"Làm Luật" ở Cảng Chùa Vẽ - Tuổi Trẻ Online

Phóng to

Cầm tiền, đút túi trong khi vẫn điều khiển giàn cẩu nâng container - Ảnh: TRỌNG PHÚ

TT - Tối 23-6, T. - tài xế xe container của Công ty vận tải Q - giục chúng tôi lên xe rồi đánh vôlăng hướng chiếc xe "công" (container) lao thẳng về phía cổng cảng Chùa Vẽ (thuộc cảng Hải Phòng). Trước khi đánh chiếc "công" vào sân cảng, T. móc túi lấy ra xấp tiền lẻ và "giải trình" cặn kẽ cách "làm luật" khi qua từng "cửa ải"...

Bãi container cảng Chùa Vẽ lúc nửa đêm rầm rập như công trường đang mùa thi công. Hàng chục xe "công" chen chúc nhau. T. đánh xe, nhích dần từng mét về phía khu hàng đông lạnh, nằm ngay phía bên tay trái lối vào cảng. Tại đây, cánh lái xe đã đứng xếp hàng chờ đến lượt xe mình, vẻ mặt ai cũng có vẻ mệt mỏi vì phải chờ đợi.

"Phí đen" dưới giàn cẩu

Theo chân T., tôi nhanh chân chạy về chiếc xe nâng khổng lồ đang gắp từng container đặt lên những chiếc xe "công". Trên cabin xe nâng, nơi nhân viên tên Q. đang điều khiển dàn xe nâng, nhóm phụ xe đã đứng vây kín xung quanh. Thi thoảng, một phụ xe lại nhảy xuống sau khi đã thò tay qua cửa kính đưa tiền cho ông Q.. Tay tài xế xe nâng mặt tỉnh bơ, đưa tay trái ra nhận tiền rồi nhanh chóng đút vào túi áo ngực, động tác thành thục như một chiếc máy. Sau mỗi lần nhận tiền xong, ông ta lại dùng bút gạch một nét lên tờ giấy kẹp trên bàn điều khiển, rồi bắt đầu "gắp" container hàng cho xe của người vừa đưa tiền. "Đó là cách đánh dấu số container đã "nộp phí”. Mỗi gạch là một container..." - T. ghé tai tôi giải thích.

Đứng chờ bên cạnh tôi khá lâu, phụ xe H. tỏ vẻ sốt ruột. H. lách người thò qua ô cửa kính cabin nói to: "Bố bốc cho con cái, chờ lâu quá rồi". "Ba chục" (30.000 đồng) - tay lái xe nâng vẻ mặt lạnh tanh ra giá. Sau khi kẹp ba tờ 10.000 đồng đưa cho ông Q., H. nhảy xuống ra hiệu cho tài xế xe mình đánh xe vào nhận hàng. Chưa đầy năm phút, xe của H. đã thoát ra khỏi dòng xe đang chen chúc với một container 40 feet hàng đông lạnh.

Theo quan sát của chúng tôi, số "phí đen" mà nhà xe phải nộp tùy thuộc vị trí container. Đối với vị trí dễ lấy, mức phí bình quân là 20.000 đồng/lần gắp container. Nếu "công" nằm ở vị trí khó lấy (phải dịch chuyển nhiều container khác mới lấy được), nhà xe phải chi cho ông Q. 30.000-40.000 đồng. T. cho hay qui định về mức "phí đen" dưới giàn cẩu này không biết có từ bao giờ nhưng đã thành "luật". Nhà xe nào không tuân theo thì cứ chịu khó nằm chờ tại cảng cho các xe khác vào bốc hàng xong hết rồi mới đến lượt mình.

"Cửa ải" nào cũng phải phí "bôi trơn"

Sau hai giờ chờ bốc hàng tại khu đông lạnh, chúng tôi quay sang phòng xác nhận điện làm thủ tục xác nhận giờ rút điện (những container hàng đông lạnh phải làm thủ tục này, vì phải cắm điện để giữ lạnh cho hàng hóa bên trong). Tại đây, cảnh tượng cũng tương tự như ở khu xe nâng, 5-6 phụ xe đang chầu chực đợi làm thủ tục. Những tờ tiền mệnh giá 10.000 và 20.000 đồng lại được rút ra kèm với tờ giấy lệnh.

Khi chúng tôi đến, T. nhanh chóng làm "thủ tục" và được nhân viên phòng xác nhận điện có tên P.Q.A. giải quyết ngay lập tức. Hai phụ xe khác tới trước nhưng vì không chi bồi dưỡng nên bị gạt lại sau. Một nhân viên ngồi cạnh người có tên P.Q.A. nói: "Bọn mày đi làm hàng chỉ bằng răng với ngực thôi à?". Nói rồi anh ta nhìn vào hai phụ xe không chịu "nộp phí”, ra hiệu phải làm theo kiểu của chúng tôi.

Sau khi "vượt ải" ở phòng xác nhận điện, chúng tôi theo những người cầm lệnh đến bộ phận nằm ngay cạnh cổng cảng làm thủ tục xác nhận hiện trạng của container. Cũng giống như "cửa ải" trước, nhân viên của bộ phận này vòi tiền một cách công khai và khá hài hước. Cộp dấu xong cho tờ lệnh của T., người phụ nữ to béo, mặc áo hoa sẫm màu tên N. đề nghị rất tự nhiên: "Thế không bồi dưỡng cho mấy đồng à?". T. nhanh tay rút ra tờ 10.000 đồng. "Ừ vui vẻ tí chút chứ" - bà N. toe toét cười, nhận tiền rồi bỏ tọt vào chiếc túi giấy xanh nằm dưới chân ghế...

Hầu như qua "cửa ải" nào thì cánh nhà xe hay chủ hàng cũng đều phải "nộp phí”, nếu không sẽ gặp phiền phức ngay lập tức. Và phần lớn cánh lái xe, chủ hàng cùng những nhân viên ở cảng đều mặc định đó là thứ luật bất thành văn. Giám đốc một doanh nghiệp vận tải có trụ sở gần cảng Chùa Vẽ cho biết chuyện "phí đen" ở cảng là "chuyện thường ngày ở huyện". Muốn lấy hàng sớm phải chi, muốn xong sớm các thủ tục cũng phải chi. Có chi thì chuyến hàng của mình mới được "thuận buồm xuôi gió”, đi sớm về sớm.

Ông giám đốc nói rằng doanh nghiệp của ông cùng đơn vị chủ hàng đã phải nộp đầy đủ các loại lệ phí theo qui định của cảng mới được cấp tờ lệnh để lấy hàng ra. Tuy nhiên, khi vào cảng lấy hàng, họ lại phải chịu thêm hàng tá các loại phí riêng nữa gọi là phí "bôi trơn". "Mỗi tháng công ty tôi chở khoảng 300 container, chi phí "bôi trơn" trung bình để lấy một "công hàng" ra khỏi cảng từ 60.000-100.000 đồng. Hầu như tháng nào bên tôi cũng mất hơn 20 triệu đồng cho khoản "phí đen" trong cảng..." - ông giám đốc nhẩm tính.

"Tại lái xe mua nhân viên cảng..."

Trao đổi với chúng tôi chiều 24-6, ông Vũ Nam Thắng - giám đốc Xí nghiệp xếp dỡ Chùa Vẽ - khẳng định: hoàn toàn không có chuyện nhân viên cảng sách nhiễu, vòi tiền và "làm luật" trong bến cảng.

Chứng minh cho điều mình vừa nói, ông Thắng viện dẫn hàng loạt lý do: "Ban giám đốc, đảng ủy, công đoàn xí nghiệp làm rất mạnh, rất chặt chẽ đối với hiện tượng tiêu cực. Chúng tôi có khẩu hiệu "Cán bộ công nhân viên Xí nghiệp xếp dỡ Chùa Vẽ kiên quyết chống các biểu hiện tiêu cực" và chúng tôi còn có đường dây nóng để chủ hàng và lái xe phản ảnh 24/24 giờ. Công ty cũng đã thành lập bộ phận kiểm tra hiện trường. Trên bãi đặt camera 24/24 giờ, bất kỳ biểu hiện tiêu cực của công nhân nào chúng tôi đều phát hiện kịp thời".

Về trách nhiệm của lãnh đạo cảng khi để xảy ra tình trạng "tiêu cực" ngay trong "nhà” mình, ông Thắng nói: "Quan điểm của chúng tôi nếu bắt được là xử lý nghiêm. Chúng tôi yêu cầu các bộ phận có nhân viên tiêu cực, bất kể cấp nào vi phạm cũng xử lý. Có trường hợp chỉ cần nhận được phản ảnh, chúng tôi yêu cầu hội đồng kỷ luật xí nghiệp cắt lương công nhân đó”.

Cũng trong ngày 24-6, khi làm việc với chúng tôi, ông Bùi Văn Bình - chủ tịch công đoàn Xí nghiệp xếp dỡ Chùa Vẽ - cho rằng nếu có hiện tượng phí "bôi trơn" ở cảng thì chỉ là do lái xe và chủ hàng dùng tiền mua nhân viên của cảng. "Xí nghiệp đã nghiêm cấm không cho các lái xe đại diện cho chủ hàng đến cảng lấy hàng nhảy lên xe nâng nhưng họ vẫn cố tình. Việc công nhân ép chủ hàng "nếu anh không đưa tiền thì tôi không làm", tôi tin là không có. Nhưng chủ hàng dùng tiền để mua chuộc công nhân cũng có” - ông Bình nói.

Trước khi kết thúc buổi làm việc, lãnh đạo Xí nghiệp cảng Chùa Vẽ khẳng định thêm một lần: "Hoàn toàn không có chuyện "làm luật" xung quanh bốn bức tường của cảng". Nhưng theo ghi nhận của PV Tuổi Trẻ qua nhiều ngày đi thực tế tại cảng, việc nhân viên cảng "làm luật" vẫn diễn ra như thường nhật. Mỗi lần qua một "cửa ải" cánh nhà xe đều phải chi. Và nói theo cách của T.: "Không chi đố mày qua".

Đọc tiếp Về trang Chủ đề