böå naäo cuãa hoå - têët caã loaâi ngûúiâ àïìu coá möåt böå naäo vúiá kñch thûúcá cûcå kyâ lúná . thêåt a?å 26Nïëu chó quan saát thò seä khöng thêyë , nhûng khi so vúái böå naoä cuaã Böå naoä cuãa loaâi Sapiens hiïån àaåicaác àönå g vêåt coá cunâ g troång lûúång, kïët quaã thûåc sûå êën tûúång! cunä g rêët ênë tûúång àêëy chaáu: noá to 1300 cm3!400 cm3 64 cm3 122 cm3 1500 cm3 900 cm3Tinh tinh Choá Great Dane Cûâu Homo erectus Neanderthal Roä laâ vêyå ! vò chuná g ta ngayâ canâ g thöng minh hún, phaiã khöng a?åÀiïìu àoá chó àuná g mötå phêìn thöi chaáu. Ngûúiâ Neanderthal coá Chùcæ chùnæ röìi, nhûng nïuë súã hûäu mötå böå naoäkñch thûúác Naäo to hún cuaã con ngûúâi, trung bònh to, chaáu cuäng cêìn coá möåt höåp soå lúán! Vaâ vúáilaâ 1500 cm3! mötå caái àêìu lúán thò khöng dïî danâ g di chuyïní tñ naoâ àêu nhe!á Vaâ nïuë böå naäo lúán laâ sûå phatá triïní bònh thûúnâ g, thò taiå sao cacá àöång vêåt khaác khöng tiïnë hoáa nhû vêåy? Vêng, sao vêåy a?å cuönë Truyïån tranh Chaáu thêyë naoä to cuãa chauá cunä g noái y cunä g hay maâ... chang nhû vêåy aå! Ngoaâi ra, mötå böå naoä lúná seä tiïu töën rêtë nhiïìu nùng lûúång... BILL TIỀN SỬ chauá phaiã cung cêëp dinh dûúäng cho noá möîi ngayâ !Vaâ nhênå laiå àûúåc gò?Naäo to àïí laâm gò?Chuná g ta khöng thûåcsûå biïtë cêu traã lúâi...Noá coá yá nghôa khi ta àangsöëng úã cacá thaânh phöë hiïånàaåi. Coân trïn àöìng coã? 27

Click to View FlipBook Version