Lo Cho Người Trót “đèo Bòng” Xẩm - Báo Kinh Tế đô Thị

Điểm nhấn của lễ giỗ Tổ nghề hát xẩm không phải ở phần nghi lễ mà chính là phần biểu diễn của những người đang mê mải gìn giữ nghệ thuật dân tộc. Trong vòng hơn 2 giờ tại đình Kim Liên và trước cổng chợ Đồng Xuân, từng bài hát "Cô hàng nước" "Nghĩa mẹ sinh thành", "Cái trống cơm", "Giăng sáng vườn chè", "Mục hạ vô nhân", "Thập ân" "Chơi xuân giữa chốn tang bồng"… với giọng xẩm điêu luyện xen cùng tiếng nhị, tiếng sênh réo rắt của những nghệ sĩ có tâm huyết giữ nghề sâu nặng đã khiến khán giả vừa mê say, vừa khâm phục. “Thắt lưng buộc bụng” nuôi xẩm So với cách đây 6 năm, không gian hát xẩm đã phát triển hơn nhiều. Xẩm đã có đĩa nhạc, đã có một vài trung tâm tổ chức đào tạo lớp kế cận, rồi ngoài những buổi biểu diễn sự kiện, xẩm đã có địa chỉ biểu diễn thường xuyên tại chợ Đồng Xuân. Thế nhưng không thể không nói rằng, nghệ thuật xẩm đang được duy trì trong cảnh "thắt lưng buộc bụng". Trung tâm Phát triển nghệ thuật âm nhạc Việt Nam không chỉ là nơi đào tạo những người trẻ học hát xẩm mà còn là địa chỉ quen thuộc của các nghệ nhân tham gia chiếu xẩm chợ Đồng Xuân. NSND Phạm Minh Khang - Giám đốc Trung tâm cho biết: "Bên cạnh những buổi biểu diễn trước cổng chợ Đồng Xuân, chúng tôi còn biểu diễn ở hội người mù, khuyết tật, những lễ hội, đình, đền quanh Hà Nội, thậm chí ở các tỉnh như Ninh Bình, Nam Định, Hải Phòng…". Biểu diễn nhiều là vậy, nhưng những người "đứng mũi chịu sào" của Trung tâm phải nghĩ ra mọi kế mưu sinh cho học trò của mình. Bên cạnh hát xẩm, các nghệ nhân không ngần ngại nhận show hát dân ca quan họ, hát ca trù… mục đích cũng chỉ để "nuôi" xẩm.Gần 5 năm đồng hành cùng xẩm, chèo chống cùng nhóm xẩm Hà thành, nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, bảo tồn và phát huy âm nhạc dân tộc, phải thừa nhận: "Biểu diễn không cần thu lợi, hòa được vốn thuê thiết bị âm thanh, ánh sáng cũng đã rất mừng rồi!". Từ bà giám đốc đến các thành viên trong nhóm như nhạc sĩ Quang Long, nghệ sĩ Khương Cường… cũng chưa ai sống được nhờ xẩm. Đến 8 triệu đồng thuê khung bạt che mưa cho khán giả trong ngày giỗ Tổ 2014 cũng bị gạt đi vì nguồn tiền đã cạn. Không chỉ có mặt tại đình Kim Liên trong ngày giỗ Tổ nghề xẩm năm 2014, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Vương Duy Biên, GS Vũ Khiêu, GS Hoàng Chương đã nhiều lần đồng hành cùng xẩm. Và đã không biết bao nhiêu tối thứ Bảy, đêm biểu diễn trước cổng chợ Đồng Xuân của Trung tâm Phát triển nghệ thuật âm nhạc Việt Nam có hàng ngàn khán giả quây quần nghe xẩm. Thế mới thấy, xẩm vẫn được nhiều người yêu quý. Nói như GS Vũ Khiêu: "Đồng hành để thấy rằng xẩm không chỉ là của thời Hà Nội có tiếng leng keng tàu điện, mà xẩm đang hiện hữu ở cuộc sống hiện đại hôm nay, trong từng gương mặt nghệ sĩ trẻ, từng ánh mắt háo hức của người xem". Thế nhưng, đứng ở góc độ kinh tế, nghệ sĩ hát xẩm vẫn cô đơn. Cô đơn bởi, rất nhiều năm nay, không chỉ các nghệ nhân, người "giữ lửa" nghề xẩm không nhận được chút đãi ngộ nào, mà những người trẻ "đèo bòng" xẩm vẫn hàng ngày “cày cuốc” tự lo giữ gìn và bảo tồn nghệ thuật hát xẩm. Có lẽ, việc bảo tồn nghệ thuật hát xẩm sẽ mãi là con đường dài nếu xẩm chỉ đón nhận được tấm lòng mà không có sự đồng hành của cơ quan quản lý.