Làng Cổ Vườn Chuối Sắp Bị Xóa Sổ? - Báo Công An Nhân Dân điện Tử

Nhưng, ít người biết được (kể cả người làng) là nơi đây có 2 di tích của người Việt cổ đang nằm trong lòng đất. Đó là di tích Vườn Chuối và Chùa Gio, đã được giới khảo cổ biết đến và khai quật từ năm 1969. Hai di tích này đều nằm ở giữa cánh đồng Lai Xá của làng nơi vừa được canh tác vừa là nghĩa trang

Chỉ đến khi do yêu cầu nghiên cứu khoa học, các nhà khảo cổ ở Đại học Quốc gia tiến hành khai quật 60m2 ở di chỉ Vườn Chuối, tìm được nhiều hiện vật và di tích mộ táng thì mảnh đất này mới sôi động hẳn lên. Nhiều "phi vụ" ăn theo lập tức mọc lên ngay sau khi các nhà khoa học rút đi.

Mà "phi vụ" nào cũng xẻ ngang xẻ dọc di tích: một số là đào bới để tìm cổ vật nhưng tìm thì ít mà phá thì nhiều vì họ chỉ là các "nhà đào bới" nghiệp dư. Một số vác hẳn máy "rà kim loại" vốn để rà phế liệu sắt vụn, nhưng cũng là phương tiện hữu hiệu đến hành nghề tìm kiếm trống đồng. May mà công an địa phương đã nhanh tay ngăn chặn được.

Rồi có hẳn một "làn sóng" di chuyển mồ mả lên khu vực vừa khai quật tìm thấy di cốt người cổ vì cho rằng thế đất đấy tuyệt đẹp, lưu giữ xương cốt ngàn năm mà chưa tiêu, hẳn là con cháu được phát lộc lâu dài. Cứ thế, khu di tích Vườn Chuối cứ bị "băm nát" dần dần.

Nhưng, lại còn một nguy cơ nữa, "hoành tráng" hơn xóa sổ hẳn di tích. Đó là một khu đô thị mới có tên là khu đô thị Kim Chung - Di Trạch do Tổng Công ty Cổ phần Thương mại Xây dựng đầu tư. Quả là di tích Vườn Chuối đang đứng trước nguy cơ thực sự.

Vậy, di tích Vườn Chuối có giá trị thực sự ra sao? Có lẽ cũng là một dịp để đánh giá lại, âu cũng là một nguồn tài liệu để giúp các nhà quản lý văn hóa cân nhắc xử lý trong lúc "nước sôi lửa bỏng" với một di sản quý.

Vườn Chuối được coi là một làng cổ thuộc nền văn hóa Đồng Đậu thuộc hệ thống văn hóa cổ đại của người Việt được gọi là các văn hóa Tiền Đông Sơn, tiến đến văn hóa Đông Sơn rực rỡ sau này. Chứng tích của ngôi làng cổ này là tầng văn hóa khá dày. Trong tầng văn hóa có một loạt các dụng cụ của người xưa.

Từ năm 1969, cuộc khai quật đầu tiên ở đây đã tìm được 66 hiện vật từ các loại rìu đá chặt cây, đục đá làm nhà sàn, các loại vòng trang sức bằng đá sắc màu lóng lánh, khuyên tai đá ngọc, hạt chuỗi. Có lưỡi câu bằng đồng có ngạnh hệt như lưỡi câu hiện nay, dọi xe chỉ và viên bi bằng gốm.

Đặc biệt có những hiện vật là mũi tên làm bằng đá có 3 cạnh, mũi nhọn xương. Nơi đây lại tìm được khá nhiều vết tích xỉ đồng trong tầng văn hóa. Trong cuộc khai quật mới đây vào cuối năm, chính tại đây còn tìm được dấu tích 2 ngôi mộ táng của cư dân Đông Sơn nữa.

Những di vật tìm được ở Vườn Chuối đã rất quý, nhưng những vấn đề lịch sử từ đó được "chắt lọc" ra còn quý hơn.

Đây là một làng cổ đích thực của người Việt trong tiến trình chinh phục đồng bằng Bắc Bộ từ buổi xa xưa: khi đó là quá trình biển mới rút ra khỏi châu thổ, đồng bằng màu mỡ mới hình thành, các tộc người từ trung du tràn xuống khai khẩn lập làng, lập xóm. Họ chọn những gò đất cao để ở. Vì thế mà có ít ra 2 quả gò ở thôn Lai Xá bây giờ được chọn làm nơi cư trú.

Các tộc người này sau một vài trăm năm nữa đã góp phần tạo nên văn hóa Đông Sơn, tạo nên Nhà nước Văn Lang của Vua Hùng, Âu Lạc của An Dương Vương. Vậy thì qua những chứng tích vật chất của di tích này có thể tìm được ngọn nguồn xa xưa của dân tộc Việt, là một vấn đề mà bất cứ người Việt nào cũng muốn biết về lịch sử tổ tiên.

Di tích Vườn Chuối đang bị đe dọa trở thành khu nhà cao tầng.