LỜI MỜI GỌI SÁM HỐI - SỐNG GIỮA ĐỜI

Chắc nhiều người trong chúng ta, nhất là các bậc phụ huynh còn nhớ trước đây có một bài hát mang tựa đề: “Dậy mà đi”, trong đó những lời hát như sau: “Dậy mà đi, dậy mà đi. Ai chiến thắng không hề chiến bại. Ai nên khôn, không khốn một lần”. Lời hát này cho thấy sự giới hạn của con người chúng ta và mời gọi chúng ta can đảm chỗi dậy tiếp tục cuộc hành trình sau mỗi lần sa ngã. Tâm tư và ý muốn của chúng ta thật ngay lành và trong sáng. Lý tưởng đời sống của chúng ta thật đẹp. Chúng ta luôn muốn điều tốt lành cho bản thân và tha nhân... Tất cả những ước muốn này của từng người chúng ta là thật lòng, không một chút giả dối. Thế nhưng, thành tâm nhìn lại cuộc sống của mình hàng ngày, chắc hẳn ai trong chúng ta cũng phải nhận rằng mình đã sai lỗi thật nhiều như lời thú nhận của chúng ta ở đầu mỗi Thánh lễ: “Tôi thú nhận cùng Thiên Chúa toàn năng và cùng anh chị em, tôi đã phạm tội nhiều trong tư tưởng, lời nói, việc làm và những điều thiếu sót. Lỗi tại tôi, lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng...”.

Do đó, để có thể thăng tiến cuộc sống bản thân và xây dựng xã hội tốt đẹp, mỗi người chúng ta cần thực hiện lời mời gọi của Đức Giêsu mà chúng ta vừa nghe trong bài Tin mừng: “Hãy ăn năn sám hối và tin vào Tin mừng”. Chính nhờ thường xuyên kiểm tâm và sửa đổi mà mỗi người chúng ta hy vọng sẽ đạt được điều mà Đức Giêsu vẫn hằng mong ước: “Các ngươi hãy nên trọn lành như Cha các ngươi trên trời là Đấng trọn lành” (Mt 5, 48).

Bước đầu tiên của việc sám hối là nhận rằng mình có tội. Đây là điều kiện căn bản và tiên quyết cho tiến trình sám hối. Vì nếu không nhận ra rằng mình có tội, chúng ta sẽ không thể nào sám hối, nếu có chăng, thì cũng chỉ là hình thức bên ngoài, không mang lại một hiệu quả tích cực nào. Thậm chí còn có hại nữa là khác. Thật vậy, nguy cơ lớn nhất của từng người chúng ta là không thấy mình có tội. Chúng ta thấy mình không có tội vì chúng ta sống lâu trong tình trạng tội lỗi, nên lương tâm chúng ta không còn nhạy cảm trước điều xấu. Điều này chúng ta cũng dễ nhận ra thôi: chẳng hạn như một người chưa bao giờ chưởi thề, nói tục mới nói lần đầu thì ngượng nghịu, đỏ hết mặt lên, nhưng khi đã nói tục thường xuyên thì cứ mở miệng ra là có sẵn, không còn cảm thấy ái ngại gì cả. Chính vì thế, Đức Thánh Cha Gioan – Phaolô 2 trong Tông huấn “Sám hối và hoà giải” đã nhắc lại câu nói thời danh của Đức Piô 12 như sau: “Tội của thế kỷ là sự mất cảm thức về tội” ( Đức Gioan – Phaolô 2, Tông huấn Sám hối và hoà giải, số 18)[1]. “Mất cảm thức về tội”, nghĩa là, không còn phân biệt đâu là phải, đâu là trái, là tội để tránh nữa. Và đây là điều nguy hiểm vô cùng.

Bước thứ hai là lắng nghe lời Chúa. Thật vậy, như trên đã nói, lý do khiến chúng ta mất cảm thức về tội là do lương tâm chúng ta bị yếu nhược, hay do ảnh hưởng của các trào lưu xã hội. Chúng ta sống và hành động chỉ dựa vào các tiêu chuẩn của xã hội mà quên mất lời dạy của Thiên Chúa. Chúng ta thường nghĩ rằng “điều đó ai cũng làm” nên không có tội. Chẳng hạn như việc phá thai, cho dù luật pháp xã hội cho phép, thì trước mặt Chúa, đó vẫn là một tội nặng, vì đó là giết người, mà thủ phạm chính là cha mẹ của em bé.

Vì thế, lắng nghe lời Chúa và để cho lời Chúa phân định các hành vi của mình là hết sức cần thiết trong tiến trình sám hối. Cảm nghiệm điều đó, tác giả thánh vịnh trong bài đáp ca đã cất tiếng cầu xin: “Lạy Chúa, xin chỉ bảo cho tôi biết đường lối Chúa”. Và chính nhờ lắng nghe lời Chúa qua lời rao giảng ngôn sứ Giona: “Còn bốn mươi ngày nữa, Ninivê sẽ bị phá huỷ” mà dân thành Ninivê nhận ra lầm lỗi và nếp sống sa đoạ của mình. Họ không cố chấp, nhưng để cho lời Chúa mổ xẻ tâm hồn, soi chiếu vào tận những ngõ ngách sâu kín nhất của cuộc sống mình (x. Dt 4, 12). Họ như bệnh nhân chấp nhận để bác sĩ giải phẫu mở con người mình ra để tìm những chỗ hư hoại cần chữa trị. Nhờ đó, họ đã được chữa lành.

Hơn nữa, chính Lời Chúa sẽ giúp từng người chúng ta nhìn rõ hơn về các sự vật và biết cách sử dụng chúng cho đúng. Thánh Phaolô nhắc nhở chúng ta: “Ai than khóc, hãy ăn ở như không khóc; những kẻ hân hoan, hãy ăn ở như không hân hoan; những người mua sắm, hãy ăn ở như không có gì; những ai dùng sự đời này, hãy ăn ở như không tận hưởng”. Nghĩa là, chúng ta cần ý thức rằng tất cả những gì trong cuộc sống này không là cùng đích nhưng chỉ là phương tiện để đưa chúng ta đến cuộc sống vĩnh cửu. Do đó, nếu chúng ta dừng lại và coi cuộc sống hiện tại này như mục đích cuối cùng của mình, thì đó là chúng ta đang đi lầm đường, cần phải sám hối.

Ý thức về tội, lắng nghe lời Chúa chưa đủ, chúng ta cần phải thực lòng quay trở lại với Chúa bằng những quyết tâm và hành động cụ thể. Đó chính là bước thứ ba trong tiến trình sám hối. Dân thành Ninivê đã không chỉ nghe và muốn sám hối, nhưng đã thực sự hành động để chứng tỏ lòng sám hối của mình. Ngôn sứ Giona thuật lại: “Dân thành tin tưởng nơi Chúa: họ công bố việc ăn chay và mặc áo nhặm, từ người lớn đến trẻ nhỏ...Nhà vua cởi cẩm bào khỏi mình và trùm lấy bao bố rồi ông ngồi trên tro”. Đó mới là sự sám hối thật sự. Hành động này đòi hỏi từng người chúng ta phải can đảm dứt bỏ đi những thói quen dễ dãi, những tình cảm nhất thời cùng với những lợi lộc bất chính. Đây là một quyết định, tuy trước mắt có làm cho chúng ta đau đớn, hay bị một vài thiệt thòi về vật chất, nhưng chắc chắn sẽ đem lại cho chúng ta sự bình an sâu thẳm và cuộc sống đời đời.

Nhìn lại mình, đã biết bao nhiêu lần, tôi và quý ông bà anh chị em đến với toà cáo giải, nhưng đời sống thiêng liêng của chúng ta vẫn chưa có tiến triển gì mấy, phải chăng là do chúng ta chưa có một quyết tâm chừa cải triệt để, tức là sau mỗi lần xưng tội, chúng ta chưa đề ra cho mình một phương thế, một cách thức để chừa tội. Chúng ta vẫn tiếp tục đặt mình trước các cơn cám dỗ, trước dịp tội, vì thế, đời sống thiêng liêng của chúng ta đâu lại vào đấy.

Với các em thiếu nhi, các con sẽ làm gì để thực hiện lời mời gọi “sám hối” của Đức Kitô?

Sẵn sàng nhận lỗi và xin lỗi – Không nói chuyện trong nhà thờ – Chăm chỉ học hành... mau mắn đi xưng tội mỗi khi phạm lỗi.

Giờ đây, ước gì trong những ngày cuối năm Âm Lịch này, mỗi người chúng ta dành ra cho mình một thời gian thích hợp để nhìn lại toàn bộ cuộc sống của chúng ta trong năm qua dưới ánh sáng của Lời Chúa. Nhờ đó, chúng ta nhận ra những thiếu sót bất toàn của mình. Nhìn ra những yếu đuối của bản thân không phải để chúng ta thất vọng, nhưng để chúng ta tin tưởng hơn vào sức mạnh của Chúa như lời mời gọi của Ngài: “Hãy ăn năn sám hối và tin vào Tin mừng”. Nếu như từng người trong gia đình chúng ta đều quyết tâm hoán cải và trở về sống theo sự hướng dẫn của Lời Chúa, chắc chắn gia đình chúng ta sẽ được hạnh phúc và bình an trong tình yêu của Thiên Chúa. Amen.

Lm. Nguyễn Thanh Sơn