Khiên Ngưu Tử - Công Năng Và Chủ Trị

Khiên Ngưu Tử

(Semen Pharbitidis)

Khiên ngưu tử còn có tên gọi khác là: Hắc sửu. Bạch sửu, bìm bìm biếc, Bồ tăng thảo, Cẩu nhĩ thảo, Giả quân tử, Hắc ngưu, Nhị sửu, Tam bạch thảo, Thảo kim linh, Thiên già, Lạt bát hoa ...

Khiên ngưu tử là hạt của cây Bìm bìm. Là cây của Nam Mỹ, hiện nay đã thuần hoá, thường gặp mọc ở hàng rào, lùm bụi, cũng có khi được trồng.

Bộ phận dùng:

• Dùng hạt của cây Bìm bìm.
• Thu hái quả chín vào mùa thu, trước khi quả nứt, đập lấy hạt rồi phơi khô.

Tên khoa học: - Ipomoea nil (L.) Roth.

Thuộc họ: Khoai lang - Convolvuaceae.

Tính vị: vị đắng; tính hàn.

Quy kinh: quy vào kinh phế, thận, bàng quang.

Công năng: Trục thủy, sát trùng

Chủ trị:

• Viêm thận phù thũng, xơ gan cổ trướng
• Táo bón, tiểu tiện ít
• Giun đũa, sán xơ mít

Thành phần hóa học:

Chứa Pharbitin ( Pharbitic acid và vài Purolic acid) là chất Glocosid có khoảng 2%, Nilic acid, Gallic acid, Lysergol, Chanoclavine, Penniclavine, Isopenniclavine, Elymoclavine , ngoài ra còn chừng 11% chất béo và 2 sắc tố cũng là glucozit. Có chừng 2% chất glucozit gọi là phacbitin có tác dụng tẩy.

Hàm lượng: 4 - 12g/ngày

Cách dùng: Sắc uống

Tác dụng dược lý:

• Chất Pharbitin có tác dụng tẩy xổ mạnh tương tự chất Jalapin. Khi chất Pharbitin vào ruột gặp mật và dịch ruột sẽ thủy phân thành các yếu tố kích thích ruột làm tăng nhu động giúp tẩy xổ giun.
• Nước hoặc cồn chiết xuất Khiên ngưu đều có tác dụng gây tiêu chảy ở chuột nhắt nhưng nước sắc thì không có tác dụng đó.
• Khiên ngưu tử làm tăng độ lọc Inulin của Thận.
• Khiên ngưu tử, in vitro có tác dụng ức chế giun đũa.
• Độc tính của thuốc đối với chuột, liều LD50 là 37,5/kg. Ở người, có triệu chứng muốn nôn, nôn do thuốc kích thích trực tiếp lên đường tiêu hóa. Liều cao có thể ảnh hưởng đến Thận, dẫn đến tiểu ra máu cũng như các triệu chứng thần kinh.

Lưu ý:

• Không dùng cho người có thai
• Ðối với người ốm yếu dùng phải cẩn thận
• Không dùng chung với hạt Ba đậu