Lừ Xếp "càn Quét" Phá Tam Giang - Báo Công An Nhân Dân điện Tử

Lo ngại từ nghề lừ xếp

Nghề đánh bắt thủy sản bằng lừ xếp trên vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai chỉ mới du nhập từ Trung Quốc trong vòng 5 năm trở lại đây, vậy nhưng hiện nay nó đã phát triển tràn ngập trên vùng đầm phá rộng lớn nhất Đông Nam Á này. Theo thống kê của ngành Thủy sản Thừa Thiên - Huế, năm 2005 khi mới du nhập từ Trung Quốc về chỉ có 30 hộ tham gia khai thác bằng nghề lừ xếp với 100 chiếc lừ.

Đến cuối năm 2008 có 2.399 hộ tham gia khai thác thủy sản bằng nghề lừ xếp, với 133.988 tay lừ xếp (1 chiếc dài 10 - 15m), đến nay thì số lượng lừ xếp tăng lên nhiều lần. Hiện tại tất cả 31 xã, thị trấn ven vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai (thuộc các huyện Phong Điền, Quảng Điền, Hương Trà, Phú Vang, Phú Lộc), đều có ngư dân sử dụng loại ngư này để đánh bắt càn quét cá tôm từ lớn đến nhỏ.

Việc ngư dân dùng lừ xếp đánh bắt cá tôm thay thế các ngư cụ khác ngày một ồ ạt khiến chính quyền sở tại lo ngại nguồn thủy sản ngày càng bị cạn kiệt trong tương lai gần.

Ông Nguyễn Tường, Chủ tịch UBND xã Quảng Lợi, huyện Quảng Điền - một địa phương có phong trào đánh bắt bằng lừ xếp khá hùng hậu trên phá Tam Giang cho biết: "Hầu hết người dân sống ở vùng đầm phá đều tham gia đánh bắt bằng lừ, đây cũng là một nghề cho thu nhập chính của ngư dân hiện nay. Nguyên nhân mà phương tiện đánh bắt bằng lừ xếp phát triển mạnh là rất dễ sử dụng, chỉ cần giăng thả ở tầng đáy vào bất cứ thời gian nào trong ngày".

Hiệu quả đánh bắt của lừ xếp rất cao, cá, tôm dù lớn hay nhỏ, một khi đã lọt vào lừ thì "hết đuờng thoát thân".

Cấm phát triển tự do nghề lừ xếp

Ông Nguyễn Lai, một ngư dân chuyên đánh bắt bằng nghề lừ xếp ở thôn Trung Làng, xã Quảng Thái, huyện Quảng Điền cho biết, nguồn thủy sản trên đầm phá ngày càng cạn kiệt. Khoảng hai năm trở lại đây, hàng trăm hộ ngư dân phải chuyển từ nghề đánh bắt bằng lưới bạc, nò sáo... sang đánh bắt bằng lừ xếp mới kiếm được cá.

Theo ông Lai, việc đánh bắt lừ xếp trên phá thường diễn ra vào ban đêm, và có thể bắt được một lúc nhiều loài cá tôm khác nhau, nên hiện có rất nhiều người chuyển sang nghề này.

Không những thế, thời gian gần đây, nhiều ngư dân đã dùng mắt lưới nhỏ từ 0,8 -1,2cm để làm lừ đánh bắt. Chính việc sử dụng lưới mắt nhỏ để làm lừ xếp đánh bắt "càn quét" dẫn đến nguy cơ cạn kiệt nguồn thủy sản.

Chính vì đó, đầu tháng 4/2009, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế yêu cầu Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh chỉ đạo Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản phối hợp các huyện nằm trong vùng đầm phá thống kê, kiểm tra, kiểm soát việc sử dụng lừ đánh bắt trên vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai. Đồng thời yêu cầu cơ quan chức năng xử lý nghiêm minh đối với những trường hợp vi phạm quy định, làm tổn hại đến môi trường và nguồn lợi thủy sản đầm phá.

Thực tế hiện nay là nguồn lợi thủy sản ở vùng đầm phá đang ngày càng giảm dần. Hiện có khoảng 300 nghìn cư dân sinh sống ở xung quanh vùng đầm phá, đời sống của các hộ dân này gắn liền với việc khai thác trực tiếp hoặc gián tiếp nguồn tài nguyên trong đầm phá hoặc ven phá.

Nhiều phương tiện đánh bắt hủy diệt, nhiều dụng cụ khai thác có tính chất càn quét như: đánh bắt bằng xung điện, giã cào... đang làm mất đi khả năng tái tạo và phục hồi môi sinh của hệ đầm phá. Sản lượng khai thác vùng đầm phá Tam Giang trước đây là 4.500 tấn/năm, đến nay sản lượng chỉ còn chưa đầy 2 nghìn tấn/năm.

Hiện một số loài cá và tôm, cua đặc thù và cho giá trị kinh tế cao ngày một ít đi, một số loài cá như cá nâu hầu như không còn xuất hiện trên vùng phá Tam Giang.

Bên cạnh đó, những năm gần đây, do những tác động tiêu cực từ nuôi trồng thủy sản thấp triều, sự suy giảm các bãi giống và bãi đẻ, sự đánh bắt quá mức của người dân, đầm phá thường xuyên hứng chịu sự ô nhiễm từ chất thải nông nghiệp…

Hậu quả là nhiều loài cá tôm bị cạn kiệt và mất dần, nay việc đánh bắt bằng lừ xếp phát triển ồ ạt khiến các ngành chức năng lo ngại các nguồn gen quý bị tận diệt