Lễ Bỏ Mả Của Dân Tộc Gia Rai

Có thể bạn quan tâm

Tiếng Việt | English VN | EN Toggle navigation

TRANG CHỦ
GIỚI THIỆU
TIN TỨC
TIN ĐA PHƯƠNG TIỆN
THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
THƯ ĐIỆN TỬ
ĐIỀU HÀNH TÁC NGHIỆP

GIỚI THIỆU

Chức năng, nhiệm vụ

Cơ cấu tổ chức

Lịch sử phát triển của Bộ Dân tộc và Tôn giáo

Cơ quan quản lý nhà nước về công tác dân tộc, tôn giáo tại địa phương

TIN HOẠT ĐỘNG

Hoạt động của Bộ trưởng

Hoạt động của Bộ Dân tộc và Tôn giáo

Bộ Dân tộc và Tôn giáo với Bộ ngành

Bộ Dân tộc và Tôn giáo với địa phương

Hoạt động của các Ban Dân tộc

Cải cách hành chính

TIN TỔNG HỢP

Chủ trương - Chính sách

Thời sự - Chính trị

Kinh tế - Xã hội

Y tế - Giáo dục

Văn hóa - Văn nghệ - Thể thao

Khoa học - Công nghệ - Môi trường

Pháp luật

Quốc tế

Nghiên cứu - Trao đổi

Gương điển hình tiên tiến

Thông tin thị trường giá cả

TIN VIDEO

Tin hoạt động

Điểm báo

Phim tư liệu

TIN ẢNH

Ảnh hoạt động

Ảnh tư liệu

Đảng Cộng sản Việt Nam – Người lãnh đạo, tổ chức mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam!

Trang chủ
Tin tức - Sự kiện
Văn hóa - Văn nghệ - Thể thao

Lễ bỏ mả của dân tộc Gia Rai

03:32 AM 12/10/2010 | Lượt xem: 7024 In bài viết | Đọc bài viết A+ A-

Theo quan niệm của người Giarai Mthur ở Đắc Bằng và Ia Rto, khi người ta chết thì hồn người chết (m’ngắt dêi) biến thành ma (atầu). Sau khi làm lễ bỏ mả, hồn ma của người chết mới được đi tới thế giới của bà Jung, các hồn ma sinh sống và làm việc như những người sống, nghĩa là cùng ăn uống, lấy vợ, lấy chồng, ốm đau và chết. Sau khi chết, hồn ma biến thành con nhện (vak vai). Bà Jung thả con nhện lên mặt đất. Khi chết, nhện biến thành giọt sương (ia ngom) rồi tan vào đất. Bà Jung lấy đất có thấm giọt sương đó làm ra người - rồi cho nhập vào những người phụ nữ có chửa. Khi người phụ nữ sinh con thì hồn ma lại trở về với kiếp người.

Mặc dầu không còn những lễ bỏ mả lớn của các tù trưởng lớn, nhưng người GiaRai hôm nay vẫn làm cho người chết những ngôi nhà mồ kút (bơxát kut hay nok kut) đồ sộ uy nghi và tổ chức lễ bỏ mả trọng thể, đông vui.Để tổ chức được lễ bỏ mả, các gia đình có người chết cùng dân làng đã phải bắt tay vào chuẩn bị. Mọi người phải lên rừng chặt gỗ đem về đẽo các cột kút, kơlao, chạm khắc tượng người, tượng thú, phải chuẩn bị rượu, thịt, gạo nước cho lễ bỏ mả. Chỉ sau khi mọi thứ đã làm xong, lễ bỏ mả mới có thể tổ chức được.Người Giarai Mthur thường chọn những ngày trăng sáng nhất (tuần thứ hai tức tuần trăng tròn của tháng) để bắt đầu làm lễ bỏ mả hay ăn bỏ mả (hoă lui bơxát) như người Giarai thường gọi. Khi vầng trăng của ngày 14 đã nhô lên treo lơ lửng trên đỉnh các cây cột kút và klao của nhà mả (tức khoảng 10-11 giờ đêm) các gia đình có người thân phải làm lễ bỏ mả cùng cả dân làng tấp nập đi ra khu nhà mồ đã được dọn dẹp sạch sẽ để bắt đầu lễ hội bỏ mả của làng. Vì thế mà người Gia Rai Mthur gọi hôm đầu tiên của lễ bỏ mả là ngày vào nhà mả (mưt bơxát).Trước khi cuộc vui của lễ hội bùng lên, người chủ của lễ (người đại diện cho gia đình có người chết được chôn đầu tiên ở khu nhà mả) đến bên ngôi nhà mồ mới, xụp trước bàn thờ (P’nang) đã bầy sẵn rượu, thịt cúng và đọc bài cúng với những lời mở đầu như sau: lễ bỏ mả đến ngay sau lưng rồi. Từ nay, người sống ăn cơm trắng, còn ma thì ăn cơm đỏ, ăn hoa tím, hoa đỏ của các thần... Sau đấy, người chủ lễ mới bày tỏ tâm tư và nguyện vọng của những người sống: “xin ma đừng gọi, đừng lại gần, đừng thương yêu con cháu nữa. Từ nay, chúng tôi sẽ không còn mang cơm, sẽ không còn mang nước cho ma nữa. Nếu muốn ăn thịt gì, xin ma hãy hỏi thần Trăng; nếu muốn ăn cá, ăn thịt, xin may hãy hỏi thần trên trời. Thôi, từ nay, thế là hết, như lá m’nang đã lìa cành như lá m’tư đã tàn úa”.Khi tế cúng vừa xong, thì lập tức, trong ánh lửa bập bùng của hàng chục đống lửa tiếng cồng chiêng rộn rã nổi lên. Theo nhịp âm thanh cồng chiêng mọi người hòa vào đoàn múa diễu quanh ngôi nhà mồ nhấp nhô huyền ảo trong đêm. tiếng nhạc cồng chiêng của đêm bỏ mả, như một sức hút diệu kỳ, kéo tất cả dân làng, kéo bà con họ hàng ở buôn gần, buôn xa tới. Càng về khuya, tiếng cồng chiêng càng rộn rã, thôi thúc, các đống lửa càng bùng to hơn, nhịp chân múa nhảy càng rộn rã hơn. Hầu như suốt cả đêm cho đến sáng, cả làng quây quần bên ngôi nhà mồ.Sáng hôm hoă prong, vào khoảng 6, 7 giờ sáng, các gia đình cùng chung làm lễ bỏ mả dắt trâu hoặc bò đến buộc quanh ngôi nhà mả; đem những ché rượu tới cột thành từng hàng dài bên nhà mả. Sau đấy, những con vật bị giết đem thui và làm thịt. Thịt, xương trâu bò được chế biến ra thành nhiều loại thức ăn, nhiều món thức ăn: có loại dành riêng để chia cho những người chết được gọi là thịt tế lễ (m’nong dưm), có loại để chia cho những người tới dự (chơnút m’nong). Trong khi dân làng lo chuẩn bị cho bữa ăn lớn hay bữa cơm bỏ mả (hoă sơi bơxat), thì các gia đình có người chết đem mía (phun tbou) và chuối (phun a’tơi) đến trồng bên cạnh nấm mộ, đem gói cơm và gói thịt cùng ché rượu và con gà nhỏ (ană mnu) đặt lên mộ rồi ngồi khóc lần cuối vĩnh biệt người chết. Để không khí hôm bỏ mả đỡ buồn, dân làng và khách các nơi tới đánh cồng chiêng, múa nhảy thành đoàn đi quanh nhà mả. Đến quá trưa, cả khu nhà mả thật sự đã thành một bữa ăn cộng cảm lớn. Lúc bữa cơm cộng cảm kết thúc cũng là lúc người chủ lễ đến bên bàn thờ đọc lời cúng bỏ mả với nội dung như sau: “Xin ma đừng gọi, đừng lại gần, đừng thương yêu con cháu của ma nữa. Chúng tôi đã làm nhà mồ rồi, đã tạc những cột kút, cột klao, đã vẽ những hình vẽ bằng máu trâu, máu bò rồi. Ché rượu cúng đã đặt xuống rồi, con gà con đã được thả rồi. Chúng tôi đã bỏ ma rồi”. Đợi cho người chủ lễ đọc lời khấn xong, mọi người vào nhà mả đưa những người góa ra sông tắm, chải đầu, mặc áo váy, khố mới cho họ rồi đưa họ về khu nhà mồ đang rộn ràng tiếng cồng chiêng và nhịp chân múa nhảy. Ai nấy đều vui vẻ, hồ hởi mời, kéo những người góa vào vòng múa của dân làng. Lúc này, những người góa không còn xõa tóc, không còn mặc khố, váy bẩn rách của thời kỳ để tang nữa. Lúc này họ đã mặc lên người những bộ quần áo lễ hội mới, đã nở nụ cười trên môi. Khi những người góa nhập vào đoạn nhảy múa của dân làng là lúc họ đã được giải phóng, đã không còn phải ràng buộc gì với người đã chết nữa. Sau những vòng múa tưng bừng sôi nổi giữa dân làng và những người góa, lễ bỏ mả coi như đã kết thúc và mọi người ai về nhà nấy. Trước khi ra về, mọi người bốc thóc ném lên mái nhà mồ rồi tranh nhau cướp lấy một số hạt thóc từ mái nhà mồ rơi xuống đem về để được phúc và để mùa tới làm ăn thịnh vượng. Khi mọi người ném thóc lên mái nhà mồ, ông chủ lễ nói lời cuối cùng tuyên bố (p’thao) bỏ mả: Thế là xong hết tất cả rồi. Mặc dầu các nghi lễ đã chấm dứt, ngôi nhà mồ đã bị bỏ và các hồn ma đã ra đi, những hội lễ bỏ mả còn tiếp tục thêm một ngày nữa tại các gia đình của những người chết vào ngày hôm sau. Hôm đó, bà con họ hàng tới thăm hỏi, ăn uống, vui chơi cùng các gia đình tại nhà họ chứ không ra nhà mả nữa. Thức ăn còn gì, gia chủ đem hết ra đãi khách. Vì thế ngày cuối cùng này của lễ bỏ mả được gọi là ngày rửa nồi (săch go). File đính kèm

Trần Dũng (Nguồn: Tạp chí Dân tộc - Số 118/2010) [TT: H.T.N]

Từ khóa Tin liên quan Tin khác Bộ trưởng Đào Ngọc Dung: mong muốn GHPGVN tiếp tục đồng hành cùng Đảng, Nhà nước thực hiện tốt “An ninh, An dân, An sinh, An toàn” (1 ngày trước) Infographic: Chiến lược Chuyển đổi số Bộ Dân tộc và Tôn giáo đến năm 2030 (08/02/2026) Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà thăm, chúc Tết đồn biên phòng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng (07/02/2026) Đoàn Bộ Dân tộc và Tôn giáo thăm, chúc Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cho người có uy tín và hộ nghèo người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Cao Bằng (07/02/2026) Bộ trưởng Đào Ngọc Dung ký kết Thỏa thuận hợp tác song phương với Bộ trưởng Bộ Lễ nghi và Tôn giáo Campuchia (06/02/2026) Phê duyệt CTMTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển KTXH vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030 (06/02/2026) Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà thăm, chúc Tết một số tổ chức tôn giáo trên địa bàn tỉnh Cao Bằng (06/02/2026) Thứ trưởng Y Vinh Tơr thăm, chúc Tết đồng bào DTTS tại TP. Cần Thơ và tỉnh Vĩnh Long (06/02/2026) Phê duyệt Đề án phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026–2035 (05/02/2026)

MỚI NHẤT
XEM NHIỀU

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung: mong muốn GHPGVN tiếp tục đồng hành cùng Đảng, Nhà nước thực hiện tốt “An ninh, An dân, An sinh, An toàn” 1 ngày trước

Infographic: Chiến lược Chuyển đổi số Bộ Dân tộc và Tôn giáo đến năm 2030 08/02/2026

Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nông Thị Hà thăm, chúc Tết đồn biên phòng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng 07/02/2026

Đoàn Bộ Dân tộc và Tôn giáo thăm, chúc Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cho người có uy tín và hộ nghèo người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Cao Bằng 07/02/2026

Lịch tiếp công dân của Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo năm 2026 10907 lượt xem

Công bố kết quả bầu cử Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV 3405 lượt xem

Thủ tướng chủ trì phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu 2991 lượt xem

Thứ trưởng Nông Thị Hà làm việc với Ban Quản lý dự án đầu tư chuyên ngành xây dựng về 05 trường chuyên biệt thuộc Bộ 2846 lượt xem