Lão Tử Và Khổng Tử - Đông Tác

Lão Tử 老子

Rất ít điều được biết về cuộc đời Lão Tử. Sự hiện diện của ông trong lịch sử cũng như việc ông viết cuốn "Đạo Đức Kinh" đang bị tranh cãi rất nhiều. Nhưng Lão Tử đã trở thành một nhân vật văn hoá quan trọng đối với các thế hệ người Trung Quốc tiếp sau. Truyền thuyết cho rằng ông sinh ra ở huyện Khổ, nước Sở, hiện nay là Lộc Ấp thuộc tỉnh Hà Nam, trong những năm cuối Thời Xuân Thu. Một số truyền thuyết nói rằng khi sinh ra tóc ông đã bạc trắng, vì ông đã nằm trong bụng mẹ tám hay tám mươi năm, điều này giải thích cho cái tên của ông, có thể được dịch thành "bậc thầy già cả" hoặc "đứa trẻ già".

Theo truyền thuyết và Sử ký của Tư Mã Thiên, Lão Tử là người đương thời nhưng lớn tuổi hơn Khổng Tử và làm chân giữ sách trong thư viện triều đình nhà Chu. Khổng Tử đã tự tìm hay đã tình cờ gặp Lão Tử ở đất Chu, gần Lạc Dương, nơi Khổng Tử đến đọc sách trong thư viện đó. Trong nhiều tháng tiếp theo, Khổng Tử đã tranh luận với Lão Tử về tam cương ngũ thường, lễ nghi phép tắc, vốn là những nền tảng của Khổng giáo nhưng đều bị Lão Tử phản đối mạnh mẽ và cho là vô ích. Truyền thuyết kể rằng những cuộc tranh luận đó có ích cho Khổng Tử nhiều hơn so với những gì có trong thư viện.

Sau này, Lão Tử thôi việc, có lẽ bởi vì quyền lực của triều đình nhà Chu đã sụp đổ. Một số người cho rằng ông đã cưỡi trên lưng một con trâu đi về phía Tây qua nước Tần và từ đó biến mất vào sa mạc rộng lớn. Nghe nói một người lính gác ở một cửa ải phía tây Vạn lý trường thành đã thuyết phục Lão Tử viết lại những hiểu biết của mình trước khi đi vào sa mạc. Trước lúc ấy, Lão Tử mới chỉ nói ra các triết thuyết của mình mà thôi, giống như trường hợp của Jesus, Phật, và Khổng Tử (những cuốn Kinh của họ hầu như chỉ được hoàn thành bởi các đệ tử). Theo yêu cầu đó, Lão Tử đã viết để lại "Đạo Đức Kinh". Trong nhiều cuốn sách và tranh vẽ về Lão Tử, người ta thường thể hiện một ông già hói đầu với chòm râu rất dài và cưỡi trên lưng một con trâu.

Với tác phẩm "Nam hoa kinh", Trang Tử (莊子; ≈365–290 trước CN) là đại biểu ưu tú nhất trong việc phát triển tư tưởng của Lão Tử. Đến cuối đời Hán thì Đạo giáo ra đời cùng với các tu sĩ và các cuộc khởi nghĩa nông dân, càng về sau càng trở thành thần bí. Tuy nhiên tư tưởng Lão Trang đã ảnh hưởng không nhỏ đến giới triết gia và văn sĩ, nhất là những người chán ghét quan trường và bất công xã hội.