Lễ Hội - UBND Tỉnh Quảng Ninh

Với sự đa dạng của thiên nhiên cùng 43 thành phần dân tộc, tỉnh Quảng Ninh sở hữu một kho tàng di sản văn hóa vô cùng phong phú, đa dạng, trong đó có hệ thống lễ hội đặc sắc. Hiện nay, tỉnh có hơn 100 lễ hội, trong đó có 76 lễ hội đã được kiểm kê đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể. Các lễ hội truyền thống diễn ra quanh năm ở khắp các vùng, miền trên địa bàn tỉnh, đa phần gắn với các di tích lịch sử văn hoá tại địa phương... Mùa xuân cũng là mùa diễn ra nhiều lễ hội nhất tại Quảng Ninh, hằng năm thu hút hàng triệu lượt du khách đến tham quan, vãng cảnh, chiêm bái.

Những lễ hội xuân tiêu biểu ở Quảng Ninh phải kể đến: Hội xuân Yên Tử (phường Yên Tử), Lễ hội xuân Ngọa Vân, Lễ hội Thái Miếu, Lễ hội chùa Quỳnh Lâm (phường An Sinh, phường Bình Khê), Lễ hội Tiên Công (phường Phong Cốc), Lễ hội chùa Lôi Âm (phường Tuần Châu), Lễ hội đền Cửa Ông (phường Cửa Ông), Lễ hội chùa Cái Bầu (đặc khu Vân Đồn)..., cùng hàng chục lễ hội văn hoá truyền thống của người dân tộc thiểu số.

Quảng Ninh cũng có khoảng gần 50 lễ hội biển thường được tổ chức ở đình, chùa, miếu, nghè trên vùng biển đảo, hay các lễ hội truyền thống ở các dòng họ với khoảng 70 lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. 

Nhiều lễ hội truyền thống đã được tỉnh Quảng Ninh phục dựng thành công, bài bản, giữ được bản sắc truyền thống của dân tộc, như lễ hội văn hóa, thể thao các dân tộc Dao, Tày, Sán Chỉ, Sán Dìu... Gắn với các lễ hội truyền thống là các trò chơi dân gian, các loại hình văn hóa, văn nghệ truyền thống, trang phục, nghề thủ công truyền thống, tri thức dân gian về lâm - nông - ngư nghiệp, văn hóa ẩm thực truyền thống, được gìn giữ ở các làng xóm, thôn bản đồng bào các dân tộc tỉnh Quảng Ninh - những nơi được coi là “bảo tàng sống” để các du khách có những trải nghiệm thú vị về văn hóa dân gian của địa phương.

Bên cạnh đó, tỉnh Quảng Ninh còn có nhiều lễ hội hiện đại (lễ hội mới) được xây dựng thành sản phẩm văn hóa thường niên đặc sắc, độc đáo, như lễ hội Carnaval, lễ hội hoa sở, lễ hội trà hoa vàng, lễ hội Sóng Mun, lễ hội hoa sim... Các lễ hội hiện đại này cũng mang nhiều giá trị và bản sắc riêng, thể hiện những câu chuyện, thông điệp từ cộng đồng và cuộc sống. Nếu như lễ hội truyền thống là những sự kiện lịch sử - văn hóa mang tính cộng đồng, là không gian thực hành những tập tục, nghi thức, nghi lễ cùng nhiều hoạt động văn hóa gắn liền với đời sống thường nhật của cộng đồng bản địa, như hát, múa, diễn xướng, trò chơi dân gian... thì các lễ hội hiện đại lại thể hiện sự sôi động, hội tụ nhiều màu sắc, mang yếu tố sáng tạo, giao thoa, hội nhập văn hóa của xã hội hiện đại.

Có thể thấy, hệ thống lễ hội phong phú, đa dạng của tỉnh Quảng Ninh là nguồn lực quý giá để xây dựng các sản phẩm văn hóa đặc sắc, qua đó thúc đẩy sự phát triển của kinh tế di sản và đóng góp quan trọng vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đưa Quảng Ninh trở thành một trung tâm du lịch quốc tế, một trọng điểm du lịch hàng đầu quốc gia.

Các Lễ hội tiêu biểu của tỉnh Quảng Ninh

Lễ hội Yên Tử

Địa điểm: Núi Yên Tử, phường Yên Tử, Quảng Ninh

Thời gian: Từ mùng 10 tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch hàng năm

Vùng núi Yên Tử tọa lạc tại phường Yên Tử. Khu di tích này bao gồm hệ thống chùa, tháp, am, tượng Phật và cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ. Trước khi được gọi là Yên Tử, ngọn núi này còn có tên là núi Voi do hình dáng tựa như một chú voi khổng lồ đứng sừng sững giữa núi trời. Vẻ đẹp nơi đây được bao phủ bởi mây trắng quanh năm, đôi khi che lấp những ngôi chùa và ngọn tháp cao chót vót ẩn mình bên rừng cây, suối nước. Chính vì thế, các triều đại vua chúa nước ta đã xếp Yên Tử vào hàng “danh sơn” của cả nước.

Chùa Yên Tử được coi là đất tổ Phật giáo của Việt Nam thời Đại Việt. Sau khi từ bỏ ngai vàng, vua Trần Nhân Tông đã đến đây tu hành và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm – dòng Phật giáo đặc trưng của Việt Nam. Vì vậy, mỗi dịp đầu xuân hàng năm, chùa Yên Tử lại rộn ràng tổ chức lễ hội nhằm tôn vinh công đức của Phật hoàng Trần Nhân Tông.

Lễ hội khai xuân Yên Tử mang ý nghĩa tôn vinh tinh thần nhập thế của Phật giáo Việt Nam, kết hợp hài hòa giữa đạo và đời. Thiền phái Trúc Lâm đề cao việc tu tập ngay trong cuộc sống thường nhật. Khi tham gia lễ hội, du khách không chỉ hành hương mà còn thực hành lối sống tỉnh thức, hướng đến sự cân bằng giữa tâm linh và cuộc sống hàng ngày.

Lễ hội khai xuân Yên Tử là dịp để người dân khắp nơi đổ về cầu mong bình an, may mắn và tài lộc cho năm mới. Ngoài ra, lễ hội còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử của danh thắng Yên Tử. Với cảnh quan hùng vĩ cùng hệ thống chùa tháp cổ kính, nơi đây đã trở thành điểm đến quan trọng của du lịch tâm linh. Việc tổ chức lễ hội hàng năm không chỉ giúp lan tỏa những giá trị tinh thần sâu sắc mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch địa phương.

Lễ hội khai xuân Yên Tử bao gồm nhiều hoạt động phong phú được diễn ra trong suốt ba tháng mùa xuân. Trước ngày khai mạc lễ hội, tại chùa Trình, Yên Tử, Hội Phật giáo tỉnh sẽ tổ chức nghi lễ mở cửa rừng Yên Tử. Trong nghi lễ này, các vị sư thầy cùng nhân dân địa phương sẽ thực hiện dâng hương, tụng kinh niệm phật, tế cáo đất trời, kinh phật tổ và các vị sơn thần để cầu mong mùa lễ hội diễn ra bình an, tốt đẹp. Đây được xem là nghi lễ mở màn quan trọng, thể hiện sự kính cẩn và xin phép thần linh trước khi bắt đầu lễ hội.

Lễ khai hội sẽ được tổ chức vào sáng mùng 10 tại Trung tâm Văn hóa Trúc Lâm Yên Tử với những nghi lễ trang nghiêm, mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Tại đây, các vị chư tăng hòa thượng sẽ tiến hành thực hiện nghi lễ cầu quốc thái dân an. Tiếp theo, các đại biểu sẽ lần lượt thực hiện đóng dấu thiêng trên ấn Yên Tử.

Để tăng thêm phần đặc sắc cho lễ hội, những tiết mục văn nghệ quy mô với sự tham gia của các nghệ sĩ nổi tiếng trong và ngoài tỉnh sẽ được đan xen, góp phần tạo không khí vui tươi đón mùa lễ hội. Ngoài ra, phần lễ còn có các hoạt động thú vị khác như thỉnh chuông, gióng trống, chúc phúc đầu năm vô cùng đặc sắc.

Sau khi kết thúc nghi lễ khai hội, du khách có cơ hội tham quan khu Trung tâm lễ hội, thượng sơn lễ Phật, làng hành hương hoặc tham gia các trò chơi dân gian hấp dẫn như: ném còn, kéo co, chọi gà, giải cờ tướng kỳ vương Yên Tử… Du khách cũng có thể thưởng thức các màn trình diễn độc đáo như: văn nghệ truyền thống tại khu vực đình làng hành hương Yên Tử, võ thuật cổ truyền và nghệ thuật múa rồng.

Trong thời gian này, hàng ngàn người sẽ bắt đầu cuộc hành hương lễ Phật theo từng dòng người, lần lượt di chuyển lên đỉnh núi Yên Tử – nơi có ngôi chùa Đồng linh thiêng, cổ kính. Đoạn đường lên đỉnh núi khá gập ghềnh, uốn lượn, được bao phủ bởi bóng mát của những cây cổ thụ to lớn và làn sương khói mờ ảo, tạo cảm giác như đang đi vào cõi Phật.

Lễ hội đình Trà Cổ

Địa điểm: Đình Trà Cổ, khu Nam Thọ, phường Móng Cái 1, Quảng Ninh

Thời gian: Từ ngày 30/5 đến 3/6 âm lịch hằng năm

Đình Trà Cổ, tọa lạc tại khu Nam Thọ, phường Móng Cái 1, tỉnh Quảng Ninh, được hình thành từ thời Hậu Lê. Trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của lịch sử, ngôi đình vẫn sừng sững, hiên ngang như một cột mốc chủ quyền, cột mốc văn hóa Việt nơi biên ải.

Theo sử sách, đình Trà Cổ gắn với truyền thuyết “Người Trà Cổ, tổ Đồ Sơn”. Theo truyền thuyết, vào năm 1461, người dân làm nghề đánh cá từ đất Đồ Sơn (thuộc Hải Phòng ngày nay) thường đi cả gia đình kiếm kế sinh nhai ở nhiều vùng biển xa, về cả miền cửa biển (thuộc phường Móng Cái 1 ngày nay). Trong một lần bão tố, mười hai gia đình đã trôi dạt vào một bán đảo hoang vu chỉ có sú vẹt và lau sậy. Không chịu nổi vất vả, sáu gia đình đã quay về quê cũ, sáu gia đình còn lại quyết tâm bám đất, xây dựng vùng quê mới. Ban đầu chỉ là sáu nếp nhà đơn sơ, dần đã trở thành xóm làng trù phú. Như nhiều làng quê khác, đình Trà Cổ ngày ấy được bà con góp công, góp của xây dựng. Sau đó, nhân dân địa phương đã về quê cũ để xin chân hương các vị thành hoàng làng về thờ tại Đình (Không Lộ, Giác Hải, Nhân Minh, Huyền Quốc, Quảng Trạch). Ngoài ra, đây cũng là nơi phối thờ của 6 vị tiên công có công khai khẩn, lập nên vùng đất Trà Cổ xưa.

Từ đó đến nay đình Trà Cổ đã trải qua nhiều lần trùng tu lớn. Trong đó lần trùng tu gần nhất là năm 2012. Ngôi đình hiện nay được xây dựng trên khu đất rộng hơn 1000 m2, quay hướng Nam, kiến trúc kiểu chữ đinh, gồm 05 gian 02 trái bái đường và 03 gian hậu cung, kết cấu kiến trúc gỗ cổ truyền. Toàn bộ công trình được dựng lên bằng sự liên kết khung gỗ và liên kết với nhau bởi các chốt mộng. Ngôi đình là một kiến trúc cổ bề thế, mái lợp ngói vẩy, bốn góc đao cong vút như con thuyền rẽ sóng ra khơi. Đặc biệt, các bức cốn ở vì kèo thể hiện đường nét chạm trổ chắc khỏe, tinh xảo, sống động. Đề tài phong phú gồm các mảng chạm long cuốn thủy phượng bay, hổ rình mồi bên cành hoa lá… Mỗi bức chạm là một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc. Đây được đánh giá là một trong những ngôi đình có quy mô đồ sộ và kiến trúc độc đáo của khu vực Đồng bằng Bắc Bộ.

Tại đình còn lưu giữ được nhiều hiện vật có giá trị như: 03 đỉnh hương đồng, 2 hạc cưỡi đầu rùa bằng gỗ sơn son thiếp vàng, 8 long ngai bằng gỗ của thời Nguyễn, 12 sắc phong chất liệu giấy…

Hàng năm, từ ngày 30/5 đến 3/6 âm lịch, tại đình Trà Cổ diễn ra nhiều hoạt động lễ hội truyền thống, quy mô lớn, tiêu biểu cho loại hình lễ hội dân gian. Đặc biệt, nét độc đáo của lễ hội là hội thi “Ông Voi”. Nghi lễ chính này được duy trì thường niên, trở thành nét riêng có của vùng đất biên ải Móng Cái. Theo tục lệ, trước khi vào lễ hội, làng Trà Cổ lại họp làng để chọn ra 12 người, gọi là “cai đám”, để chuẩn bị cho lễ hội năm sau. “Cai đám” phải là người khoẻ mạnh, biết làm ăn, có đạo đức và lối sống lành mạnh, gia đình con cái thuận hoà, không vướng việc tang. Những người được làng chọn cũng rất vinh dự, vì theo quan niệm của người xưa, gia đình nào làm tốt công việc cai đám sẽ được lộc, mạnh khoẻ, ăn nên làm ra… Đáng chú ý, cho dù hoàn thành tốt nhiệm vụ thì mỗi người chỉ được vinh dự làm cai đám một lần trong đời. Từ đầu năm, mỗi cai đám sẽ nuôi một chú lợn. Sau khi mua về nhà, chú lợn này được gọi là “Ông Voi”, được coi là linh vật của thần. “Ông Voi” được chăm sóc chu đáo, ăn ngon, ngủ màn để tránh muỗi, được thăm khám đầy đủ và chăm sóc, nâng niu, trân trọng.

Chiều ngày 30-5 âm lịch, sau lễ tế gia tiên, 12 cai đám sẽ dùng cũi sơn đỏ có mái che mưa nắng rước “Ông Voi” đã được tắm rửa sạch sẽ ra xếp thành hai hàng trước sân đình để chầu thần. Sau lễ tế cáo yết thần, Ban tổ chức lễ hội sẽ dùng thước đo từ đầu đến đuôi, đo vòng cổ, cân nặng từng “ông”. “Ông” nào thân dài, vòng cổ to, đẹp và nặng nhất sẽ giành giải nhất; đồng thời được giữ lại để mổ tế thần. Trong mâm lễ, ngoài thủ lợn, không thể thiếu túm lông đuôi của “Ông Voi” này.

Lễ trao thưởng cho cai đám có “Ông Voi” giải nhất sẽ được tổ chức vào sáng ngày chính hội (1/6). Trong suốt những ngày hội đình, các cai đám sẽ phải túc trực ở đình, cùng Ban tổ chức lo việc cúng lễ, đèn nhang cho đến khi xong hội. Họ được dân làng kính trọng gọi là “ông đám”. Tục thi Ông Voi mang nét độc đáo riêng có, thể hiện sâu sắc ước nguyện về cuộc sống no ấm, đủ đầy của người dân Trà Cổ; đồng thời khẳng định một nét đẹp văn hóa tín ngưỡng và tính truyền đời của một nghi lễ nơi địa đầu Tổ quốc.

Lễ hội Đình Trà Cổ cùng với di tích Đình Trà Cổ và nhiều nét văn hóa đặc sắc của cư dân vùng biển Móng Cái trong hạt nhân của Khu Du lịch Quốc gia Trà Cổ đã trở thành điểm đến hấp dẫn, độc đáo, riêng có, khiến mỗi người con đất Việt đều ao ước một lần được đặt chân tới đây.

Ngày 20/12/2019, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện đã ký quyết định chứng nhận Lễ hội truyền thống Đình Trà Cổ là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, khẳng định sâu sắc giá trị cột mốc chủ quyền, cột mốc văn hóa nơi biên ải.

Lễ hội đình Quan Lạn

Địa điểm: Đình Quan Lạn, Đặc khu Vân Đồn, Quảng Ninh

Thời gian: Giữa tháng 6 âm lịch hằng năm

Lễ hội Quan Lạn (còn gọi là hội đua bơi Quan Lạn), là hội làng của người dân xã đảo Quan Lạn, một hòn đảo nằm ở khu trung tâm thương cảng cổ Vân Đồn. Lễ hội được tổ chức trên bến Đình, nơi có đình Quan Lạn, một ngôi đình cổ trong số ít những ngôi đình còn giữ được cho đến ngày nay.

Ngày 10 tháng 6: khoá làng (một tục làm trong lễ hội của người Việt), dân trong làng không được đi bất cứ đâu nhưng những người làm ăn ở xa và khách thập phương lại có thể về làng dự hội. Lễ hội Quan Lạn có tục đua thuyền khác với bơi chải. Dân làng chia làm hai phe Đông Nam Văn và Đoài Bắc Võ lập doanh trại riêng từ ngày 13 để luyện quân, chuẩn bị thuyền đua. Thuyền đua thường là thuyền đi biển trọng tải 5 đến 6 tấn, rộng và sâu lòng, được hạ buồm, trang trí đầu rồng ở mũi thuyền.Ngày 16 làm lễ nghinh thần. Dâng lễ rước bài vị của Trần Khánh Dư từ nghè (cách đình 1,5 km) về đình. Dưới bến, đôi thuyền đua tập luyện tạo một không khí tưng bừng náo nhiệt.Ngày 18 tháng 6 vào 3 giờ chiều (năm nào cũng vậy thường lúc này nước triều lên tới sát bến của đình) hai bên bắt đầu xuất phát. Lính bên văn áo trắng quần xanh, chân quấn xà cạp xanh, lính bên võ quần áo xám hoặc đen. Tiếng chiêng trống, tiếng hô vang, cờ bay phần phật đầy khí thế. Mỗi khi hai đàn giáp nhau ở sân đình, quân lính cùng dân chúng hét lớn vang dậy cả một vùng. Hai tướng múa những đường đao đẹp mắt, hai đoàn quân gặp nhau ba lần, tượng trưng cho ba lần đánh thắng quân Nguyên thời Trần. Tới lần thứ ba hai đoàn quân tập hợp trước miếu, hai vị tướng vào tế, khi quay trở ra thì cuộc đua thuyền mới chính thức bắt đầu.Lễ hội Quan Lạn mang dấu ấn của một hội làng truyền thống nhưng rất hoành tráng thể hiện tinh thần thượng võ của dân tộc chống giặc ngoại xâm bảo vệ chủ quyền đất nước của những người dân vùng biển.

Ngày 20/12/2019, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 4587/QĐ-BVHTT&DL về việc công bố Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia đối với Lễ hội đình Quan Lạn (loại hình Lễ hội truyền thống).

Lễ hội đền Cửa Ông

Địa điểm: Đền Cửa Ông, phường Cửa Ông, Quảng Ninh

Thời gian: Diễn ra hàng năm vào ngày mùng 3-4/2 âm lịch và mùng 3-4/8 âm lịch 

Lễ hội là dịp để người dân dâng hương tưởng nhớ công đức, cuộc đời, sự nghiệp của Đức Ông Trần Quốc Tảng và các nhân thần có công với nước, với dân đang được thờ tại di tích.

Cũng giống như nhiều lễ hội truyền thống khác, lễ hội đền Cửa Ông xưa có xuất xứ từ hội làng gắn với tín ngưỡng thờ thành hoàng làng. Lễ hội được tổ chức vào ngày 3/2 và 3/8 âm lịch. Đây chính là thời gian bắt đầu vào một vụ mùa mới nên người dân nô nức tham dự lễ hội để cầu cho một năm mưa thuận gió hòa, biển nhiều tôm cá và một vụ mùa bội thu.

Với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, ghi nhớ công đức của Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng, cứ đến ngày 3/2 và 3/8 âm lịch, người dân khắp nơi trên đất nước cũng như bạn bè quốc tế lại trở về với đền Cửa Ông để dâng lễ, cầu khấn mong muốn những điều tốt lành.

Lễ hội đền Cửa Ông được tổ chức và phục dựng bài bản, quy mô vào năm 2002. Vào lúc 7 giờ ngày 3/2 âm lịch, lễ khai hội được tiến hành trên sân đền Thượng. Sau lễ khai mạc, tiếng trống khai hội được vang lên, dứt tiếng trống, vị chủ tế cùng các hộ giá làm lễ rước hòm sắc phong và linh vị gồm mũ, hia, hai thanh kiếm của Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng lên kiệu trong tiếng nhạc lễ rộn ràng. Đoàn rước đứng xếp hàng dưới chân đền Thượng. Các kiệu rước sơn son thiếp vàng. Kiệu được rước từ đền ra miếu ở xã Trác Chân tên tục là Vườn Nhãn (theo truyền thuyết là nơi Đức Ông hóa trôi dạt vào) và quay trở về đền tượng trưng cho cuộc tuần du của Đức Ông. Đi đầu đoàn rước là đội múa rồng với nghi thức mở đường;  phía sau là đoàn rước cờ ngũ hành, đoàn chiêng trống, đoàn chấp kích, đoàn cờ vía, kiếm lệnh, kèn ta rồi đến các đoàn rước kiệu; đầu tiên là kiệu Long Đình đặt hòm sắc thần, bình hương, hoa quả; kiệu thứ hai là Long Kiệu đặt linh vị của Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng; kiệu thứ ba là kiệu Long Mẫu đặt hòm sắc thần, bình hương, hoa quả; cuối cùng là kiệu Võng đặt khăn áo của Mẫu cùng cờ, hoa, tàn, lọng. Đoàn rước đi trong tiếng nhạc, tiếng chiêng, trống rộn ràng tạo nên một khí thế lễ hội hết sức ấn tượng. Đoàn rước đi đến đâu người dân hòa theo đến đấy; đoàn rước sẽ diễu hành qua các phố để thể hiện nghi thức Nghinh thần thể hiện lòng tôn kính của nhân dân với Đức Ông Trần Quốc Tảng; cùng với đó là lễ dâng hương hoa và tái hiện thần tích về Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng.

Bên cạnh phần lễ, phần hội luôn thu hút sự tham gia của đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương với nhiều trò chơi dân gian như thi nấu cơm, thi chọi gà, thi đập niêu, cờ người, kéo co, đẩy gậy…

Năm 2018 Đền Cửa Ông đã được nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt.

Lễ hội đền Cửa Ông là một di sản vô giá nói lên quá trình hình thành, vận động và phát triển của cộng đồng; giáo dục đạo lý, tình cảm, mỹ tục, củng cố tinh thần cộng đồng tình yêu quê hương đất nước và lòng tự hào về nguồn gốc của mình đồng thời nó còn là điểm tích tụ những giá trị thẩm mỹ, giá trị tinh thần của người dân vùng biển đông bắc. Với những giá trị văn hóa, lịch sử cùng với cảnh quan tuyệt diệu của thiên nhiên chắc chắn lễ hội Đền Cửa Ông là điểm đến du lịch hấp dẫn cho tất cả mọi du khách khi đến với Quảng Ninh.

Lễ hội Bạch Đằng

Địa điểm: Diễn ra tại phường Quảng Yên.

Thời gian: Được tổ chức vào ngày mùng 8 tháng 3 (âm lịch) hàng năm, có năm kéo dài tới bốn ngày đêm.

Lễ hội kỷ niệm chiến thắng Bạch Đằng của những người anh hùng dân tộc chống giặc ngoại xâm: Ngô Quyền (năm 938), Lê Hoàn (năm 981), Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và các danh tướng nhà Trần (năm 1288).  

Dòng sông Bạch Đằng đời đời còn ghi chiến tích của những người anh hùng dân tộc chống giặc ngoại xâm. Đó là: Ngô Quyền với trận địa cọc gỗ đánh tan quân Nam Hán (năm 938); Lê Hoàn (năm 981) chống quân Tống; Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và các danh tướng nhà Trần (năm 1288) chống quân Nguyên Mông.  

Lễ hội Bạch Đằng diễn ra trên vùng đất cổ với bao chứng tích hào hùng, thu hút hàng vạn người khắp vùng về dự.  Phần lễ, có dâng hương tại đền thờ Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà. Dân làng rước kiệu dọc bờ sông và giống như nghi lễ của cư dân sông nước, tục bơi trải là một nghi lễ quan trọng. Trên dòng sông lớn, cuộc đua tài của nhiều thuyền đua hình lá tre lao vun vút, tiếng hò reo của người dự hội trên bờ sông như làm sống dậy âm hưởng của trận chiến năm xưa.Phần hội, cùng với bơi trải, các trò chơi cũng được tổ chức ở nhiều nơi như đấu vật, đánh cờ người, chọi gà... Trước kia hội còn tổ chức trò diễn sông Hồng về dự., tái hiện cuộc tập trận của quân dân đời nhà Trần.  

Lễ hội Tiên Công

Địa điểm: Tại phường Phong Cốc , tỉnh Quảng Ninh

Thời gian: Ngày mồng 7 tháng Giêng Âm lịch

Lễ hội Tiên Công được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017 theo quyết định số 1852/QĐ-BVHTTDL của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch

Lễ hội Tiên Công được tổ chức hằng năm vào ngày mồng 7 tháng Giêng Âm lịch tại khu vực đảo Hà Nam (phường Phong Cốc), tỉnh Quảng Ninh. Đây là dịp quan trọng để con cháu trong vùng cùng nhau tưởng nhớ, tri ân công đức của các vị Tiên Công - những bậc tiền nhân có công đầu trong việc quai đê, lấn biển, khai khẩn đất hoang và lập nên làng mạc trù phú ngày nay. 

Tín ngưỡng thờ cúng Tiên Công là nét văn hóa đặc sắc được hình thành từ đầu thế kỷ XV, bắt nguồn từ hành trình khai hoang lập địa của 19 vị Tiên Công đến từ vùng châu thổ sông Hồng. Dù tín ngưỡng thờ tiền hiền hiện diện ở nhiều vùng trên cả nước, nhưng việc biến tín ngưỡng ấy thành một lễ hội trang trọng, quy mô lớn và mang đậm tính cộng đồng như lễ hội Tiên Công thì hiếm nơi nào làm được như ở đảo Hà Nam. 

Một trong những nghi thức độc đáo và đầy ý nghĩa của lễ hội là lễ rước người sống – tức rước các cụ thượng thọ (từ 70 tuổi trở lên) lên miếu Tiên Công. Đây không chỉ là sự bày tỏ lòng thành kính với các bậc cao niên mà còn là niềm vinh dự lớn lao của mỗi gia đình, dòng họ khi có người đạt đến tuổi thượng thọ. Theo quan niệm dân gian, gia tộc nào có cụ cao tuổi là gia tộc sống phúc đức, làm việc thiện, cần cù lao động và con cháu hiếu thuận.

Trong lễ rước, con cháu đội các mâm lễ vật đi trước, gồm trầu cau, rượu, xôi, gà, hoặc thủ lợn. Đặc biệt, mâm hương án có hình long mã kết Công, biểu tượng cho sự trường thọ và phúc lộc. Bốn cụ thượng thọ khỏe mạnh, gia đình hòa thuận, con cháu chăm ngoan sẽ được chọn làm đại diện để thực hiện nghi lễ động thổ bằng hoa quả, tượng trưng cho sự tiếp nối của các giá trị truyền thống. Những cụ già yếu sẽ được con cháu khiêng bằng võng, che lọng chu đáo, tạo nên một đám rước đậm đà bản sắc gia tộc.

Không chỉ là một lễ hội tâm linh, lễ hội Tiên Công còn mang giá trị giáo dục sâu sắc, là dịp để con cháu, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu hơn về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, về truyền thống hiếu nghĩa, tôn kính người già của dân tộc Việt Nam.

Bên cạnh các nghi lễ chính, lễ hội còn có nhiều hoạt động văn hóa dân gian phong phú như: chơi cờ người, chọi gà, đánh đu, đấu vật, tổ tôm điếm, kéo co… đặc biệt là hát đúm, loại hình trình diễn dân gian đặc trưng của vùng đất đảo Hà Nam không thể thiếu trong lễ hội Tiên Công.

Lễ hội Carnaval Hạ Long

Địa điểm: Phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh

Thời gian: Dịp nghỉ lễ 30/4-1/5 hàng năm

Lễ hội Carnaval Hạ Long là sự kiện văn hóa du lịch thường niên được tổ chức tại phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh, vào dịp lễ 30 tháng 4 và 1 tháng 5. Lễ hội mang ý nghĩa chào đón mùa du lịch sôi động của vùng biển di sản, đồng thời giới thiệu và quảng bá những nét đẹp văn hóa, con người và danh lam thắng cảnh của Quảng Ninh.

Lễ hội là dịp để du khách khám phá vẻ đẹp của vịnh Hạ Long, thưởng thức các món đặc sản địa phương và hòa mình vào không khí lễ hội sôi động, giao lưu văn hóa với người dân địa phương. Mỗi năm, lễ hội lại được tổ chức với một chủ đề riêng, phản ánh những giá trị văn hóa và du lịch đặc sắc của Quảng Ninh, đồng thời truyền tải những thông điệp ý nghĩa. 

Lễ hội Carnaval Hạ Long nổi tiếng với các màn trình diễn nghệ thuật đường phố, sân khấu hoành tráng, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, tạo nên những màn biểu diễn ấn tượng và độc đáo. Lễ hội thu hút hàng ngàn du khách trong và ngoài nước tham gia, với các hoạt động biểu diễn nghệ thuật đường phố, diễu hành, âm nhạc, và các trò chơi dân gian.