Khám Phá Nét độc đáo Của Nghệ Thuật Gọt Củ Hoa Thuỷ Tiên

Bày ra bàn trà bộ dao sắc tỉa củ hoa thủy tiên gắn bó với mình từ nhiều năm, chị Nguyễn Thị Thanh Thuỷ (Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội) bắt đầu các công đoạn cắt, gọt, tỉa và tạo dáng cho thuỷ tiên. Bàn tay chị thoăn thoắt tách nhẹ từng lớp đất bọc bên ngoài, sau đó đến lớp vỏ củ, để lộ dần ra lớp mầm nõn nà, trắng ngần. Lớp vỏ củ được bóc xong, sẽ là bóc lớp bao mầm để mầm hoa hé ra. Và thông thường, phần gọt thô sẽ gọt bỏ đi khoảng 50% phần vỏ ở mặt củ. Ngoài bóc vỏ củ, chị Thuỷ còn thực hiện thêm phần xén lá và cạo cuống hoa. Công đoạn này sẽ giúp lá hoa khi mọc lên có độ cong và mềm mại nhất định, thân hoa cũng uốn lượn, tạo nét thanh mảnh duyên dáng.

Chị Thuỷ tỉ mẩn gọt củ hoa, ánh mắt chăm chú lấp lánh niềm vui. Chỉ sau khoảng 15 ngày, lứa củ này của chị sẽ cho ra một chùm rễ dài trắng muốt, rồi những nụ hoa cũng sẽ xuất hiện. Và khoảng 5 đến 6 ngày từ khi nụ bắt đầu nhú, là hoa cũng vừa đến độ nở. Những bông hoa mỏng manh, thuần khiết, nhuỵ hoa tươi vàng, e thẹn hệt như người thiếu nữ xinh đẹp, khiến ai ngắm nhìn cũng trầm trồ say đắm.

Với những nghệ nhân gọt củ thuỷ tiên, khoảng 10 đến 25 ngày trước Tết Nguyên đán là thời gian lý tưởng để bắt đầu gọt củ, chuẩn bị cho lứa hoa nở đúng đêm Giao thừa, kịp cho gia chủ bày hoa thủy tiên ngát hương trên bàn thờ gia tiên và bàn tiếp khách những ngày Tết. Rất nhiều công phu, sự tâm huyết được người cắt tỉa hoa gửi gắm, căn chỉnh từng chút một để hoa nở chính đêm 30 Tết. Bởi người chơi hoa xưa quan niệm rằng, có một bình hoa nở đúng giao thừa thì năm mới sẽ có nhiều điều tốt đẹp đến với gia đình. Hoa nở báo hiệu một năm mới tài lộc sung túc, mọi điều may mắn, phước lành an khang sẽ đến với gia chủ và những người thân yêu.

Thuỷ tiên là loài hoa đẹp nhẹ nhàng, thanh khiết và đặc biệt nở đúng độ tiết trời se lạnh của miền Bắc dịp cuối năm. Cũng bởi vậy mà từ lâu, người Hà Nội chọn hoa thủy tiên làm thú chơi cầu kỳ mỗi dịp Tết đến Xuân về. Những ngày đầu năm mới, nhìn ngắm bát thuỷ tiên khoe sắc, toả hương, tâm trạng mỗi con người trở nên an tĩnh, thanh bình, để chào đón một mùa xuân mới hạnh phúc tràn đầy.

Đến thăm trưởng nhóm “Ngôi nhà Hoa thuỷ tiên” (nhóm hướng dẫn, chia sẻ phương pháp chăm sóc loài hoa kiêu kỳ) Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, có thể thấy từ phòng khách đến ban công, sân thượng của nhà chị những ngày giáp Tết, đâu đâu cũng thấy bóng dáng loài hoa thuỷ tiên. Đã thành thông lệ, cứ khoảng ngày 10 tháng Chạp Âm lịch, chị Thanh Thuỷ lại tự tay cắt, gọt, tỉa và tạo dáng cho thuỷ tiên. Từ chơi hoa đến chia sẻ niềm đam mê chơi hoa thủy tiên với mọi người, chị Thanh Thủy được rất nhiều người yêu hoa gửi gắm việc cắt tỉa để sát Tết đặt mua một chậu hoa nở đẹp và đúng dịp.

Nói về một bình hoa thuỷ tiên đẹp, chị Thanh Thuỷ chia sẻ: “Nhất dáng, nhì hoa. Về dáng, hoa phải có rễ trắng muốt, dài, lá xanh uốn lượn. Hoa có độ cao thấp khác nhau, mọc tập trung ở chính giữa. Hoa phân tầng cao thấp, hoa cao lá cao, hoa thấp lá thấp”. Cũng theo chị Thuỷ, đã là hoa thuỷ tiên, thì không có cây nào xấu cả. Quan trọng là hoa được sắp đặt như thế nào, bày trí ra sao. Mỗi người sẽ có một ấn tượng riêng. Có người thích những bát hoa đầy đặn sum suê như một mâm xôi, người lại thích những bát hoa nhẹ nhàng, điệu đà một chút. Bát hoa hoàn thiện có thể trưng bày, trang trí chỉ cần có đủ rễ, đủ lá, đủ hoa. Trong trường hợp nó có những khiếm khuyết, thì người chơi sẽ tìm cách bày trí để phù hợp với cây thì hoa vẫn khoe được vẻ đẹp riêng của mình. Clip Khám phá nét độc đáo của nghệ thuật gọt củ hoa thuỷ tiên:

Nói về cơ duyên đến với nét nghệ thuật chơi hoa độc đáo này, chị Thanh Thuỷ cho biết, chị đã bắt đầu tìm hiểu và gắn bó với thú chơi hoa thuỷ tiên đã gần 30 năm. “Năm 1993, sau khi tốt nghiệp Đại học Ngoại thương, công ty đầu tiên tôi làm việc là một liên doanh giữa công ty Công viên cây xanh với doanh nghiệp Nhật Bản. Do đó, tôi may mắn được tiếp cận với các nghệ nhân gắn bó với nghệ thuật cắt gọt củ thuỷ tiên, được chia sẻ bí quyết, hướng dẫn tỉ mỉ từng chút một về các bước để có được một bình hoa đẹp. Và từ thời điểm đó, mỗi năm vào khoảng trung tuần tháng Chạp, tôi đều tự tay tỉa từng củ thuỷ tiên để bày biện trong nhà mỗi dịp Tết” - chị Thủy kể.

Để có được một bình hoa thuỷ tiên hoàn chỉnh, có thể ra hoa thường bao gồm 4 công đoạn chính là: Chọn củ, sau đó gọt củ, bỏ đi lớp lá vàng, cạo rễ. Khi gọt, người chơi hoa cần phải cẩn trọng, nhẹ nhàng để tránh gây tổn thương đến các đầu rễ non. Dụng cụ cắt tỉa gọt không cần quá cầu kỳ, nếu không có dao chuyên dụng người gọt củ hoàn toàn có thể dùng dao gọt hoa quả có đầu nhọn vát, khi khoét củ có thể dùng thìa cà phê nhỏ hoặc một que tre nhọn thay thế.