Giao diện chuyển sang thanh bên ẩn Bách khoa toàn thư mở Wikipedia Set of rules and methods that describe the functionality, organization, and implementation of computer systemsBản mẫu:SHORTDESC:Set of rules and methods that describe the functionality, organization, and implementation of computer systems Một thiết kế đường ống của kiến trúc MIPS. Đường ống là một khái niệm quan trọng trong kiến trúc máy tính.
Trong kỹ thuật máy tính, kiến trúc máy tính (tiếng Anh: computer architecture) là thiết kế khái niệm và cấu trúc hoạt động căn bản của một hệ thống máy tính. Nó là một bản thiết kế (blueprint) mô tả có tính chất chức năng về các yêu cầu (đặc biệt là tốc độ và các kết nối tương hỗ) và những sự thi hành thiết kế cho những bộ phận khác nhau của một máy tính - tập trung chủ yếu vào việc CPU hoạt động nội tại như thế nào và truy cập các địa chỉ trong bộ nhớ bằng cách nào.
Nó cũng có thể được định nghĩa như là khoa học và nghệ thuật lựa chọn và kết nối các thành phần phần cứng để tạo thành các máy tính đáp ứng được các mục đích về tính năng, hiệu suất và giá cả.
Kiến trúc máy tính bao gồm ít nhất ba phạm trù con chính:[1]
Kiến trúc tập lệnh (Instruction set architecture, ISA), là hình ảnh trừu tượng của một hệ thống tính toán được nhìn từ góc độ của một lập trình viên sử dụng ngôn ngữ máy (hay hợp ngữ), bao gồm tập lệnh, cách đánh địa chỉ bộ nhớ (memory address modes), các thanh ghi, và các định dạng địa chỉ và dữ liệu.
Vi kiến trúc (Microarchitecture), còn gọi là Tổ chức máy tính (Computer organization) là một mô tả bậc thấp, cụ thể hơn về hệ thống. Mô tả này nói về các bộ phận cấu thành của hệ thống được kết nối với nhau như thế nào và chúng hoạt động tương hỗ như thể nào để thực hiện kiến trúc tập lệnh.[2] Ví dụ, kích thước bộ đệm cache của một máy tính là một đặc điểm về tổ chức máy tính mà thường không liên quan đến kiến trúc tập lệnh.
Thiết kế hệ thống (System Design) bao gồm tất cả các thành phần phần cứng khác bên trong một hệ thống tính toán chẳng hạn:
các đường kết nối hệ thống như bus (máy tính) và switch
các bộ điều khiển bộ nhớ (memory controller) và các cây phả hệ bộ nhớ
các cơ chế CPU off-load như Direct memory access (truy nhập bộ nhớ trực tiếp)
các vấn đề như đa xử lý (multi-processing).
Chú thích
[sửa | sửa mã nguồn]
^ John L. Hennessy and David A. Patterson (2003). Computer Architecture: A Quantitative Approach . Morgan Kaufmann Publishers, Inc. ISBN 1558605967. {{Chú thích sách}}: Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |date= (trợ giúp)
^ Phillip A. Laplante (2001). Dictionary of Computer Science, Engineering, and Technology. CRC Press. tr. 94–95. ISBN 0849326915.
Xem thêm
[sửa | sửa mã nguồn]
Phần cứng máy tính
Thiết kế CPU
Tập lệnh trực giao (Orthogonal instruction set)
Kiến trúc phần mềm
Tổ chức máy tính
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]
ISCA: Proceedings of the International Symposium on Computer Architecture Lưu trữ ngày 7 tháng 5 năm 2006 tại Wayback Machine
Micro: IEEE/ACM International Symposium on Microarchitecture
HPCA: International Symposium on High Performance Computer Architecture Lưu trữ ngày 28 tháng 5 năm 2005 tại Wayback Machine
ASPLOS: International Conference on Architectural Support for Programming Languages and Operating Systems Lưu trữ ngày 9 tháng 5 năm 2006 tại Wayback Machine
ACM Transactions on Computer Systems
IEEE Computer Society
Microprocessor Report Lưu trữ ngày 15 tháng 9 năm 2008 tại Wayback Machine
http://www.mkp.com/ Hennessy and Patterson: Computer Architecture: A Quantitative Approach, Fourth Edition, tháng 9 năm 2006
Tanenbaum, Andrew S. (1979). Structured Computer Organization (bằng tiếng Anh). Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall. ISBN 0-13-148521-0.
Liên kết ngoài
[sửa | sửa mã nguồn]
Tiếng Anh:
http://www.cs.wisc.edu/~arch/www
http://www.cs.wisc.edu/arch/www/people.html
ESCAPE Lưu trữ ngày 30 tháng 4 năm 2008 tại Wayback Machine - an easy-to-use, interactive portable PC-based simulation environment aimed at the support of computer architecture education
http://www.codeproject.com/useritems/System_Design.asp Lưu trữ ngày 13 tháng 10 năm 2007 tại Wayback Machine - This approach allows beginners to easily break and design complex software systems.
Technical University of Catalonia, Department of Computer Architecture
The von Neumann Architecture of Computer Systems Lưu trữ ngày 19 tháng 4 năm 2007 tại Wayback Machine
Bài viết liên quan đến công nghệ này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.
x
t
s
x
t
s
Hệ điều hành
Chung
Tuyên truyền
So sánh
Công nghệ pháp lý
Lịch sử hệ điều hành
Hobbyist development
Danh sách
Thời biểu
Thị phần sử dụng
Hạt nhân
Cấu trúc
Exokernel
Hybrid kernel
Microkernel
Monolithic
Các thành phần
Chương trình điều khiển
Loadable kernel module
Microkernel
User space
Quản lý tiến trình
Các khái niệm
Context switch
Ngắt
Giao tiếp liên tiến trình
Task
Tiến trình
Khối điều khiển tiến trình
Hệ điều hành thời gian thực
Luồng (thread)
Chia sẻ thời gian
Thuật toánlập kế hoạch
Máy tính đa tác vụ
Fixed-priority pre-emptive scheduling
Multilevel feedback queue
Preemption (computing)
Round-robin scheduling
Shortest job next
Quản lý bộ nhớ và bảo vệ tài nguyên
Bus error
General protection fault
Bảo vệ bộ nhớ
Phân trang
Protection ring
Segmentation fault
Bộ nhớ ảo
Truy cập lưu trữ và hệ thống tập tin
Khởi động máy tính
Giải phân mảnh
Device file
File attribute
Inode
Journaling file system
Disk partitioning
Virtual file system
Virtual tape library
Danh sách
AmigaOS
Android
BeOS
BSD
DOS
GNU Hurd
iOS
Linux
Mac OS
MorphOS
OpenVMS
OS/2
OSv
QNX
ReactOS
RISC OS
Solaris
Transaction Processing Facility
Unix
VM (hệ điều hành)
Microsoft Windows
Z/OS
Khái niệm khác
Giao diện lập trình ứng dụng
Mạng máy tính
Hardware abstraction
Live CD
Live USB
Shell
Giao diện dòng lệnh
Giao diện đồ họa người dùng
Text-based user interface
Giao diện người dùng giọng nói
Preboot Execution Environment
x
t
s
Điện tử số
Linh kiện
Vi mạch
Logic (Kết hợp • Tuần tự • Cổng)
Lý thuyết
Tín hiệu số
Đại số Boolean
Tổng hợp logic
Logic trong khoa học máy tính
Kiến trúc máy tính
Tín hiệu số (Xử lý)
Xử lý tín hiệu số
Giảm thiểu mạch
Lý thuyết mạch chuyển mạch
Thiết kế
Tổng hợp logic
Sắp đạt và định tuyến
Sắp đạt
Định tuyến
Cấp độ chuyển thanh ghi
Ngôn ngữ mô tả phần cứng
Tổng hợp bậc cao
Kiểm tra tương đương hình thức
Logic đồng bộ
Logic không đồng bộ
Máy trạng thái hữu hạn
Máy trạng thái phân cấp
Ứng dụng
Phần cứng máy tính
Tăng tốc phần cứng
Âm thanh kỹ thuật số
Vô tuyến kỹ thuật số
Chụp ảnh kỹ thuật số
Điện thoại kỹ thuật số
Video kỹ thuật số
Cinema kỹ thuật số
TV kỹ thuật số
Tài liệu điện tử
Vấn đề
Độ bền
Mạch xung
x
t
s
Khoa học máy tính
Chú ý: Bản mẫu này cơ bản dựa trên Hệ thống xếp loại điện toán ACM năm 2012.
Phần cứng
Mạch in
Thiết bị ngoại vi
Vi mạch
Vi mạch tích hợp
Hệ thống trên vi mạch (SoC)
Tiêu thụ năng lượng (Điện toán xanh)
Tự động hóa thiết kế điện tử
Tăng tốc phần cứng
Bộ xử lý
Kích thước / Dạng thức
Tổ chức hệ thống máy tính
Kiến trúc máy tính
Độ phức tạp tính toán
Độ tin cậy hệ thống
Hệ thống nhúng
Hệ thống thời gian thực
Mạng máy tính
Kiến trúc mạng
Giao thức mạng
Phần cứng mạng
Bộ lập lịch trình mạng
Hiệu suất mạng
Dịch vụ mạng
Tổ chức phần mềm
Trình thông dịch
Middleware
Máy ảo
Hệ điều hành
Chất lượng phần mềm
Ký pháp và công cụ phần mềm
Mẫu hình lập trình
Ngôn ngữ lập trình
Trình biên dịch
Ngôn ngữ miền chuyên biệt
Ngôn ngữ mô hình hóa
Khung phần mềm
Môi trường phát triển tích hợp
Quản lý cấu hình phần mềm
Thư viện phần mềm
Kho chứa phần mềm
Phát triển phần mềm
Biến điều khiển
Quy trình phát triển phần mềm
Phân tích yêu cầu
Thiết kế phần mềm
Xây dựng phần mềm
Triển khai phần mềm
Công nghệ phần mềm
Bảo trì phần mềm
Nhóm lập trình
Mô hình nguồn mở
Lý thuyết tính toán
Mô hình tính toán
Ngẫu nhiên
Ngôn ngữ hình thức
Lý thuyết Automat
Lý thuyết khả tính
Lý thuyết độ phức tạp tính toán
Logic
Ngữ nghĩa
Thuật toán
Thiết kế thuật toán
Phân tích thuật toán
Hiệu quả thuật toán
Thuật toán ngẫu nhiên
Hình học tính toán
Toán học về điện toán
Toán học rời rạc
Xác suất
Thống kê
Phần mềm toán học
Lý thuyết thông tin
Giải tích toán học
Giải tích số
Khoa học máy tính lý thuyết
Hệ thống thông tin
Hệ quản trị cơ sở dữ liệu
Hệ thống lưu trữ thông tin
Hệ thống thông tin doanh nghiệp
Hệ thống thông tin xã hội
Hệ thống thông tin địa lý
Hệ thống hỗ trợ ra quyết định
Hệ thống điều khiển quá trình
Hệ thống thông tin đa phương tiện
Khai phá dữ liệu
Thư viện số
Nền tảng máy tính
Tiếp thị kỹ thuật số
World Wide Web
Truy hồi thông tin
Bảo mật
Mật mã học
Các phương pháp hình thức
Hacker bảo mật
Dịch vụ bảo mật
Hệ thống phát hiện xâm nhập
Bảo mật phần cứng
Bảo mật mạng
An toàn thông tin
Bảo mật ứng dụng
Tương tác người–máy
Thiết kế tương tác
Điện toán xã hội
Điện toán khắp nơi
Trực quan hóa
Khả năng tiếp cận
Tương tranh
Tính toán tương tranh
Tính toán song song
Điện toán phân tán
Đa luồng
Đa xử lý
Trí tuệ nhân tạo
Xử lý ngôn ngữ tự nhiên
Biểu diễn tri thức và suy luận
Thị giác máy tính
Lập kế hoạch và lên lịch tự động
Phương pháp tìm kiếm
Phương pháp điều khiển
Triết học về trí tuệ nhân tạo
Trí tuệ nhân tạo phân tán
Học máy
Học có giám sát
Học không có giám sát
Học tăng cường
Học đa tác vụ
Kiểm chứng chéo
Đồ họa
Hoạt hình
Thực tế mở rộng
Tăng cường
Hỗn hợp
Ảo
Kết xuất
Thao túng hình ảnh
Bộ xử lý đồ họa
Nén ảnh
Mô hình hóa dạng khối
Điện toán ứng dụng
Điện toán lượng tử
Thương mại điện tử
Phần mềm doanh nghiệp
Toán học tính toán
Vật lý tính toán
Hóa học tính toán
Sinh học tính toán
Khoa học xã hội tính toán
Kỹ thuật tính toán
Điện toán khả vi
Y tế tính toán
Nghệ thuật số
Xuất bản điện tử
Chiến tranh mạng
Bầu cử điện tử
Trò chơi video
Soạn thảo văn bản
Vận trù học
Công nghệ giáo dục
Quản lý tài liệu
Thể loại
Đề cương
Thuật ngữ
x
t
s
Chuyên ngành chính của Tin học
Phần cứng • Phần mềm
Công nghệ thông tin
Cuộc sống nhân tạo
Đa xử lý
Điện toán lưới
Đồ họa máy tính
Hệ chuyên gia
Hệ thống thông tin quản lý
Hoạt họa máy tính
Khoa học nhận thức
Khoa học tính toán
Khoa học thần kinh tính toán
Khoa học thông tin
Kiểm soát song hành
Kiến trúc hệ thống
Lập luận tự động
Ngôn ngữ hình thức
Ngôn ngữ học tính toán
Người máy
Robot học
Thực tế ảo
Tính toán song song
Tối ưu hóa trình biên dịch
Tổ chức máy tính
Trí tuệ nhân tạo
Từ điển học
Tương tranh
Vật lý học tính toán
Hệ thống thông tin
An toàn thông tin
Cơ sở dữ liệu đa phương tiện
Cơ sở dữ liệu thông minh
Dữ liệu lớn
Hệ cơ sở tri thức
Hệ dựa trên logic
Hệ gợi ý
Hệ thích nghi dựa trên ngữ cảnh
Hệ thống hướng tác tử
Hệ thống thông minh
Hệ thống thông tin địa lý
Hệ trợ giúp quyết định
Kỹ nghệ dữ liệu
Kỹ nghệ tri thức
Logic mờ
Phân tích dữ liệu
Phân tích và thiết kế hệ thống
Quản trị dự án
Quản trị tri thức
Thiết kế và quản trị dữ liệu
Tích hợp dữ liệu
Tính toán hiệu năng cao
Web ngữ nghĩa
Xử lý thông tin mờ
Khoa học máy tính
Cơ sở dữ liệu phân tán
Hệ quản trị cơ sở dữ liệu
Hệ thống đa lõi
Hệ thống truyền thông
Hình học tính toán
Hóa học tính toán
Học máy
Khai phá dữ liệu
Lập trình song song
Lý thuyết mã hóa
Lý thuyết tính toán
Ngôn ngữ và phương pháp dịch
Nguyên lý ngôn ngữ lập trình
Quy hoạch ràng buộc
Sinh học tính toán (Tin sinh học)
Thiết kế và phân tích thuật toán
Tìm kiếm thông tin
Tính toán khoa học
Tính toán kí hiệu
Tính toán phân tán
Tính toán tiến hóa
Tính toán tự nhiên
Tối ưu hoá tổ hợp
Xử lý song song
Kỹ thuật máy tính
Đa phương tiện
Định vị vệ tinh (GNSS)
Giao diện người dùng
Ghép nối máy tính
Hệ nhúng
Hệ thống thời gian thực
Hiệu năng hệ thống
Kiến trúc máy tính
Lập trình đôi
Lập trình đồ họa
Lập trình hệ thống
Lý thuyết nhận dạng
Mạng nơ-ron
Nhận dạng tiếng nói
Phân tích tín hiệu
Thị giác máy tính
Thiết kế IC
Thoại IP
Tổng hợp giọng nói
Tương tác người–máy tính
Vi xử lý
Xử lý ảnh
Xử lý dữ liệu đa phương tiện
Xử lý ngôn ngữ tự nhiên
Xử lý tiếng nói
Xử lý tín hiệu số
Kỹ nghệ phần mềm
Bảo trì phần mềm
Các phương pháp hình thức
Chất lượng phần mềm
Đảm bảo chất lượng phần mềm
Đánh giá phần mềm
Đo lường và quản trị phần mềm
Độ tin cậy và chịu lỗi phần mềm
Kiểm thử phần mềm
Kiến trúc doanh nghiệp
Kiến trúc phần mềm
Kinh tế công nghệ phần mềm
Kỹ nghệ hướng dịch vụ
Lập trình linh hoạt
Mẫu thiết kế
Mô hình hóa phần mềm
Phân tích hệ thống
Phân tích thiết kế hướng đối tượng (UML)
Phân tích yêu cầu phần mềm
Phát triển phần mềm
Quản lý cấu hình phần mềm
Quản lý dự án phần mềm
Quản lý kỹ thuật phần mềm
Quy trình phát triển phần mềm (Vòng đời phát hành phần mềm)
Thiết kế phần mềm
Triển khai phần mềm
Tối ưu hóa phần mềm
Mạng máy tính
An ninh mạng
An ninh trong giao dịch điện tử
Đánh giá hiệu năng mạng (QoS)
Điện toán đám mây
Định tuyến
Hệ phân tán
Kỹ thuật truyền thông
Lý thuyết thông tin
Mạng không dây
Mạng thế hệ mới
Mạng thiết bị di động
Mạng thông tin quang
Mật mã học
Mô phỏng mạng
Nhận dạng
Quản trị mạng
Thiết bị truyền thông và mạng
Thiết kế mạng
Tính toán khắp nơi và di động
Trung tâm dữ liệu
Truyền thông di động
Truyền thông đa phương tiện
Truyền thông số
Vệ tinh thông tin
Viễn thông (Mạng viễn thông)
Ước lượng tín hiệu và hệ thống
Web thế hệ mới
Tin học kinh tế
x
t
s
Giám đốc công nghệ thông tin · Tin học kinh tế · Quản lý công nghệ thông tin
Quản lý
ITIL & ITSM
Định hướng phát triển
Phát triển nhân lực
Quản lý bảo mật
Quản lý chất lượng
Quản lý công nghệ
Quản lý dự án
Quản lý mua sắm
Quản lý ngân sách
Quản lý nguồn lực
Quản lý phát hành
Quản lý rủi ro
Quản lý tài sản
Quản lý thay đổi
Quản lý tích hợp
Quản lý tổ chức
Quản lý truyền thông
Quản lý tuân thủ
Quản lý vấn đề
Thiết kế giải pháp
Xây dựng chiến lược
Xây dựng chính sách
Quản lý mạng
Ảo hóa
Mạng campus
Mạng diện rộng
Mạng nội bộ
Mạng riêng ảo
STP
VLAN
IVR
VTP
Quản trị hệ thống
Hoạt động vận hành
Bảo trì thiết bị
Bảo vệ hệ thống
Đối phó sự cố
Kế hoạch dự phòng
Hoạt động kỹ thuật
Hỗ trợ kỹ thuật
Kiểm soát truy cập
Kiểm tra hệ thống
Xác thực người dùng
Hoạt động an toàn
An ninh nhân sự
An ninh hệ thống
Nhận thức an toàn
Rủi ro hệ thống
Quản lý hệ thống
Bàn dịch vụ
Quản lý cấu hình
Quản lý công suất
Quản lý dịch vụ
Quản lý hạ tầng
Quản lý khôi phục
Quản lý người dùng
Quản lý sự cố
Quản lý tính liên tục
Quản lý tính sẵn sàng
Tổ chức công việc
Tổ chức hỗ trợ
Kỹ năng lãnh đạo
Kỹ năng cộng tác nhóm
Kỹ năng đàm phán
Kỹ năng giải quyết vấn đề
Kỹ năng giao tiếp
Kỹ năng gọi thoại
Kỹ năng huấn luyện
Kỹ năng lắng nghe
Kỹ năng phân công ủy thác
Kỹ năng phỏng vấn tuyển dụng
Kỹ năng quản lý thời gian
Kỹ năng tạo động lực
Kỹ năng tư duy
Kỹ năng thiết kế quy trình
Kỹ năng thuyết trình
Kỹ năng viết tài liệu kỹ thuật
Ứng dụng
Chính phủ điện tử
Giáo dục trực tuyến
Hoạch định tài nguyên doanh nghiệp
Kinh doanh điện tử (Mua sắm trực tuyến · Thương mại điện tử · Tiếp thị trực tuyến)
Kinh doanh thông minh
Quản lý quan hệ khách hàng
Quản lý tri thức
Các lĩnh vực liên quan
Kinh tế
Luật pháp
Tài chính
Kế toán
Kinh doanh
Tổ chức
Xã hội
Quản lý
Quản trị kinh doanh
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kiến_trúc_máy_tính&oldid=74477725” Thể loại:
Sơ khai công nghệ
Kiến trúc máy tính
CPU
Thể loại ẩn:
Lỗi CS1: ngày tháng
Trang sử dụng liên kết tự động ISBN
Bài có mô tả ngắn
Bài có mô tả ngắn dài
Mô tả ngắn khác với Wikidata
Bài viết có văn bản tiếng Anh
Bản mẫu webarchive dùng liên kết wayback
Nguồn CS1 tiếng Anh (en)
Tất cả bài viết sơ khai
Tìm kiếm Tìm kiếm Đóng mở mục lụcKiến trúc máy tính55 ngôn ngữThêm đề tài
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kiến_trúc_máy_tính&oldid=74477725” Thể loại: 
