Khám Phá Thú Vị Về Bà Chúa Kho ở Hà Nội - Kiến Thức

Kho tri thức Khám phá thú vị về Bà Chúa Kho ở Hà Nội

(Kiến Thức) - Giữa Hà Thành đô hội cũng hiển hiện một Bà Chúa Kho, nhưng khác với xứ Kinh Bắc, Bà Chúa Kho thành Thăng Long không có chuyện vay - trả.

Trần Thái 13/04/2015 08:00 Nhiều người những tưởng Bà Chúa Kho chỉ có trên một ngọn núi xứ Kinh Bắc. Nào ngờ, giữa Hà Thành đô hội cũng hiển hiện một Bà Chúa Kho, một nữ viên quan trông coi lương kho quốc khố hẳn hoi. Nhưng khác với xứ Kinh Bắc, Bà Chúa Kho thành Thăng Long không có chuyện vay – trả. Nằm ẩn mình thầm lặng cuối một con ngõ nhỏ đường Đê La Thành, đình Bà Chúa Kho như tách biệt hẳn với những ồn ào chốn đô hội. Từ bục cổng trở vào, không gian làng lẫn không gian tâm linh hiện rõ mồn một. Hồ nhỏ mà đồ rằng, xưa hình bán nguyệt vẫn còn đó. Những cột phương đình án trước bậc tam cấp màu đá xanh vào hậu cung cũng đủ cho khách biết, nơi này thờ một thần nhân đầy những công trạng. Thần nhân đời Trần Cụ từ Nguyễn Bá Ngọ, người nối tiếp cụ Bá Be trông sóc ngôi đình cổ này dễ cũng vài năm. Rành chuyện làng chuyện nước lại sẵn vốn Hán học nên cụ dựa vào thần phả của đình mà kể lai lịch gốc tích nữ thánh Bà Chúa Kho. Bà Lý Thị Châu, người làng Võ Trại trong kinh thành Thăng Long, ngày nay là phường Giảng Võ. Cha bà là ông Lý Quýnh lấy vợ làng Võ Trại sinh ra Lý Thị Châu. Ông Lý Quýnh lúc bấy giờ làm chức Điện hộ binh lương, chuyên giữ kho lương quân lính đời nhà Trần. Bà Lý Thị Châu được học hành chu tất tại trường Bích Câu xưa nên văn võ toàn tài. Năm 22 tuổi, bà lấy một viên quan Thái bảo họ Trần làm chức Đốc bộ ở Châu Hoan (tức Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay).

Hậu cung đình Bà Chúa Kho.

Năm 1285, một đạo quân Nguyên hùng mạnh do Toa Đô chỉ huy đánh vào nước ta từ phía Chiêm Thành hòng thâu tóm Châu Hoan. Chồng bà không ngăn được sức giặc mạnh đành rút quân về giữ vùng Diễn Châu (Nghệ An) củng cố lại lực lượng. Trong tình thế nước sôi lửa bỏng, phận nữ nhi như bà Lý Thị Châu cũng không thể rủ màn che trong phòng mà tự nguyện chỉ huy quân sĩ bảo vệ kho lương, lo liệu hậu cần để chồng yên tâm đánh giặc. Cuối tháng 5/1285 nhà Trần đánh đuổi giặc Nguyên khỏi bờ cõi. Vợ chồng bà được triệu về kinh, chồng giữ chức cai quản quân kinh đô, vợ coi sóc kho phủ Phụng Thiên. Cuối năm 1287, quân Nguyên lại chia 3 đạo đánh Đại Việt. Chồng bà Lý Thị Châu được lệnh ngăn giặc phía sông Hồng. Thế giặc mạnh, ông nhận nhiệm vụ tử chiến chặn hậu để vua quan rút lui an toàn. Thái bảo họ Trần hy sinh lẫm liệt trong trận đánh này. Tin chồng tử trận, kinh thành sắp thất thủ nhưng bà Lý Thị Châu vẫn bình tĩnh lệnh quân sĩ chuyển toàn bộ lương thực, của cải đem đi cất giấu rồi lấy một chiếc khăn hồng thắt cổ tự vẫn.

Hồ bán nguyệt trước đình Bà Chúa Kho.

Quản trưởng quốc khố công chúa Cụ Nguyễn Bá Ngọ cho hay: “Theo tích cũ truyền lại, khi bà Lý Thị Châu tự sát thì trời đất nổi cơn cuồng phong. Tấm vải phủ mặt bà bay về Đồng Hịch (tức khu vực Bộ Y tế bây giờ - PV). Dân làng mới lập tại đó một miếu thờ”. Năm 1288, quân Nguyên bị phản công phải rút lui. Khi xét thưởng, bà được triều đình truy tặng “Quản trưởng quốc khố công chúa”. Đồng thời, nhà vua lệnh cho lập đền thờ bà ở Giảng Võ (Hà Nội) và Diễn Châu (Nghệ An) và 20 nơi khác mà bà đã cùng chồng đóng quân. Những nơi lập đền thờ bà Lý Thị Châu được miễn 5 năm đóng thuế. Từ đó bà Lý Thị Châu được tôn là Bà Chúa Kho. Những nơi thờ tự bà được cấp 13 đạo sắc phong, được chứng minh lai lịch, chức tước, công trạng rõ ràng. Đình Bà Chúa Kho ở Hà Nội được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa năm 1994. Diện tích ngôi đình trước kia rộng đến 10.000m2, nay chỉ còn khoảng trên 1.600m2. Nhiều người hiểu lầm Ông Vũ Hồng Thanh, Phó Chủ tịch UBND phường Giảng Võ kiêm Trưởng ban Di tích đình Bà Chúa Kho cho biết, rất nhiều người hiểu lầm về Bà Chúa Kho ở Hà Nội và Bắc Ninh. Có người cho rằng, hai bà là một; lại có người phân biệt bà giả bà thật. Theo ông Thanh, không có Bà Chúa Kho giả hay thật. Hai Bà Chúa Kho thờ ở hai nơi khác nhau đều là thật. Bà Chúa Kho ở Bắc Ninh là thời nhà Lý, bà có công giúp triều đình coi kho lương thực tại Núi Kho (Bắc Ninh). Bà đã “thác” trong cuộc chiến chống quân Tống và được nhà vua phong là Phúc Thần. Còn Bà Chúa Kho ở Hà Nội là thời nhà Trần, được nhà vua phong là “Quản trưởng quốc khố công chúa” vì có công trông coi lương thực, quốc khố trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược. “Rất nhiều người đến đây và tranh luận về điều này. Rất khó để giải thích cho mọi người hiểu về hai Bà Chúa Kho là khác nhau. Tuy nhiên, dựa vào những tư liệu lịch sử và thần phả để lại thì chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng rằng, hai Bà Chúa Kho đều là những vị nữ tướng thần nhân của hai thời kỳ”, ông Thanh cho biết.

Đình còn giữ được hai con nghê đá từ xa xưa.

Không vay – trả Cụ Nguyễn Bá Ngọ, người trông coi đình Bà Chúa Kho cho hay: “Ở đây không có chuyện khách thập phương lễ đầu năm vay, cuối năm trả. Đình cũng cấm đốt vàng mã và đốt hương tràn lan. Nạn buôn thần bán thánh không có đất sống ở đình này nên việc viết sớ cũng hoàn toàn không có”. Đình Bà Chúa Kho ở Hà Nội từ xưa đã nổi tiếng linh thiêng. Tuy nhiên, cách hành lễ mỗi nơi mỗi khác, làm được vậy có lẽ cũng do cách quản lý và ý thức của người đi lễ. Đình Bà Chúa Kho ở Hà Nội chỉ là nơi người dân đến cầu lộc, cầu an, chứ tịnh không có chuyện vay – trả bao giờ. “Do những biến thiên thăng trầm của lịch sử đất kinh thành mà đình cũng không giữ lại được nhiều những hiện vật xưa cũ. Hiện tại, trong đình chỉ còn giữ được một số hiện vật nhỏ mà thôi. Còn số nhiều là đồ mới sau những lần trùng tu, tôn tạo”, cụ Ngọ cho biết. Ngoài hậu cung còn nguyên vẹn thì hai con nghê đá án ngữ trước cửa vào hậu cung là linh vật xưa của đình còn sót lại. Ngoài ra, một số chân cột đình Giảng Võ cũng tồn tại và được coi là di vật cổ chứng minh sự ra đời của ngôi đình thiêng. Ngoài ra, một số đồ thờ như chuông đồng cũng coi là cổ nhưng không khớp với sự ra đời của ngôi đình này. “Theo tôi được biết thì mộ Bà Chúa Kho Lý Thị Châu ở trong Hoàng thành Thăng Long. Còn đình thờ chỉ là di tích, nơi sinh quán của bà mà trước đây triều đình nhà Trần cho dân làng xây dựng để tưởng nhớ công ơn của nữ tướng”. Cụ Nguyễn Bá Ngọ “Hằng năm, vào ngày 12/2 âm lịch là ngày sinh của bà, dân làng Giảng Võ tổ chức 2 ngày tế lễ rất long trọng. Chúng tôi cũng đang xây dựng phương án đền bù cho người dân để mở rộng di tích, trả lại khuôn viên cho đình”. Ông Vũ Hồng Thanh (Trưởng ban Ban Quản lý di tích) #Bà Chúa Kho ở Hà Nội #Bà Chúa Kho #đền thờ #chùa cổ

Bài liên quan

Hoang phế ngôi đền cổ chi chít vết đạn ở Đà Nẵng

Kiệt tác ngôi đền 2.000 tuổi của đế chế La Mã

Thăm nhà thờ nổi tiếng vì “phép lạ” thời thuộc địa

Kho tri thức Hoang phế ngôi đền cổ chi chít vết đạn ở Đà Nẵng

(Kiến Thức) - Bị tàn phá nặng nền trong cuộc chiến tranh Việt Nam, đình Khuê Bắc ở Đà Nẵng vẫn nằm trong tình trạng hoang phế suốt nhiều thập niên qua.

Nằm cạnh quần thể danh thắng Non Nước - Ngũ Hành Sơn, cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng hơn 10km về phía Đông Nam, đình làng Khuê Bắc được xây từ thế kỷ 18, là một di tích lịch sử quan trọng của Đà Nẵng.

Xem chi tiết Kho tri thức Kiệt tác ngôi đền 2.000 tuổi của đế chế La Mã

(Kiến Thức) - Với thiết kế tuyệt vời, đền Pantheon xứng đáng là đỉnh cao của tư duy kỹ thuật thời La Mã cổ đại.

Nằm tại thủ đô Roma của Italia, đền Pantheon - "Ngôi đền của mọi vị thần" - là một trong những công trình kiến trúc tiêu biểu nhất của đế chế La Mã còn tồn tại đến ngày nay.

Xem chi tiết Kho tri thức Thăm nhà thờ nổi tiếng vì “phép lạ” thời thuộc địa

(Kiến Thức) - Theo lời kể của các giáo dân, ngày 11/9/1885, Ðức Mẹ đã hiện ra trên nóc nhà thờ Đức Mẹ Trà Kiệu.

Nằm ở làng Trà Kiệu – xã Duy Sơn – huyện Duy Xuyên, cách thánh địa Mỹ Sơn khoảng 7km, nhà thờ Đức Mẹ Trà Kiệu là một điểm đến nổi tiếng, được nhiều du khách ghé thăm trong hành trình khám phá các di sản ở miền Trung.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Những sinh vật dị thường ở 'hòn đảo ngoài hành tinh'

Nằm giữa biển Ả Rập, Socotra (Yemen) được ví như “hòn đảo ngoài hành tinh” nhờ hệ sinh thái kỳ lạ và mức độ đặc hữu sinh học hiếm có trên thế giới.

Chơi đùa bên suối, cậu bé 6 tuổi phát hiện vật thể cổ cực hiếm

Nicolò Naturani tìm thấy quả cân cổ xưa, giúp các nhà khảo cổ hiểu rõ hơn về hoạt động dệt của người tiền sử.

Lối sống đặc biệt của tộc người bản địa Siberia

Giữa những cánh rừng taiga bạt ngàn, tộc người Evenki đã duy trì lối sống du mục truyền thống gắn với thiên nhiên hoang dã phương Bắc suốt nhiều thế kỷ.

Điều thú vị về hồ nước trong xanh nhất thế giới

Hồ Rotomairewhenua hay còn gọi Hồ Xanh được xem là vùng nước trong xanh nhất thế giới với tầm nhìn khoảng 80m.

Tộc người dùng vỏ sò làm tiền tệ, sống nhờ một loài cây đặc biệt

Sinh sống chủ yếu tại đảo New Britain thuộc Papua New Guinea, người Tolai nổi tiếng với hệ thống tiền tệ vỏ sò độc đáo và đời sống văn hóa – nghi lễ đặc sắc.

Sự thật lý thú ít người biết về Hoàng thành Thăng Long

Hoàng thành Thăng Long là quần thể di tích gắn với lịch sử kinh đô của nước Việt nhiều thế kỷ, ẩn chứa những giá trị khảo cổ mang tầm vóc thế giới.

Khám phá chùa Keo – biểu tượng kiến trúc Việt cổ hàng trăm năm tuổi

Chùa Keo Thái Bình có kiến trúc “nội công, ngoại quốc” độc đáo, lưu giữ nhiều bảo vật quốc gia và tổ chức lễ hội lớn hàng năm.

Choáng ngợp kỳ quan khảo cổ ấn tượng nhất Myanmar

Tọa lạc giữa miền trung Myanmar, Bagan từng là kinh đô rực rỡ của vương quốc Pagan và hiện được xem là một trong những cảnh quan khảo cổ ấn tượng nhất châu Á.

3 vật phẩm trên bàn thờ cần thay sau Tết để tránh xui xẻo

Sau Tết, cần thay hoa héo, trái cây hỏng và dọn chân hương để duy trì không gian thờ cúng trang nghiêm, đón sinh khí mới cả năm.

Đừng bỏ lỡ

Bánh chưng chỉ mốc nhẹ, vì sao phải vứt bỏ?

Dự đoán ngày mới 25/2/2026 cho 12 con giáp: Ngọ tích cực

Ukraine phản công thất bại ở Zaporizhzhia, xe tăng M1A1 bị phá hủy

Những sinh vật dị thường ở 'hòn đảo ngoài hành tinh'

Top 5 cây quý mang lại phước lành cho gia chủ

TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Dấu hiệu bánh chưng đã hỏng cần bỏ ngay, tránh rước bệnh vào người

Nhiều địa phương xảy ra ngộ độc Botulinum, Bộ Y tế vào cuộc

Bộ Y tế chỉ đạo xử lý khẩn vụ nghi ngộ độc sau ăn cá ủ chua tại Đà Nẵng

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

Kiến thức cần biết

Biến tấu bánh chưng thành kimbap thơm ngon, dễ làm tại nhà

Thải độc sau Tết với những 'thức uống vàng' bổ dưỡng

3 mẹo bảo quản bánh chưng sau Tết để giữ độ dẻo ngon lâu dài

4 cách rửa rau tưởng sạch mà hóa bẩn, bất ngờ số 1 nhiều người mắc

4 món ngon lạ miệng từ bưởi sau Tết, tận dụng khéo không lo lãng phí

Tin mới

Điều thú vị về hồ nước trong xanh nhất thế giới

Hồ Rotomairewhenua hay còn gọi Hồ Xanh được xem là vùng nước trong xanh nhất thế giới với tầm nhìn khoảng 80m.

Lối sống đặc biệt của tộc người bản địa Siberia

Giữa những cánh rừng taiga bạt ngàn, tộc người Evenki đã duy trì lối sống du mục truyền thống gắn với thiên nhiên hoang dã phương Bắc suốt nhiều thế kỷ.

Khám phá chùa Keo – biểu tượng kiến trúc Việt cổ hàng trăm năm tuổi

Chùa Keo Thái Bình có kiến trúc “nội công, ngoại quốc” độc đáo, lưu giữ nhiều bảo vật quốc gia và tổ chức lễ hội lớn hàng năm.

Những sinh vật dị thường ở 'hòn đảo ngoài hành tinh'

Nằm giữa biển Ả Rập, Socotra (Yemen) được ví như “hòn đảo ngoài hành tinh” nhờ hệ sinh thái kỳ lạ và mức độ đặc hữu sinh học hiếm có trên thế giới.

Tộc người dùng vỏ sò làm tiền tệ, sống nhờ một loài cây đặc biệt

Sinh sống chủ yếu tại đảo New Britain thuộc Papua New Guinea, người Tolai nổi tiếng với hệ thống tiền tệ vỏ sò độc đáo và đời sống văn hóa – nghi lễ đặc sắc.

Sự thật lý thú ít người biết về Hoàng thành Thăng Long

Hoàng thành Thăng Long là quần thể di tích gắn với lịch sử kinh đô của nước Việt nhiều thế kỷ, ẩn chứa những giá trị khảo cổ mang tầm vóc thế giới.

3 vật phẩm trên bàn thờ cần thay sau Tết để tránh xui xẻo

Sau Tết, cần thay hoa héo, trái cây hỏng và dọn chân hương để duy trì không gian thờ cúng trang nghiêm, đón sinh khí mới cả năm.

Chơi đùa bên suối, cậu bé 6 tuổi phát hiện vật thể cổ cực hiếm

Nicolò Naturani tìm thấy quả cân cổ xưa, giúp các nhà khảo cổ hiểu rõ hơn về hoạt động dệt của người tiền sử.

Choáng ngợp kỳ quan khảo cổ ấn tượng nhất Myanmar

Tọa lạc giữa miền trung Myanmar, Bagan từng là kinh đô rực rỡ của vương quốc Pagan và hiện được xem là một trong những cảnh quan khảo cổ ấn tượng nhất châu Á.

4 loài cây gai góc nhưng mang lại điềm lành, sức sống mãnh liệt

Những cây cảnh "xấu xí" này hầu hết mang ý nghĩa tốt lành như xua đuổi tà ma và mang lại may mắn cho gia chủ.

Di tích La Mã hình tròn với giếng thiêng hé lộ bí ẩn lịch sử

Phát hiện mới tại Wiltshire gồm vòng tròn La Mã, giếng đá cổ và nhiều hiện vật phản ánh cuộc sống sôi động của thời kỳ cổ đại.

Kho báu 69 đồng tiền xu cổ bỗng trồi lên giữa lớp rêu rừng

Nhóm khám phá tìm thấy 69 đồng xu cổ từ thế kỷ 17, trong đó có đồng ducat vàng, dưới lớp rêu và rễ cây trong rừng nguyên sinh.

4 loài cây giữ tiền như Tỳ Hưu, giúp gia chủ nhiều đời thịnh vượng

Cây cảnh tiền tài tượng trưng cho việc thu hút tài lộc và thịnh vượng, được những người yêu thích cây cảnh biết đến như là Tỳ Hưu của thế giới thực vật.

Mở mộ cổ Hy Lạp, lóa mắt với hàng trăm hiện vật vàng lấp lánh

Các hiện vật bằng vàng từ các ngôi mộ Mycenae hé lộ những kỹ thuật đã thất truyền của Hy Lạp Thời Kỳ Đồ Đồng.

Đào đất xây sân vận động, chuyên gia kinh ngạc phát hiện di tích cổ

Các nhà khảo cổ khám phá khu định cư thời kỳ cuối Thời Đại Đồ Đồng, gồm nhà ở, lò nướng, và nhiều hiện vật cổ xưa tại Saxony-Anhalt.

Phương Chấn đại sư và trận đối đầu huyền thoại với Nhậm Ngã Hành

Chứng kiến chiến thắng của Phương Chấn nhờ nội công Dịch Cân Kinh, thể hiện trí tuệ và sức mạnh vượt trội trong võ lâm Kim Dung.

Khám phá lăng mộ cổ Ai Cập 4.300 năm tuổi với tranh vẽ sống động

Những bức tranh đầy màu sắc mô tả cuộc sống thường nhật ở Ai Cập cổ đại đã được phát hiện trong một lăng mộ mastaba có niên đại hơn 4.300 năm.

Ngôi mộ cổ Minoan được bảo tồn hoàn hảo trên đảo Crete

Một ngôi mộ nguyên vẹn có niên đại từ thời kỳ Minoan muộn được phát hiện ở Crete cung cấp hiểu biết quý giá về văn hóa và xã hội Minoan.

Hang động cổ đại hé lộ dấu tích La Mã lần đầu được phát hiện

Khám phá hang Cova de les Dones với dòng chữ khắc và đồng xu từ thời La Mã, làm sáng tỏ sự liên tục sử dụng qua nhiều thời kỳ lịch sử trên bán đảo Iberia.

Phát hiện 7.000 đồng xu bạc Ottoman từ thế kỷ 18 gây chấn động khảo cổ

Hơn 7.000 đồng xu bạc Ottoman được khai quật tại Romania, tuân thủ luật pháp và góp phần làm rõ lịch sử thương mại vùng Đông Nam châu Âu.