Lòng Thấu Cảm đến Từ đâu? - Vietcetera

Thấu cảm là một khả năng bẩm sinh

Ngay từ trước khi tròn 1 tuổi, con người đã tự động bộc lộ những biểu hiện thấu cảm ở mức độ cơ bản (emotional và cognitive empathy). Sáu tuần sau khi sinh, trẻ bắt đầu biết mỉm cười lại khi người xung quanh cười, hay mếu máo khi bị nhìn chằm chằm với khuôn mặt dữ tợn. (Theo scholastic.com)

Trong một nghiên cứu được đăng trên nct.org.uk về trẻ sơ sinh 8 tháng tuổi, các nhà khoa học còn quan sát thấy rằng các trẻ thường khóc theo khi nghe thấy một đứa trẻ khác khóc. Hành động này được xem như một hệ thống "báo động", giúp đứa trẻ đang cần giúp đỡ nhanh chóng thu hút được sự chú ý từ người chăm sóc hơn.

Lý giải tại sao thấu cảm lại là một phần của bản năng, Phó Giáo sư Tâm thần học Helen Riess (Trường Y Harvard) đề cập đến vai trò của thấu cảm trong hệ thống vận hành của xã hội. Nó thúc đẩy sự “chia sẻ kinh nghiệm, nhu cầu và mong muốn giữa các cá nhân”, giúp con người có thể sống với nhau mà không phải luôn ở trong trạng thái “chiến đấu”, giành giật lẫn nhau.

Tuy nhiên, không phải vì thấu cảm là một phần bản năng mà nó có thể tự động phát triển toàn diện. Ở thời kỳ đầu, tương tác giữa trẻ và người chăm sóc đóng vai trò rất quan trọng.

Một người cha, người mẹ phản ứng tốt với các nhu cầu và tín hiệu của con mình thường giúp con phát triển mạnh hơn về mặt cảm xúc. Theo thời gian, “hạt giống” của sự kết nối nhận thức đó có thể sẽ phát triển thành tầng thấu cảm cao hơn. Ngược lại, những đứa trẻ không trải qua kiểu tương tác này sẽ khó quản lý và điều tiết cảm xúc, từ đó có thể dẫn đến việc khó thấu cảm với người khác.

Ở bối cảnh kết nối xã hội cao hơn, tương tác với người hướng dẫn như cô thầy, bạn bè, hay người lạ,... sẽ dần bắt đầu ảnh hưởng đến khả năng thấu cảm của trẻ.

Ngoài ra, mức chênh lệch thấu cảm giữa các trẻ cũng có một phần mười là được quyết định bởi gen di truyền, theo nghiên cứu của Cambridge năm 2018. Trong đó, các gen quy định giới tính không có tác động trực tiếp.