Lật Lại Cách Phân Chia Thứ Bậc Hậu Cung Nhà Nguyễn

Trang chủ » Thứ Bậc Phi Tần Trong Cung Việt Nam » Lật Lại Cách Phân Chia Thứ Bậc Hậu Cung Nhà Nguyễn

Có thể bạn quan tâm

Lật lại cách phân chia thứ bậc hậu cung nhà Nguyễn Kho tri thức Lật lại cách phân chia thứ bậc hậu cung nhà Nguyễn

Nhà Nguyễn đặt ra cửu giai để phân chia thứ bậc cho các phi, tần, mỹ nữ. Hoàng quý phi là người đứng đầu các bà phi, là vợ chính của nhà vua, được hưởng nhiều quyền lợi hơn cả.

Theo Việt Tú/Zing 03/07/2021 21:45
Thời chúa Nguyễn và đầu triều Nguyễn, chế độ nội cung được tổ chức theo mô hình thời Lê (tam phi, tam tu, cửu tần, tam chiêu, tam sung, lục chức). Theo sách Đại Nam thực lục và sách Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ, năm Minh Mạng thứ 17 (1836), vua ra dụ đặt chín bậc phi tần ở nội cung (cửu giai). Hoàng quý phi ở trên bậc nhất chín bậc phi tần, là ngôi chủ quỹ trong cung, cai quản Lục viện, giúp việc nội trị, giữ nghiêm nội chính. Chín bậc phi tần gồm: Nhất giai phi, nhị giai phi, tam giai tần, tứ giai tần, ngũ giai tiệp dư, lục giai tiệp dư, thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân, cửu giai tài nhân.
Thời chúa Nguyễn và đầu triều Nguyễn, chế độ nội cung được tổ chức theo mô hình thời Lê (tam phi, tam tu, cửu tần, tam chiêu, tam sung, lục chức). Theo sách Đại Nam thực lục và sách Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ, năm Minh Mạng thứ 17 (1836), vua ra dụ đặt chín bậc phi tần ở nội cung (cửu giai). Hoàng quý phi ở trên bậc nhất chín bậc phi tần, là ngôi chủ quỹ trong cung, cai quản Lục viện, giúp việc nội trị, giữ nghiêm nội chính. Chín bậc phi tần gồm: Nhất giai phi, nhị giai phi, tam giai tần, tứ giai tần, ngũ giai tiệp dư, lục giai tiệp dư, thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân, cửu giai tài nhân.
Cùng việc đặt thứ bậc nội cung, để tỏ rõ trật tự chính sự và nghi lễ trong cung, vua Minh Mạng còn đặt ra lục thượng (sáu yêu chuộng) để định rõ chức phận phải làm của các phi tần. Trong lục thượng, phần việc giữ nghi lễ, tiết văn (thượng nghi) được đặt lên hàng đầu. Tiếp đến là giữ của báu, châu ngọc (thượng trân); giữ đồ dùng, đồ chơi (thượng khí); giữ chăn, nệm, giường, màn (thượng phước); giữ thức ăn ngon, trà, hoa quả (thượng thực); giữ mũ, giày, áo, xiêm (thượng y).
Cùng việc đặt thứ bậc nội cung, để tỏ rõ trật tự chính sự và nghi lễ trong cung, vua Minh Mạng còn đặt ra lục thượng (sáu yêu chuộng) để định rõ chức phận phải làm của các phi tần. Trong lục thượng, phần việc giữ nghi lễ, tiết văn (thượng nghi) được đặt lên hàng đầu. Tiếp đến là giữ của báu, châu ngọc (thượng trân); giữ đồ dùng, đồ chơi (thượng khí); giữ chăn, nệm, giường, màn (thượng phước); giữ thức ăn ngon, trà, hoa quả (thượng thực); giữ mũ, giày, áo, xiêm (thượng y).
Cùng việc đặt ra thứ bậc nội cung, vua Minh Mạng cũng chuẩn định lệ ban phong. Theo đó, Hoàng quý phi dùng sách vàng. 9 bậc phi tần: Nhất giai phi, nhị giai phi dùng sách bạc mạ vàng; tam giai tần, tứ giai tần, ngũ giai tiệp dư, lục giai tiệp dư, thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân dùng sách bạc, cửu giai tài nhân không vào ban thứ nào dùng sắc phong bằng lụa màu, có trục.
Cùng việc đặt ra thứ bậc nội cung, vua Minh Mạng cũng chuẩn định lệ ban phong. Theo đó, Hoàng quý phi dùng sách vàng. 9 bậc phi tần: Nhất giai phi, nhị giai phi dùng sách bạc mạ vàng; tam giai tần, tứ giai tần, ngũ giai tiệp dư, lục giai tiệp dư, thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân dùng sách bạc, cửu giai tài nhân không vào ban thứ nào dùng sắc phong bằng lụa màu, có trục.
Số tiền bổng lộc hàng năm của Hoàng quý phi cao gấp 2 lần đệ nhất giai phi. Năm Minh Mạng thứ 17 (1836), cùng việc đặt ra thứ bậc nội cung, vua cũng chuẩn định lệ cấp bổng lộc hàng năm: Hoàng Quý Phi 1.000 quan tiền, 300 phương gạo (1 phương gạo bằng 13 thăng hay 30 bát gạt bằng miệng); nhất giai phi 500 quan tiền, 250 phương gạo. Những bậc còn lại trong chín bậc phi tần phần tiền và gạo lĩnh hàng năm thấp dần.
Số tiền bổng lộc hàng năm của Hoàng quý phi cao gấp 2 lần đệ nhất giai phi. Năm Minh Mạng thứ 17 (1836), cùng việc đặt ra thứ bậc nội cung, vua cũng chuẩn định lệ cấp bổng lộc hàng năm: Hoàng Quý Phi 1.000 quan tiền, 300 phương gạo (1 phương gạo bằng 13 thăng hay 30 bát gạt bằng miệng); nhất giai phi 500 quan tiền, 250 phương gạo. Những bậc còn lại trong chín bậc phi tần phần tiền và gạo lĩnh hàng năm thấp dần.
Theo sách Đời sống cung đình triều Nguyễn và sách Đời sống trong Tử Cấm thành, các bà phi ở điện riêng, Hoàng Quý Phi ở điện Khôn Thái, sau điện Càn Thành (nơi vua ở). Những bà phi khác ở điện Trinh Minh. Các bà tần ở viện Đoan Huy. Những bà tiệp dư ở viện Thuận Huy. Các bà khác ở điện Đoan Trang, Đoan Hòa, Đoan Thuận, Đoan Tường.
Theo sách Đời sống cung đình triều Nguyễn và sách Đời sống trong Tử Cấm thành, các bà phi ở điện riêng, Hoàng Quý Phi ở điện Khôn Thái, sau điện Càn Thành (nơi vua ở). Những bà phi khác ở điện Trinh Minh. Các bà tần ở viện Đoan Huy. Những bà tiệp dư ở viện Thuận Huy. Các bà khác ở điện Đoan Trang, Đoan Hòa, Đoan Thuận, Đoan Tường.
Theo sách Vua Khải Định hình ảnh & sự kiện (1916-1925) trong hậu cung nhà Nguyễn, chỉ bậc lục giai tiệp dư trở lên được gọi bằng “bà”. Ba bậc còn lại là thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân, cửu giai tài nhân chỉ được gọi bằng “chị".
Theo sách Vua Khải Định hình ảnh & sự kiện (1916-1925) trong hậu cung nhà Nguyễn, chỉ bậc lục giai tiệp dư trở lên được gọi bằng “bà”. Ba bậc còn lại là thất giai quý nhân, bát giai mỹ nhân, cửu giai tài nhân chỉ được gọi bằng “chị".
Đặt ra từ thời Minh Mạng, nhưng các vua nhà Nguyễn rất ít khi sách phong Hoàng quý phi. Trong lịch sử nội cung của triều đại này, bà Trang Ý tên thật là Vũ Thị Duyên, húy là Hài, người Lệ Thủy (Quảng Bình), con của Ngự tiền đại thần thái tử, thái bảo Đông các học sĩ Vũ Xuân Cẩn là Hoàng quý phi đầu tiên của triều Nguyễn. Năm 1843, bà được tuyển vào hầu hạ vua Tự Đức ở nơi tiềm để. Năm 1862, bà được vua Tự Đức tấn phong làm Hoàng quý phi. Năm 1882, bà bị giáng làm Trung phi, bậc nhất giai. Đến thời vua Đồng Khánh, bà được tôn làm Hoàng thái hậu, vị hiệu Trang Ý Hoàng thái hậu.
Đặt ra từ thời Minh Mạng, nhưng các vua nhà Nguyễn rất ít khi sách phong Hoàng quý phi. Trong lịch sử nội cung của triều đại này, bà Trang Ý tên thật là Vũ Thị Duyên, húy là Hài, người Lệ Thủy (Quảng Bình), con của Ngự tiền đại thần thái tử, thái bảo Đông các học sĩ Vũ Xuân Cẩn là Hoàng quý phi đầu tiên của triều Nguyễn. Năm 1843, bà được tuyển vào hầu hạ vua Tự Đức ở nơi tiềm để. Năm 1862, bà được vua Tự Đức tấn phong làm Hoàng quý phi. Năm 1882, bà bị giáng làm Trung phi, bậc nhất giai. Đến thời vua Đồng Khánh, bà được tôn làm Hoàng thái hậu, vị hiệu Trang Ý Hoàng thái hậu.
Theo Việt Tú/Zing #Thời chúa Nguyễn và đầu triều Nguyễn #thứ bậc nội cung #hậu cung nhà Nguyễn

Bài liên quan

Loạt danh lam cổ tự Huế và khu mộ thái giám triều Nguyễn

Loạt danh lam cổ tự Huế và khu mộ thái giám triều Nguyễn

Hà Kiều Anh tự xưng công chúa, chuyên gia “khui” sự thật?

Hà Kiều Anh tự xưng công chúa, chuyên gia “khui” sự thật?

Vị tướng giỏi nhất của Lê Lợi được triều Nguyễn thờ trong Võ Miếu

Vị tướng giỏi nhất của Lê Lợi được triều Nguyễn thờ trong Võ Miếu

Xuất thân đặc biệt của cung phi triều Nguyễn

Xuất thân đặc biệt của cung phi triều Nguyễn

GALLERY

Nho cảnh tiền triệu 'hút hàng' dịp Tết Bính Ngọ 2026

Nho cảnh tiền triệu 'hút hàng' dịp Tết Bính Ngọ 2026

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 6/2: Song Ngư có cơ hội vinh quang tuyệt đỉnh

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 6/2: Song Ngư có cơ hội vinh quang tuyệt đỉnh

Xoài Non đăng ảnh khoe sắc vóc thon gọn giữa tin đồn làm IVF

Xoài Non đăng ảnh khoe sắc vóc thon gọn giữa tin đồn làm IVF

Hành trình thiện nguyện bền bỉ của Hòa Minzy

Hành trình thiện nguyện bền bỉ của Hòa Minzy

Cận cảnh căn hộ mới 70m2 của Thanh Thanh Huyền

Cận cảnh căn hộ mới 70m2 của Thanh Thanh Huyền

Phát hiện hình khắc đá cổ ở Iran nghi chân dung vua Ba Tư gây chú ý

Phát hiện hình khắc đá cổ ở Iran nghi chân dung vua Ba Tư gây chú ý

3 con giáp số mệnh dát vàng, kiếm tiền tỷ trước Tết âm

3 con giáp số mệnh dát vàng, kiếm tiền tỷ trước Tết âm

'Hot girl dao kéo' Lilly Luta khoe vóc dáng vạn người mê trên sân pickleball

'Hot girl dao kéo' Lilly Luta khoe vóc dáng vạn người mê trên sân pickleball

SPOTLIGHT

Photo Video Podcast eMagazine
Xoài Non đăng ảnh khoe sắc vóc thon gọn giữa tin đồn làm IVF

Xoài Non đăng ảnh khoe sắc vóc thon gọn giữa tin đồn làm IVF

Đăng ảnh mới, Xoài Non khoe nhan sắc 'búp bê sống' cùng vóc dáng mảnh mai, khác với những hình ảnh có phần tròn trịa lan truyền trên mạng trước đó không lâu.

Khoảnh khắc con voi tấn công xe du lịch chở đầy du khách, húc vỡ cửa kính

Hành trình thiện nguyện bền bỉ của Hòa Minzy

Hành trình thiện nguyện bền bỉ của Hòa Minzy

'Hot girl dao kéo' Lilly Luta khoe vóc dáng vạn người mê trên sân pickleball

'Hot girl dao kéo' Lilly Luta khoe vóc dáng vạn người mê trên sân pickleball

Diễm My 9X gây chú ý với sắc vóc gọn gàng sau một năm sinh con

Diễm My 9X gây chú ý với sắc vóc gọn gàng sau một năm sinh con

TT&CS KH & ĐS VietnamDaily TIÊU ĐIỂM

TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2025

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Bộ GD-ĐT dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng đại học

Chuyên gia đề nghị không bỏ xét học bạ, siết chặt đầu ra

Chuyên gia lý giải sai sót trong tuyển sinh đại học năm 2025

AN TOÀN THỰC PHẨM

Kiểm tra 9 đơn vị cung ứng nguyên liệu cho Công ty Sago Food

Kiểm tra 9 đơn vị cung ứng nguyên liệu cho Công ty Sago Food

Các loại thảo mộc giúp giải độc thực phẩm hiệu quả tại nhà

Vụ 46 người nghi ngộ độc sau tiệc tất niên, tìm thấy vi khuẩn E. coli

LỪA ĐẢO CÔNG NGHỆ

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Xuất hiện chiêu lừa online mới... dụ nạn nhân thản nhiên giao mật khẩu

Bất cẩn cài đặt ứng dụng này, coi chừng bay sạch tiền tài khoản

Thấy 8 số điện thoại này, tuyệt đối không bắt máy kẻo dính bẫy lừa

GALLERY MỚI NHẤT

Nho cảnh tiền triệu 'hút hàng' dịp Tết Bính Ngọ 2026

Nho cảnh tiền triệu 'hút hàng' dịp Tết Bính Ngọ 2026

Thời điểm này, nho cảnh ở Khánh Hòa đang vào mùa thu hoạch, có chậu sai trĩu quả, tạo dáng đẹp giá bán lên tới 3,5 triệu đồng/chậu. 

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 6/2: Song Ngư có cơ hội vinh quang tuyệt đỉnh

Tử vi 12 cung hoàng đạo ngày 6/2: Song Ngư có cơ hội vinh quang tuyệt đỉnh

Theo tử vi cung hoàng đạo ngày 6/2, Song Ngư nếu biết quý trọng quý nhân dẫn đường sẽ vinh hoa phú quý. Kim Ngưu đừng có tâm lý cầu may.

Xoài Non đăng ảnh khoe sắc vóc thon gọn giữa tin đồn làm IVF

Xoài Non đăng ảnh khoe sắc vóc thon gọn giữa tin đồn làm IVF

Đăng ảnh mới, Xoài Non khoe nhan sắc 'búp bê sống' cùng vóc dáng mảnh mai, khác với những hình ảnh có phần tròn trịa lan truyền trên mạng trước đó không lâu.

Hành trình thiện nguyện bền bỉ của Hòa Minzy

Hành trình thiện nguyện bền bỉ của Hòa Minzy

Bên cạnh hoạt động nghệ thuật, Hòa Minzy còn ghi điểm với công chúng khi chăm chỉ làm từ thiện. Mới nhất, nữ ca sĩ ủng hộ 400 triệu xây cầu.

Cận cảnh căn hộ mới 70m2 của Thanh Thanh Huyền

Cận cảnh căn hộ mới 70m2 của Thanh Thanh Huyền

Căn hộ mới của MC Thanh Thanh Huyền rộng 70 m2 ở Thủ Thiêm, TP HCM, bài trí theo phong cách tối giản với tông trắng chủ đạo.

Phát hiện hình khắc đá cổ ở Iran nghi chân dung vua Ba Tư gây chú ý

Phát hiện hình khắc đá cổ ở Iran nghi chân dung vua Ba Tư gây chú ý

Giới khảo cổ Iran vừa phát hiện hình khắc đá cổ xưa trên vách đá Istakhr, được cho là chân dung một vị vua Ba Tư thời Sasanian.

3 con giáp số mệnh dát vàng, kiếm tiền tỷ trước Tết âm

3 con giáp số mệnh dát vàng, kiếm tiền tỷ trước Tết âm

Trước Tết âm, 3 con giáp này chuẩn bị đón dòng chảy tài lộc mạnh mẽ, dễ dàng tích lũy tiền bạc, đón Tết sung túc, rực rỡ hơn bao giờ hết.

'Hot girl dao kéo' Lilly Luta khoe vóc dáng vạn người mê trên sân pickleball

'Hot girl dao kéo' Lilly Luta khoe vóc dáng vạn người mê trên sân pickleball

Xuất hiện đầy năng lượng và xinh đẹp trên sân tập pickleball, hot girl được mệnh danh 'búp bê sống' của showbiz Việt - Lilly Luta khiến fan không thể rời mắt.

Mận trắng nở rộ trên đỉnh Fansipan, du khách mê mẩn như lạc chốn cổ tích

Mận trắng nở rộ trên đỉnh Fansipan, du khách mê mẩn như lạc chốn cổ tích

Giữa mây trời Fansipan, hoa mận trắng bất ngờ khoe sắc tinh khôi, vẽ nên bức tranh xuân sớm dịu dàng, khiến du khách say mê và muốn dừng chân thật lâu.

Elon Musk hợp nhất SpaceX, xAI, X để đưa AI lên vũ trụ

Elon Musk hợp nhất SpaceX, xAI, X để đưa AI lên vũ trụ

Elon Musk gây chấn động khi sáp nhập SpaceX với xAI và X, hé lộ tham vọng xây dựng trung tâm dữ liệu AI ngoài không gian, thay đổi cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Diễm My 9X gây chú ý với sắc vóc gọn gàng sau một năm sinh con

Diễm My 9X gây chú ý với sắc vóc gọn gàng sau một năm sinh con

Sau một năm đón con đầu lòng, Diễm My 9X khiến công chúng bất ngờ khi xuất hiện với vóc dáng thon gọn và nguồn năng lượng tích cực của người mẹ trẻ.

Tìm thấy con dấu Trung cổ quý hiếm khắc 'bí mật của Richard' gây chấn động

Tìm thấy con dấu Trung cổ quý hiếm khắc 'bí mật của Richard' gây chấn động

Giới khảo cổ Anh xôn xao khi một người dò tìm kim loại phát hiện con dấu Trung cổ khắc dòng chữ “bí mật của Richard”, mở ra bí ẩn lịch sử hàng trăm năm.

Loài dơi 'mất tích' 40 năm bất ngờ được nhìn thấy ở Rwanda

Loài dơi 'mất tích' 40 năm bất ngờ được nhìn thấy ở Rwanda

Sau 40 năm "mất tích", loài dơi móng ngựa Hill bất ngờ được tái phát hiện tại rừng nhiệt đới Nyungwe, Rwanda.

Bà ngoại 82 tuổi lái drone, livestream bán hàng gây sốt

Bà ngoại 82 tuổi lái drone, livestream bán hàng gây sốt

Ở tuổi 82, một bà nông dân Trung Quốc khiến mạng xã hội bùng nổ khi điều khiển drone nông nghiệp và bán nông sản qua livestream đầy tự tin.

Phát hiện bức tranh khảm Hy Lạp 1.600 năm tuổi hé lộ viện dưỡng lão cổ đại

Phát hiện bức tranh khảm Hy Lạp 1.600 năm tuổi hé lộ viện dưỡng lão cổ đại

Giới khảo cổ vừa giải mã bức tranh khảm Hy Lạp 1.600 năm với dòng chữ “Bình an cho các bậc trưởng lão”, hé lộ dấu tích viện dưỡng lão hiếm thấy thời cổ đại.

Sao Mộc nhỏ hơn dự kiến? NASA hé lộ dữ liệu mới từ tàu Juno

Sao Mộc nhỏ hơn dự kiến? NASA hé lộ dữ liệu mới từ tàu Juno

Dữ liệu mới từ tàu vũ trụ Juno của NASA cho thấy sao Mộc – hành tinh lớn nhất Hệ Mặt Trời – có kích thước nhỏ hơn và dẹt hơn ước tính trước đây.

Toyota C-HR 2026 chốt giá từ 962 triệu đồng, lăn bánh 467 km/sạc

Toyota C-HR 2026 chốt giá từ 962 triệu đồng, lăn bánh 467 km/sạc

Mẫu xe SUV điện Toyota C-HR 2026 hoàn toàn mới có phạm vi lái xe điện ước tính lên đến 466 km (290 dặm), khả năng sạc nhanh DC từ 10-80% trong khoảng 30 phút.

Mazda CX-5 bản thuần điện hé lộ - tinh giản, hiện đại, đậm chất tương lai

Mazda CX-5 bản thuần điện hé lộ - tinh giản, hiện đại, đậm chất tương lai

Mazda CX-5 phiên bản thuần điện bất ngờ xuất hiện qua loạt ảnh phác họa kỹ thuật số, mở ra viễn cảnh về một thế hệ SUV điện hoàn toàn mới của hãng xe Nhật Bản.

Cận cảnh bộ nail Valentine độc lạ hút 2,7 triệu lượt xem

Cận cảnh bộ nail Valentine độc lạ hút 2,7 triệu lượt xem

Nhìn vào thiết kế nail độc lạ mùa Valentine '3 ngón chụm 1', nhiều người phải thốt lên 'đúng là không ai cấm nhưng cũng ít ai dám làm'.

Thảo Nhi Lê diện áo dài đậm chất 'retro' lại không thiếu nét thời thượng

Thảo Nhi Lê diện áo dài đậm chất 'retro' lại không thiếu nét thời thượng

Trên trang cá nhân, nàng Á hậu Thảo Nhi Lê vừa khiến người hâm mộ xuýt xoa khi chính thức gia nhập đường đua ảnh Tết với hai bộ ảnh áo dài đầy nghệ thuật.

Từ khóa » Thứ Bậc Phi Tần Trong Cung Việt Nam