Kutsal Cumartesi - Vikipedi

Kutsal Cumartesi
Kutsal Cumartesi günü Benediktin keşişleri akşam duası ederken
Diğer adı	Paskalya Arifesi, Kara Cumartesi
Kutlayanlar	Dünya genelindeki Hristiyanlar
Türü	Hristiyan
Önemi	İsa Mesih'in mezara konulduğu gün
Tarih	Paskalya'dan bir gün önce
Gelenekler	Dua etmek, gece ibadetleri

Kutsal Cumartesi[1] dünya genelindeki Hristiyanların İsa'nın Golgotha'daki Kutsal Kabir Kilisesi'ne defnedilişini andıkları dini gündür. Kutsal Cuma'dan bir gün sonraya, Paskalya'dan bir gün önceye denk gelen Kutsal Cumartesi, Hristiyanların Paskalya'ya hazırlandıkları Kutsal Hafta'nın son günüdür. Paskalya Arifesi, Kara Cumartesi veya Paskalya Cumartesisi olarak da bilinir; ancak Paskalya Cumartesisi aslında Paskalya Haftası'ndaki cumartesidir.

Erken Kilise döneminde, Kutsal Cumartesi İsa'nın mezarda yattığı gündü ve bu nedenle kendine özgü bir ayini yoktu. Mezarında yatan Mesih'in ölümü üzerinde çok kesin bir iman düşüncesine odaklanan, kederden ilham alan katı bir oruç günüydü.

Batı Hristiyanlığında Kutsal Cumartesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

4. yüzyılda Paskalya Arifesi ayini bütün gece boyunca kutlanırdı böylece Paskalya günü başka bir ayin kutlanmazdı. 6. yy'a doğru Paskalya Arifesi ayininin gece yarısından önce sona erdiği ve Paskalya Pazar ayini ortaya çıkmaya başladı. 9. yy da ayin kaynakları Paskalya Arifesi'nin öğleden sonra saat 3'de kutlandığını göster. 1951 yılında Papa XII. Pius Paskalya Arife'sinin Paskalya'dan önceki gece kutlanmasını gerektiren bir kararname yazdı.

Kutsal Cumartesi Ayini

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayin ‘Işığın hizmeti” ile başlar. Beyaz cüppesini giyen rahip, paskalya mumu ile kilisenin önünde yanan ateşin önüne gelir. Orada cemaatte aynı şekilde toplanır. Rahip Paskalya mumunu yakar, mumun üzerine bir haç çizer ve haçın üzerine bulunduğu yılın dört rakamını çizer ve şöyle der ‘Şanla dirilmiş Mesih İsa’nın ışığı kalplerimizdeki ve düşüncelerimizdeki karanlıkları dağıtsın’. Mumu yakmak, ölüm gecesinden dirilmiş olan Mesih'i sembolize eder. Cemaat rahibi takip ederek. mumlarıyla kiliseye girer. Rahip elindeki mumu sunağın önündeki şamdana yerleştirilir. Kilise karanlıktır. Rahip Exsultat (Paskalya Övgüsü-İsa'nın Dirilişi için Hristiyan halkının sevincini ifade eden uzun bir ilahi) okur. Exsultat'dan sonra herkes oturur ve Eski Ahit ve Mezmurlar’dan oluşan yedi okuma dinlenir. Bu okumalar kurtuluş hikayesi ve Yaradılış ile başlar. Gloria ilahisi ile birlikte Kilisenin ışıkları açılır. Paskalya Mumu, vaftiz sırrının kutlamasında kullanılmak üzere vaftiz suyunu takdis etmek için kullanılır. İncil okunmadan önce "Büyük Alleluya ilahisi" okunur. Karem döneminden bu yana söylenen ilk Alleluya'dır. Rahibin vaazından sonra katekümenlerin vaftiz edilmesi ile ayine devam edilir.

Vaftiz Kutlaması

[değiştir | kaynağı değiştir]

Vaftiz olacak adaylar çağrılır ve cemaate tanıtılır. Azizlere yönelen yakarmalara başlanır. Kilisenin koruyucu azizlerinin, o bölgenin koruyucu azizlerinin ve vaftiz olmaya çağırılan kişilerin isimleriyle dua edilir. Vaftiz suyunun takdis edilmesi sırasında Rahip Paskalya mumunu üç kere suya batırarak şöyle der: Tanrım, Oğlun ile birlikte Kutsal Ruh'u suyun üzerine göndermen için sana yalvarıyoruz. Şeytan'dan vazgeçildikten sonra, Peder, Oğul ve Kutsal Ruh'un adına vaftiz gerçekleştirilir.

Paskalya Arifesi ayini, Efkaristiya'nın bitiminden sonra özel bir takdis ile devam eder ve Alleluya ile ayin son bulur.

Doğu Hristiyanlığında Kutsal Cumartesi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu alt başlığın genişletilmesi gerekiyor. Sayfayı düzenleyerek yardımcı olabilirsiniz.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]

1. ^ The Liturgical Year – its history and its meaning after the reform of the liturgy. Adolf Adam (İngilizce). Pueblo Publishing Company. 1981. ss. 77-83 ISBN 0-916134-47-4. 

g t d Katolik Kilisesi'nin Liturjik Yılı
1969Novus Ordo	Advent Pazar günleri 1. 2. 3. 4. Meryem Ana'nın Günahsızlığı 17 - 23 Aralık Noel Dönemi Noel Noel arifesi Geceyarısı Ayini Kutsal Aile Meryem Ana Yortusu Epifani Rab'bin Vaftizi Sıradan Dönem İsa'nın Mabede Takdimi Büyük Perhiz Kül Çarşambası Pazar günleri 1. 2. 3. 4. 5. Aziz Yusuf Müjde Dallar Çile Haftası Triduum Kutsal Perşembe Krizm Ayini Rabbin Akşam Yemeği Kutsal Cuma Rabbin Çilesi Kutsal Cumartesi Paskalya Ayini Paskalya Paskalya Pazarı Oktav Pazar günleri 2. İlahi Merhamet Pazarı 3. 4. 5. 6. 7. Rab'bin Göğe Yükselişi Hamsin Sıradan Dönem Teslis Pazarı Corpus Christi Kutsal Kalp Ziyaret Vaftizci Yahya'nın Doğuşu Aziz Petrus ve Pavlus Metamorfoz Göğe yükseliş Meryem Ana'nın doğuşu Kutsal Haç Azizler Günü Cadılar Bayramı Ruhlar günü Meryem'in Takdimi Kral Mesih
1960Vetus Ordo	Advent Pazar günleri 1. 2. 3. 4. Rorate Ayini Meryem Ana'nın Günahsızlığı Büyük Antiphonlar Ember günleri Noel Noel Noel arifesi Hz. İsa'nın Sünneti İsa'nın Kutsal Adı Epifani Dönemi Epifani Kutsal Aile Rabbin Vaftizi İsa'nın Mabede TakdimiA Lent Pre-Lent Septuagesima Sexagesima Quinquagesima Lent Kül Çarşambası Pazar günleri 1. 2. 3. 4. Ember günleri Aziz Yusuf Müjde Passiontide Tutku Pazarı Dallar BayramıA Çile HaftasıA Paskalya Triduum Tenebrae Kutsal Perşembe Krizm Ayini Rabbin Akşam Yemeği Ayini Kutsal Cuma Kutsal Cumartesi Paskalya Ayini Paskalya Dönemi Paskalya PazarıA Oktav Paskalya sonrası pazarları 1. 2. 3. 4. 5. 6. Rogasyon günleriA Rab'bin Göğe YükselişiA Hamsin Hamsin Yortusu Ember günleri Teslis Pazarı Corpus ChristiA Kutsal Kalp Vaftizci Yahya Aziz Petrus ve Pavlus Bayramı En Değerli Kan Ziyaret Metamorfoz Göğe yükseliş Meryem Ana'nın Doğuşu Kutsal HaçA Ember günleri Meryem Ana Yortusu Kral Mesih Azizler Günü Cadılar Bayramı Ruhlar Günü Meryem'in Takdimi
Kısaltmalar: A = Alay (Roma Ayinine göre) Not: Evrensel takvimde normalde pazar gününe denk gelmeyen 10 kutsal gün italik yazıyla belirtilmiştir.

g t d Paskalya
Ana konular	Tartışmalar  · Tarih  · Kökenbilim  · İbadetler  · Gelenekler
Hristiyanlık	Havarilerin Yortusu
Gelenekler	Paskalya yumurtası  · Paskalya tavşanı  · Ayak Yıkama Töreni
İlgili günler	Paskalya Mevsimi  · Kutsal Hafta  · Dallar Pazarı  · Kutsal Salı  · Kutsal Çarşamba  · Paskalya Üçgünü  · Kutsal Perşembe  · Kutsal Cuma  · Kutsal Cumartesi  · Paskalya Pazarı  · Paskalya Haftası  · Paskalya Pazartesisi  · Paskalya Salısı  · Paskalya Cuması  · Paskalya Cumartesisi  · Hamsin Yortusu  · Teslis Yortusu

g t d Katolik Dinî Bayramlar
Latin Katolik Kilisesi - Ermeni Katolik Kilisesi - Süryani Katolik Kilisesi - Keldani Katolik Kilisesi- Maronit Kilisesi - Kopt Katolik Kilisesi - Melkit Katolik kilisesi - Rum Katolik Kilisesi
Paskalya Dönemindeki Bayramlar	Oruç Devresi - Kutsal Hafta - Triduum - Paskalya Devresi Kül Çarşambası Kutsal Perşembe Kutsal Cuma Kutsal Cumartesi Mesih İsa'nın Yeruşalim'e Girişi Paskalya Pentekost İsa'nın göğe yükselişi
Noel Dönemindeki Bayramlar	Noel'e Hazırlık Devresi Noel Epifanya Mesih İsa'nın Vaftizi Kutsal Ailenin Bayramı Beytlehem'de katledilen masum çocuklar hatıra günü
Mesih İsa'ya Ait Özel Bayramlar	Üçlü-Birlik - Efkaristiya - Kutsal Kalp İsa'nın Mabede Takdimi Bayramı Üçlü-Birlik Bayramı Efkaristiya Bayramı Kutsal Kalp Bayramı İsa'nın başkalaşımı Kutsal Haç Bayramı Mesih İsa'nın Krallığının Bayramı Müjde Bayramı
Büyük Azizlerin, İncilcilerin ve Havarilerin Bayramları	Aziz - Havari - İncilci Azizler Günü Başmelekler Mihail, Rafail ve Cebrail Bayramı Aziz İstefanos Bayramı Havari Yakup'un Yılı Vaftizci Aziz Yahya'nın Doğuşu bayramı Aziz Pavlus'un Hristiyan Olması Bayramı Roma'daki Aziz Petrus'un Kürsüsü Bayramı Aziz Yusuf Bayramı Havari Yakup'un Yılı İncilci Markos Bayramı İncilci Matta Bayramı İncilci Luka Bayramı İncilci Yuhanna Bayramı Aziz Matias Bayramı Havariler Filipus ve Yakup Aziz Petrus ve Pavlus Bayramı Havari Yakup Bayramı Havari Tomas Bayramı Havari Andreas Bayramı Havari Bartalmay Bayramı Havariler Yurtsever diye Tanınan Simun ve Taday Yehuda Bayramı
Meryem Ana ile ilgili Bayramlar	Meryem Ana - Theotokos - Meryem'in günahsız gebeliği - Meryem'in ebedi bekâreti Mesih'in Annesi Olan Meryem'in Bayramı Meryem Ana'nın Günahsızlığı Bayramı Meryem Ana'nın Göğe Alınması Bayramı Meryem Ana'nın Doğum Günü Bayramı
Diğer	Kilise Roma'daki Aziz Petrus'un Kürsüsü Bayramı Roma'daki Ana Kilise'nin Takdis Edilişinin Anma Günü

Otorite kontrolü	GND: 4275834-8 LCCN: sh85061626 NKC: ph903287 NLI: 987007563079105171