Khỉ đột Có Nguy Hiểm Cho Người Không? - BBC News Tiếng Việt
Có thể bạn quan tâm
Nguồn hình ảnh, Other
Sau vụ phải giết con khỉ đột Harambe một cách bi thảm, chúng ta có tìm bằng chứng xem loài khỉ to lớn này có nguy hiểm với con người hay không.
Vườn thú Cincinnati ở Mỹ đang phải đối mặt với sự phản đối của công chúng sau việc bắn chết một trong những con khỉ đột được họ chăm sóc.
Một bé trai đã lọt qua hàng rào chuồng khỉ và gặp một con khỉ đột lưng bạc tên là Harambe. Con khỉ này kéo cậu bé nhiều lần trong vũng nước. Để cứu đứa trẻ, nhân viên vườn thú đã bắn chết Harambe.
Câu chuyện lại đặc biệt đau lòng vì Harambe thuộc loài khỉ đột vùng đất trũng phía Tây đang có nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng.
Sự phẫn nộ của công chúng chủ yếu là câu hỏi liệu có thực sự cần thiết phải giết Harambe không. Vườn thú đã biện minh về hành động rằng những phương pháp không làm tử vong như bắn phi tiêu gây mê sẽ tác động chậm và đứa bé sẽ chịu rủi ro nhiều hơn. Những chuyên gia về khỉ, nhìn chung, đã ủng hộ vườn thú. Cảnh sát Cincinnati nói sẽ điều tra về hành vi của cha mẹ cậu bé.
Cái khó khăn lớn nhất là đánh giá Harambe thực sự nguy hiểm đến mức nào. Nhiều thập niên nghiên cứu về khỉ đột có mang lại một số thông tin. Sự thực là loài khỉ đột cần một sự chăm sóc rất chu đáo.
Đã có một thời khỉ đột được coi là loài vật hung ác, hễ gặp người là giết. Vì vậy không phải là ngẫu nhiên là con khỉ khổng lồ khủng khiếp King Kong có hình dạng là một con khỉ đột.
Nguồn hình ảnh, Other
Tuy nhiên, từ 1970 trở đi nhà nghiên cứu vượn Dian Fossey đã làm thay đổi suy nghĩ này qua những nghiên cứu tiên phong của bà về khỉ đột hoang dã vùng núi. Loài này là loài khác với Harambe, nhưng sự khác biệt là rất ít.
Skip Đọc nhiều nhất and continue readingĐọc nhiều nhất
Vì sao Trung Quốc gấp rút xử tử 11 thành viên của một gia tộc mafia khét tiếng
Sau Đại hội 14, Đảng sắp xếp bàn cờ nhân sự cấp cao như thế nào?
Thêm một nạn nhân vụ Epstein nói bị đưa đến Anh để quan hệ tình dục với ông Andrew
Lý do khiến giá vàng tăng kỷ lục rồi đảo chiều
End of Đọc nhiều nhất
Fossey thấy rằng khỉ đột gần như không bao giờ hung dữ. Chủ yếu là chúng hiền hòa.
David Attenborough đã được quay phim với một số khỉ đột của Fossey cho chương trình năm 1979 Cuộc sống trên trái đất. Cuộc tiếp xúc này đã được ghi nhận vào lịch sử truyền hình vì một số khỉ con bắt đầu chơi đùa với Attenborough.
Rõ ràng là có thể gặp một con khỉ đột rồi ra đi mà hoàn toàn không làm sao cả. Nhưng những con khỉ đột mà Attenborough gặp, đã quen với người nhiều năm rồi và mọi người tiếp xúc với chúng đã biết cách tôn trọng chúng.
Trong những tình huống khác thì khỉ đột có thể thực sự nguy hiểm.
Phần lớn sự hung dữ của khỉ đột là với những con khỉ đột khác.
Nguồn hình ảnh, Other
Chúng sống thành bầy đàn, trong đó một con đực đầu đàn có lưng bạc kiểm soát nhiều con cái và các con nhỏ. Nếu một con đực khác đến gần, con lưng bạc sẽ tìm cách đuổi nó đi. Nó bắt đầu hăm dọa như là gầm gừ, hú hét và đập ngực. Nếu việc này không xong, nó có thể tấn công.
Nhiều con lưng bạc có những sẹo ghi dấu ấn từ những đụng độ đó. Kẻ thất bại đôi khi bỏ mạng.
Khỉ đột tấn công con người cũng trong hoàn cảnh tương tự: Nó bị khiêu khích trước.
Ian Redmond của Tổ Chức Nghiên Cứu Khỉ đã làm việc với Fossey trong 3 năm trong những năm 1970, và hiện vẫn nghiên cứu loài khỉ đột. Ông nói có những trường hợp khỉ đột tấn công và giết người, nhưng những sự kiện đó là hiếm và do lỗi của con người.
“Tất cả những sự cố mà tôi biết trong đó con người bị thương hoặc chết vì khỉ đột là xảy ra ở nơi hoang dã do khỉ đột sợ bị tấn công hoặc thực tế bị tấn công,” Redmond nói.
Một con khỉ đột nghĩ rằng nó đang bị nguy hiểm thì trước tiên nó sẽ hăm dọa. Nếu con người tỏ ra không sợ sự hăm dọa, hoặc làm nó giật mình hoặc chặn đường nó, thì nó tự đập ngực thùm thụp, cào cấu và cuối cùng tấn công.
Nguồn hình ảnh, Other
“Những người tôi biết từng qua trải nghiệm này đã bị đánh hoặc bị gẫy một vài xương sườn,” Redmond nói. “Họ đã thoát chết để kể lại câu chuyện, nhưng họ đã bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo.”
Ông kể lại cuộc gặp gỡ với một người săn trộm có sẹo ngang bụng do một con khỉ đột đánh ông. Nếu người săn trộm này chỉ đứng gần con khỉ 3cm nữa thì ông đã bị lòi ruột.
Nếu tất cả những việc này chỉ là chuyện kể thì cũng đúng thôi vì gần như không có nghiên cứu nào về sự tấn công của khỉ đột. Trong khi có trang mạng thường xuyên được cập nhật Shark Attack File lưu trữ tài liệu về sự tấn công của cá mập từ hàng trăm năm trước thì chẳng có trang nào tương tự dành cho khỉ đột.
Thực tế, một tạp chí năm 2012 (về xung đột giữa người và thế giới hoang dã) chỉ nêu có ba vụ việc khỉ đột tấn công trước năm 2000.
Cho đến nay chỉ có một vài vụ việc được báo cáo.
Một nghiên cứu xuất bản năm 2008 cho thấy các con khỉ đột cái thường xuyên tỏ ra hung dữ với người, có lẽ do chúng không quen với sự có mặt của họ. Các nhà nghiên cứu đang theo dõi các con khỉ đột và cho hay chúng đôi khi “tóm cẳng chân chúng tôi”.
Nguồn hình ảnh, Other
Một báo cáo năm 2009 về xung đột giữa người và khỉ cho hay một con khỉ đột lưng bạc đã tấn công một người ở khu bảo tồn Kagwene dành cho khỉ đột ở Cameroon. Người đó đang đặt bẫy và con khỉ đột đã tấn công từ phía sau khi người này bỏ chạy. Báo cáo này cũng nêu các vụ tấn công khác ở Bwindi và Uganda, nhưng chỉ khi chúng đi cướp hoa màu ở bên ngoài ranh giới khu bảo tồn.
Ngay cả khi xảy ra tấn công, cũng ít khi có tử vong.
Một trong những nguyên nhân chính của xung đột giữa người và khỉ đột “là việc mở rộng khu định cư của con người vào khu vực trước đó là một phần nơi sinh sống của khỉ đột”, theo báo cáo năm 2011 (đi sâu nghiên cứu 20 năm bảo tồn khỉ đột vùng núi). Báo cáo cũng nói rằng “có thể nhưng không chắc chắn lắm là thói quen về nơi cũ là nguyên nhân của hành xử này”.
Một chương trong cuốn sách xuất bản năm 2015 tổng kết tất cả những dữ liệu đã có để cố gắng hiểu loài khỉ đột hung dữ ở mức nào. Người đồng tác giả của cuốn sách, Matthew McLennan của trường đại học Oxford Brookes ở Anh nhấn mạnh, một lần nữa, là khỉ đột tấn công người trong tự nhiên hoang dã là rất hiếm và vì bản năng tự vệ.
“Các báo cáo chỉ rõ là mục tiêu tấn công thường là đàn ông, thí dụ, một người đi săn, chứ không phải một đứa trẻ,” McLennan nói. Dù tấn công có xẩy ra, hiếm gây tử vong.
Những câu chuyện này là về các con khỉ đột hoang dã, nhưng với khỉ nhốt trong chuồng có vẻ như không có khác biệt lớn. Chỉ có một ít trường hợp khỉ đột nhốt trong chuồng cư xử hung dữ với người.
Một nghiên cứu năm 2014 về quan hệ con người với súc vật trong vườn thú chỉ nêu một số ít trường hợp khỉ đột tấn công. Có một trường hợp, một con khỉ đột xổng chuồng; một trường hợp khác một nhân viên chăm sóc thú ngẫu nhiên còn lại một mình; và trường hợp thứ ba “trình tự thao tác đã không được tuân thủ đúng”. Không một trường hợp nào dẫn đến chết người.
Nguồn hình ảnh, Other
Tuy nhiên, có bằng chứng là số lượng khách xem tăng có thể làm khỉ đột hung dữ hơn.
Một nghiên cứu xuất bản tháng 2/2016 theo dõi ba con khỉ đột vùng đất trũng phía Tây ở vườn thú Dublin, Ireland. Người ta thấy khi số lượng khách xem tăng thì các khỉ đột hung dữ hơn, cả đối với khách xem cũng như đối với nhau. Chúng vỗ vào kính, nhảy vào kính và tự đập ngực thùm thụp. Chúng cũng cắn, đánh và đe dọa lẫn nhau.
Các tác giả cũng xác nhận là “dữ liệu về các vụ tấn công là còn thiếu” và vì vậy khuyến khích các vườn thú ghi và lưu giữ mọi sự kiện xảy ra.
Nghiên cứu cuối cùng này cũng cùng quan điểm với một nghiên cứu năm 2008 của các vườn thú Anh phát hiện thấy khỉ đột bất an hơn khi số khách xem nhiều hơn.
Trong tự nhiên hoang dã chúng có thể đi khắp nơi. Nhưng khi bị nhốt, chúng không thể vượt khỏi rào chắn để thoát khỏi tình thế căng thẳng, như là tình thế mà Harambe phải đối mặt. “Chúng chạy đi đâu thì cũng bị trông thấy,” Redmond nói. “Điều này làm chúng bị căng thẳng hơn.”
Tuy nhiên, theo hiểu biết của Redmond hiện không có thí dụ về khỉ đột nuôi trong chuồng giết một người.
Trước khi có sự việc Harambe, đã có hai trường hợp trẻ em vào bên trong rào chuồng khỉ đột. Cả hai trường hợp đều ổn. Tuy nhiên, trong cả hai trường hợp các trẻ em đều đã ngất nên các con khỉ đột không coi đó là mối đe dọa.
Sự kiện không thể không nói tới là vào năm 1986 ở vườn thú Jersey ở Anh, một con khỉ đột đã có hành động bảo vệ khi một bé trai rơi vào phía trong chuồng.
Như vậy chỉ có ba trường hợp trẻ em rơi vào phía trong chuồng khỉ đột, và ở hai trường hợp đã không có ai chết. “Lần này có cái chết, đó là cái chết của con khỉ đột,” Redmond nói.
Ông nói điều quan trọng nhất là không phán xét hành vi của vườn thú Cincinnati mà rút ra bài học để tránh việc giống như thế tái diễn.
<link type="page"><caption> Bài tiếng Anh</caption><url href="http://www.bbc.com/earth/story/20160531-how-violent-are-gorillas-really" platform="highweb"/></link> đã đăng trên <link type="page"><caption> BBC Earth</caption><url href="http://www.bbc.com/earth" platform="highweb"/></link>
- Nước xanh, thuỷ triều đỏ và sa mạc biển
- Lý do tăm tối của tình yêu con người
- Cá có biết suy nghĩ, có cảm xúc không?
- Nơi rồng không chỉ có trong huyền thoại
- Ta biết Trái Đất tròn từ 2000 năm trước?
- Chuyến đi kỳ lạ đến Bắc Hàn
Tin chính
Đả hổ diệt ruồi: Những tướng quân đội nào đã bị ông Tập Cận Bình thanh trừng?
1 tháng 2 năm 2026Thấy gì từ phim tài liệu về vợ ông Trump?
2 giờ trướcThêm một nạn nhân vụ Epstein nói bị đưa đến Anh để quan hệ tình dục với ông Andrew
1 tháng 2 năm 2026
BBC giới thiệu
Từ bộ trưởng Công an đến tổng bí thư: Ông Tô Lâm xây dựng và củng cố quyền lực như thế nào?
23 tháng 1 năm 2026
Đại hội 14: Đảng chọn tổng bí thư như thế nào?
22 tháng 1 năm 2026
Vì sao ông Tô Lâm và đội ngũ nhạy cảm về 'phe phái' trong Đảng? - bài 2
18 tháng 1 năm 2026
Đại tướng Phan Văn Giang: rào cản và cơ hội trên hành trình vào Bộ Ngũ
15 tháng 1 năm 2026
Ghế thủ tướng cho ông Lê Minh Hưng: cơ hội và những ẩn số
14 tháng 1 năm 2026
Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?
8 tháng 1 năm 2026
GDP Việt Nam sẽ vượt Thái Lan ngay trong năm 2026?
7 tháng 1 năm 2026
Chiến lược an ninh quốc gia của ông Trump đẩy châu Âu vào thế khó
10 tháng 1 năm 2026
Vì sao Vingroup rút khỏi 'dự án cống hiến' đường sắt cao tốc Bắc-Nam?
25 tháng 12 năm 2025
- Nước xanh, thuỷ triều đỏ và sa mạc biển
- Lý do tăm tối của tình yêu con người
- Cá có biết suy nghĩ, có cảm xúc không?
- Nơi rồng không chỉ có trong huyền thoại
- Ta biết Trái Đất tròn từ 2000 năm trước?
- Chuyến đi kỳ lạ đến Bắc Hàn
Tin chính
Đả hổ diệt ruồi: Những tướng quân đội nào đã bị ông Tập Cận Bình thanh trừng?
1 tháng 2 năm 2026Thấy gì từ phim tài liệu về vợ ông Trump?
2 giờ trướcThêm một nạn nhân vụ Epstein nói bị đưa đến Anh để quan hệ tình dục với ông Andrew
1 tháng 2 năm 2026
BBC giới thiệu
Từ bộ trưởng Công an đến tổng bí thư: Ông Tô Lâm xây dựng và củng cố quyền lực như thế nào?
23 tháng 1 năm 2026Đại hội 14: Đảng chọn tổng bí thư như thế nào?
22 tháng 1 năm 2026Vì sao ông Tô Lâm và đội ngũ nhạy cảm về 'phe phái' trong Đảng? - bài 2
18 tháng 1 năm 2026Đại tướng Phan Văn Giang: rào cản và cơ hội trên hành trình vào Bộ Ngũ
15 tháng 1 năm 2026Ghế thủ tướng cho ông Lê Minh Hưng: cơ hội và những ẩn số
14 tháng 1 năm 2026Ông Trump có thể 'chiếm' Greenland bằng cách nào?
8 tháng 1 năm 2026GDP Việt Nam sẽ vượt Thái Lan ngay trong năm 2026?
7 tháng 1 năm 2026Chiến lược an ninh quốc gia của ông Trump đẩy châu Âu vào thế khó
10 tháng 1 năm 2026Vì sao Vingroup rút khỏi 'dự án cống hiến' đường sắt cao tốc Bắc-Nam?
25 tháng 12 năm 2025
Phổ biến
- 1Vì sao Trung Quốc gấp rút xử tử 11 thành viên của một gia tộc mafia khét tiếng
- 2Sau Đại hội 14, Đảng sắp xếp bàn cờ nhân sự cấp cao như thế nào?
- 3Thêm một nạn nhân vụ Epstein nói bị đưa đến Anh để quan hệ tình dục với ông Andrew
- 4Lý do khiến giá vàng tăng kỷ lục rồi đảo chiều
- 5Đả hổ diệt ruồi: Những tướng quân đội nào đã bị ông Tập Cận Bình thanh trừng?
- 6Nguy cơ cho Việt Nam khi Trung Quốc tăng cường xây đảo nhân tạo ở Hoàng Sa
- 7Vụ trừng phạt tướng Trương Hựu Hiệp cho thấy điều gì về Chủ tịch Tập Cận Bình?
- 8Nhiếp ảnh gia người Nhật Bản dành hàng thập kỷ ghi lại cuộc sống của các tử tù
- 9Nga tấn công tàu chở khách Ukraine, cảnh tượng hỗn loạn bao trùm
- 1010 ủy viên Bộ Chính trị được phân công tham gia Ban Bí thư khóa 14 là ai?
Từ khóa » Khỉ Sợ Gì Nhất
-
Sự Tích Khỉ Sợ Mắm Tôm - Tuổi Trẻ Online
-
44 Sự Thật đầy Thú Vị Về Loài Khỉ Mà Bạn Chưa Biết
-
8 "sự Thiệt" ít Ai Biết Về Loài Khỉ - Sinh Vật Nhí Nhố Nhất Hành Tinh
-
Bị Khỉ Hoang Quậy Phá, Dân Lại Sợ Thợ Săn
-
Khỉ Phản ứng Nhạy Cảm Với Rắn - VnExpress
-
Những điều Thú Vị Về Loài Khỉ Có Thể Bạn Chưa Biết - Dân Trí
-
Rắc Rối Xử Lý Con Khỉ Nuôi Sổng Chuồng - PLO
-
Nuôi 5 Con Khỉ Trái Phép Còn Tung Video Lên Youtube | THDT
-
Khỉ Bầy Hoang Gặp Cóc Có Xỉu Không .Wild Monkeys Meet Toads ...
-
Khỉ Của Đông Nam Á: Xử Lý Cẩn Thận! - TRAASGPU.COM
-
Những Kẻ Mạo Danh đáng Sợ Trong Thiên Nhiên - BBC News Tiếng Việt
-
Dong Da 24h Chú Khỉ Buồn - Bong đa Truc Tuyen - LTPB ITERA