Lễ Hội Đền Hai Bà Trưng Mê Linh ( Lễ Hội Hạ Lôi)

Hàng năm, khu di tích đền Hai Bà Trưng Mê Linh mở hội chính từ ngày mồng 6 đến ngày mồng 10 tháng Giêng âm lịch, là ngày Hai Bà tế cờ khởi nghĩa. Ngày mồng 6 là chính hội. Lễ hội được tổ chức theo nghi thức nhà nước và truyền thống địa phương gồm: Dâng hương, mít tinh kỷ niệm ngày Hai Bà Trưng tế cờ khởi nghĩa và tế lễ theo nghi thức truyền thống cổ truyền. Nhân dân còn ghi nhớ câu ca:

“Có về thăm hội Hạ Lôi

Tháng Giêng mồng sáu cho tôi đi cùng”

Ngoài ra ở đền còn có những ngày lễ khác cũng được tổ chức hàng năm:

– Ngày mồng 8 tháng 3 âm lịch là ngày hóa của Hai Bà Trưng (ngày mồng 8 tháng 3 năm Quý Mão, năm 43 (SCN).

– Mồng 1 tháng 8 âm lịch, là ngày sinh của Hai Bà Trưng, (ngày mồng 1 tháng 8 năm Giáp Tuất, năm 14 (SCN).

– Ngày mồng 10 tháng 11 âm lịch là ngày giỗ ông Thi Sách (chồng Bà Trưng Trắc).

Đặc biệt cứ 5 năm một lần, vào dịp lễ hội mồng 6 tháng giêng âm lịch (với những năm có số cuối là 0 và 5),  Mê Linh tổ chức rước kiệu Hai Bà Trưng, kiệu Thành hoàng làng Hạ Lôi và kiệu Thánh Cốt Tung là một danh tướng của Hùng Duệ Vương được thờ tại làng Hạ Lôi. Lễ rước kiệu ở lễ hội đền Hai Bà Trưng Mê Linh có nét đặc trưng riêng:

Sáng mồng 4 tháng Giêng âm lịch, sau khi làm lễ “Tế trình”, đoàn rước hai cỗ kiệu của Hai Bà Trưng đi từ đền về đình làng (đình Hạ Lôi). Đi hộ giá Hai Bà có các đội nghi trương gồm: cờ lệnh, đội cờ ngũ hành, đội cờ tứ linh, đội cờ thần tàn lọng, đội gươm trường bát bửu, đội nữ binh hộ giá, hai voi trắng, ngựa hồng, ngựa bạch…cùng các đội múa xênh tiền, đội múa lân vừa đi vừa múa trong tiếng nhạc lễ cung đình của dàn nhạc bát âm, hòa quyện trong tiếng trống, tiếng chiêng, rộn rã, linh thiêng.

Từ trong sân đền, kiệu Bà Trưng Trắc đi trước, nhưng khi ra khỏi cổng đền, kiệu Bà Trưng Trắc dừng lại bên phải đường để kiệu bà Trưng Nhị đi trước (với ý nghĩa: Nội gia tỷ muội, ngoại quốc quân thần). Việc đổi vị trí kiệu gọi là “giao kiệu”. Cùng thời điểm này, từ đình làng Hạ Lôi, đoàn rước kiệu Thành Hoàng làng và kiệu Thánh Cốt Tung đi đến ngã tư cổng đền để nghênh đón kiệu Hai Bà về đình làng (với ý nghĩa: Hai Bà Trưng đi kinh lý về thăm quê hương). Đoàn rước kiệu về đến cổng đình làng thì kiệu bà Trưng Nhị dừng lại sang bên phải đường để kiệu bà Trưng Trắc đi vào sân đình trước (giao kiệu lần hai).

Sau khi đoàn rước kiệu đã tề tựu theo thứ tự tại sân đình làng, ảnh Hai Bà Trưng, bài vị của bốn vị Thành hoàng làng và bài vị Thánh Cốt Tung được rước đặt trên nhang án trong đình làng. Sau đó, dân làng tổ chức tế lễ tại đình làng từ chiều ngày mồng 4 đến hết ngày mồng 5 tháng giêng với ý nghĩa là để chào đón Hai Bà Trưng về thăm quê hương.

Sáng ngày mồng 6 tháng Giêng âm lịch, đoàn rước kiệu lại rước bốn cỗ kiệu từ đình làng về đền Hai Bà Trưng. Từ trong đình làng, đội nghi trương dẫn đầu đoàn, tiếp đền là kiệu bà Trưng Trắc đi trước. Khi đoàn rước kiệu ra khỏi cổng đình làng, kiệu bà Trưng Trắc dừng lại để kiệu bà Trưng Nhị đi trước (giao kiệu lần thứ nhất trong ngày mồng 6). Trong quá trình lễ rước kiệu, nhiều lần đội hình rước kiệu dừng lại, thực hiện động tác đổi vai nâng kiệu qua đầu ba lần cả bốn cỗ kiệu. Động tác đổi vai nâng kiệu qua đầu của bốn cỗ kiệu được thực hiện không đồng thời mà tiếp nối nhau, nên nếu nhìn tổng thể sẽ thấy hình ảnh các cỗ kiệu nhấp nhô giữa đội hình cờ súy, tựa như thân hình một con rồng đang uốn lượn, hòa quyện trong tiếng trống tiếng chiêng của dàn nhạc bát âm cung đình rộn rã và uy linh. Khi đoàn rước kiệu về đến cổng đền, kiệu bà Trưng Nhị dừng lại để kiệu bà Trưng Trắc vào sân đền trước (giao kiệu lần thứ hai trong ngày mồng 6). Việc “giao kiệu” trong lễ rước kiệu là một nghi thức độc đáo, đặc sắc chỉ riêng có tại lễ hội đền thờ Hai Bà Trưng ở làng Hạ Lôi, xã Mê Linh.

Khi đội hình rước bốn cỗ kiệu về hội tụ tại sân nghi lễ của đền, Ban tổ chức lễ hội cử hành lễ mít tinh kỷ niệm Hai Bà tế cờ khởi nghĩa theo nghi thức Nhà nước. Sau đó, các vị Đại biểu cùng toàn thể nhân dân và khách thập phương vào dâng hương tưởng niệm Hai Bà Trưng.

Sau lễ mít tinh và dâng hương tại sân thượng trước tiền tế diễn ra lễ tế cộng đồng theo nghi lễ cổ truyền của nhân dân bốn địa phương có đền thờ Hai Bà Trưng là: xã Mê Linh, phường Đồng Nhân, xã Hát Môn thuộc thành phố Hà Nội và xã Phụng Công thuộc tỉnh Hưng Yên. Đội tế gồm có 18 người.Vị chủ tế đứng chiếu trên là người cao tuổi của xã Mê Linh. Ba vị bồi tế đứng ở chiếu thứ ba là người cao tuổi của phường Đồng Nhân, xã Hát Môn và xã Phụng Công. Tiếp theo đó là 12 quan viên tế đứng thành hai hàng hai bên, đứng đầu mỗi hàng là một quan viên tế cầm cờ sai trống lệnh, những quan viên tế còn lại rước nhang đăng, hoa quả, trà tửu…tùy theo mỗi tuần tế, theo sự điều khiển của quan viên đông xướng. Đứng sau hai hàng quan viên tế là hai quan viên đông xướng và tây xướng điều hành mọi đường đi nước bước và hành lễ của vị chủ tế các vị bồi tế và hai hàng quan viên tế.

Có 5 tuần tế, xen giữa các tuần tế là tấu nhạc ca của đội chúc hỗ gồm 12 thiếu nữ thanh tân và múa của đội múa sênh tiền gồm 18 thiếu nữ trong bộ áo trang phục cổ truyền, theo điệu nhạc lễ cung đình của dàn nhạc bát âm, khiến cho không khí của buổi tế Vua Trưng Thánh Vương tăng phần hào khí, thành kính và trang nghiêm.

Trong thời gian lễ hội còn có các lễ tế dâng hương cầu phúc của các đoàn tế xã, phường ở thành phố Hà Nội và các tỉnh lân cận, diễn ra trong tất cả các ngày lễ hội.

Song hành với việc tế lễ dâng hương (phần lễ) ở trong đền, bên ngoài khu vui chơi  (phần hội) cũng diễn ra nhiều trò chơi dân gian.

Ở sới vật, những đô vật của các lò vật nổi tiếng khắp miền Bắc tranh tài, cống hiến những pha vật thật đẹp mắt trong tiếng vỗ tay, hò reo cổ vũ của hàng ngàn khán giả hâm mộ.

Tại sân thi đấu cờ tướng, những tuyển thủ cờ nổi tiếng trong vùng trầm tĩnh suy tư trong tiếng trống khẩu giục giã của trọng tài, cùng phía bên ngoài sân thi đấu, là những lời bình luận rôm rả về nước đi cũng như muốn tư vấn cho mỗi tuyển thủ.

Những đôi trai gái hò reo cổ vũ cho cặp chơi nam nữ trên đu tiên thêm  hào hứng nhún cao và rồi giành nhau để đến lượt cặp mình lên đu trổ tài.

Các em thiếu niên vui nhộn hò reo ở khu dành cho các trò chơi dân gian như bịt mắt bắt dê… và khu sân chọi gà.

Không phải gốc quan họ, song từ nhiều năm nay, các liền anh, liền chị của dân Mê Linh đã học hỏi nhiều qua các cuộc giao lưu với liền anh, liền chị vùng quan họ Bắc Ninh, nên cứ mỗi mùa lễ hội Hai Bà Trưng là họ lại có dịp xúng xính trong bộ áo the, khăn xếp, ô sa và áo mớ ba mớ bẩy thướt tha, e ấp bên nón thúng quai thao trên chiếc thuyền rồng hát mời chào du khách:

“ Ăn một miếng trầu, không ăn cầm lấy cho nhau vừa lòng…”

Để phục vụ du khách về dự lễ hội còn có hàng trăm gian hàng trưng bày và bán đồ lưu niệm, bán các mặt hàng ẩm thực và dịch vụ ăn uống.

Lễ hội đền Hai Bà Trưng Mê Linh vốn có sức sống mãnh liệt, đã gợi lên âm huởng của quá khứ, làm nên phong cách con người nơi đây, như một sự giáo dục truyền thống, biểu thị lòng sùng kính của quê hương đối với Hai Bà.

Du khách về với Mê Linh là về với quê Hương Hai Bà Trưng – một vùng quê huyền thoại của kinh đô xưa, mang đậm nét truyền thống lịch sử văn hoá với những nguời dân cần cù sáng tạo hăng say trên những cánh đồng hoa khởi sắc muôn màu, tạo nên một vùng hoa Mê Linh nổi tiếng cung cấp hoa tới các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chi Minh và các tỉnh, thành trong cả nước.

Ở đây còn lưu giữ được những di tích đặc sắc về cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Có biết bao chứng tích đầy sức thuyết phục như: Những đoạn tường thành kinh đô xưa, bãi Huyện, đường Kéo Quân, hồ Tắm Voi, đền thờ, lễ hội…mà ở đó, mỗi bậc thềm, then cửa, tiếng cựa mình của cây lá đều là những thông điệp nhắn gửi tới muôn đời sau.

Chia sẻ:

• Facebook
• X

Thích Đang tải...