Ma Kết (chòm Sao) – Wikipedia Tiếng Việt

Ma KếtCapricornus

Chòm sao
Danh sách sao trong chòm sao Ma Kết
Viết tắt	Cap
Sở hữu cách	Capricorni
Xích kinh	21 h
Xích vĩ	-20°
Diện tích	414 độ vuông (40)
Giáp vớicác chòm sao	Bảo Bình Thiên Ưng Nhân Mã Hiển Vi Kính Nam Ngư
Nhìn thấy ở vĩ độ giữa +55° và −90°.Nhìn thấy rõ nhất lúc 21:00 (9 giờ tối) vào tháng 10.

Chòm sao Ma Kết (摩羯) hay Nam Dương (南羊) (tiếng La Tinh: Capricornus), biểu tượng là một trong mười hai chòm sao hoàng đạo, nằm phía tây đối với chòm sao Nhân Mã, phía đông nam đối với chòm sao Bảo Bình, là một trong 48 chòm sao Ptolemy. Chòm sao này còn có tên Ma Kết, Kết Toà, Sơn Dương Tòa, Nam Dương.

Tên gọi

[sửa | sửa mã nguồn]

Người Hy Lạp cổ gọi thần của rừng, của đồng cây, đàn thú và của những người chăn thú là Pan, người Roma gọi là Faun. Vì hình dáng của Pan ghê sợ, nên Pan thường lẩn tránh nơi rừng núi và hay chơi kèn. Pan hay chơi nhạc cho các nữ thần Nymfa (tiếng Hy Lạp: Nymfai) nhảy múa vào những đêm sáng. Hình thù của Pan với bộ râu dài, đầu có sừng làm con người sợ hãi, nhưng Pan là biểu tượng của lòng mến khách hiền hòa. Khi ở một mình trong rừng hay nơi vắng, Pan còn hay hãi sợ vô lý, vì thế ngày nay trong một số ngôn ngữ có từ hãi sợ có nguồn gốc từ tên Pan (tiếng Anh: panic, tiếng Slovak: panický v.v...). Trong các bản đồ sao cổ, Pan thường xuất hiện như một con thú đuôi cá, đầu và mình dê. Người Babylon gọi là Cá Dê. Có thể giải thích sự xuất hiện của hình ảnh này có từ 2000 năm trước, khi mùa mưa của các miền Cận Đông và Địa Trung Hải bắt đầu khi Mặt Trời đi ngang qua chòm sao này.

Truyền thuyết kể rằng, ngày xưa khi Pan đang uống rượu với bạn bè thì con quỷ Typhon trăm đầu nhảy đến. Vì sợ quá mỗi người chạy trốn một nơi và biến thành một con thú nào đó. Pan muốn biến thành cá, nhảy xuống nước, nhưng sợ quá nên không nhúng hết mình xuống nước. Vì thế phần thì thành cá, phần thì thành dê. Zeus tống quỷ Typhon xuống núi lửa Etna còn Pan được đưa lên trời.

Đặc điểm

[sửa | sửa mã nguồn]

Sao sáng nhất trong chòm sao Ma Kết, Deneb Algedi (α Cap) là sao đôi quang học, bao gồm sao alfa1 với tên riêng Giedi, Algiedi hay Prima Giedi và sao alfa2 với tên riêng Secunda Giedi. Alfa1 có cấp sao biểu kiến 4,2m, alfa2 sáng hơn, với cấp sao biểu kiến 3,6m, nằm ở khoảng cách biểu kiến cách alfa1 khoảng 6′ (độ cung). Trong điều kiện quan sát tốt, hai sao thành phần này của sao đôi Deneb Algiedi có phân biệt bằng mắt thường. Cả hai sao có cùng hạng phổ G. Thực tế hai sao này không có quan hệ vật lý với nhau, alfa1 nằm xa hơn nhiều so với khoảng cách của alfa2 đến Trái Đất.

Sao β Cap trong tiếng La Tinh là Dabih, tiếng Ả Rập là Sadalzabih. Những sao sáng khác trong chòm sao này cũng có tên riêng như γ Cap mang tên Nashira, δ Cap là Deneb Algiedi.

Trong chòm sao này không có nhiều các thiên thể sáng đặc biệt ngoại trừ cụm sao cầu M30, nằm cạnh ζ Cap, cách Trái Đất 40000 ly với nhân cầu có mật độ sao cao. Cấp sao biểu kiến chung của M30 khoảng 8m.

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Ma Kết (chòm sao).

• The Deep Photographic Guide to the Constellations: Capricornus
• Star Tales – Capricornus
• Capricornus Constellation at Constellation Guide

x t s 88 chòm sao hiện đại

Tiên Nữ Tức Đồng Thiên Yến Bảo Bình Thiên Ưng Thiên Đàn Bạch Dương Ngự Phu Mục Phu Điêu Cụ Lộc Báo Cự Giải Lạp Khuyển Đại Khuyển Tiểu Khuyển Ma Kết Thuyền Để Tiên Hậu Bán Nhân Mã Tiên Vương Kình Ngư Yển Diên Viên Quy Thiên Cáp Hậu Phát Nam Miện Bắc Miện Ô Nha Cự Tước Nam Thập Tự Thiên Nga Hải Đồn Kiếm Ngư Thiên Long Tiểu Mã Ba Giang Thiên Lô Song Tử Thiên Hạc Vũ Tiên Thời Chung Trường Xà Thủy Xà Ấn Đệ An Hiết Hổ Sư Tử Tiểu Sư Thiên Thố Thiên Bình Sài Lang Thiên Miêu Thiên Cầm Sơn Án Hiển Vi Kính Kỳ Lân Thương Dăng Củ Xích Nam Cực Xà Phu Lạp Hộ Khổng Tước Phi Mã Anh Tiên Phượng Hoàng Hội Giá Song Ngư Nam Ngư Thuyền Vĩ La Bàn Võng Cổ Thiên Tiễn Nhân Mã Thiên Hạt Ngọc Phu Thuẫn Bài Cự Xà Lục Phân Nghi Kim Ngưu Viễn Vọng Kính Tam Giác Nam Tam Giác Đỗ Quyên Đại Hùng Tiểu Hùng Thuyền Phàm Thất Nữ Phi Ngư Hồ Ly

x t s Lịch sử các chòm sao
x t s 48 chòm sao của Ptolemy sau năm 150 sau Công Nguyên Tiên Nữ Bảo Bình Thiên Ưng Thiên Đàn Argo Navis Bạch Dương Ngự Phu Mục Phu Cự Giải Đại Khuyển Tiểu Khuyển Ma Kết Thiên Hậu Nhân Mã Tiên Vương Kình Ngư Nam Miện Bắc Miện Ô Nha Cự Tước Thiên Nga Hải Đồn Thiên Long Tiểu Mã Ba Giang Song Tử Vũ Tiên Trường Xà Sư Tử Thiên Thố Thiên Bình Sài Lang Thiên Cầm Xà Phu Lạp Hộ Phi Mã Anh Tiên Song Ngư Nam Ngư Thiên Tiễn Cung Thủ Thiên Yết Cự Xà Kim Ngưu Tam Giác Đại Hùng Tiểu Hùng Xử Nữ Thể loại
x t s 41 chòm sao được thêm vào trong thế kỷ XVI–XVII ▶ Bayer 1603: Thiên Yến • Yển Diên • Hậu Phát • Kiếm Ngư • Thiên Hạc • Thủy Xà • Ấn Đệ An • Thương Dăng • Khổng Tước • Phượng Hoàng • Nam Tam Giác • Đỗ Quyên • Phi Ngư • Hồ Ly ▶ Plancius&Bartsch 1624: Lộc Báo • Kỳ Lân ▶ Royer 1679: Thiên Cáp • Nam Thập Tự ▶ Hevelius 1683: Lạp Khuyển • Hiết Hổ • Tiểu Sư • Thiên Miêu • Thuẫn Bài • Lục Phân Nghi • Hồ Ly ▶ de Lacaille 1763: Tức Đồng • Điêu Cụ • Lạp Khuyển • Thuyền Để • Viên Quy • Thiên Lô • Thời Chung • Sơn Án • Hiển Vi Kính • Củ Xích • Nam Cực • Hội Giá • Thuyền Vĩ • La Bàn • Võng Cổ • Ngọc Phu • Viễn Vọng Kính • Thuyền Phàm
x t s 88 chòm sao hiện đại với tên Latinh tương ứng Tiên Nữ (Andromeda) Tức Đồng (Antlia) Thiên Yến (Apus) Bảo Bình (Aquarius) Thiên Ưng (Aquila) Thiên Đàn (Ara) Bạch Dương (Aries) Ngự Phu (Auriga) Mục Phu (Boötes) Điêu Cụ (Caelum) Lộc Báo (Camelopardalis) Cự Giải (Cancer) Lạp Khuyển (Canes Venatici) Đại Khuyển (Canis Major) Tiểu Khuyển (Canis Minor) Ma Kết (Capricornus) Thuyền Để (Carina) Tiên Hậu (Cassiopeia) Nhân Mã (Centaurus) Tiên Vương (Cepheus) Kình Ngư (Cetus) Yển Diên (Chamaeleon) Viên Quy (Circinus) Thiên Cáp (Columba) Hậu Phát (Coma Berenices) Nam Miện (Corona Australis) Bắc Miện (Corona Borealis) Ô Nha (Corvus) Cự Tước (Crater) Nam Thập Tự (Crux) Thiên Nga (Cygnus) Hải Đồn (Delphinus) Kiếm Ngư (Dorado) Thiên Long (Draco) Tiểu Mã (Equuleus) Ba Giang (Eridanus) Thiên Lô (Fornax) Song Tử (Gemini) Thiên Hạc (Grus) Vũ Tiên (Hercules) Thời Chung (Horologium) Trường Xà (Hydra) Thủy Xà (Hydrus) Ấn Đệ An (Indus) Hiết Hổ (Lacerta) Sư Tử (Leo) Tiểu Sư (Leo Minor) Thiên Thố (Lepus) Thiên Xứng (Libra) Sài Lang (Lupus) Thiên Miêu (Lynx) Thiên Cầm (Lyra) Sơn Án (Mensa) Hiển Vi Kính (Microscopium) Kỳ Lân (Monoceros) Thương Dăng (Musca) Củ Xích (Norma) Nam Cực (Octans) Xà Phu (Ophiuchus) Lạp Hộ (Orion) Khổng Tước (Pavo) Phi Mã (Pegasus) Anh Tiên (Perseus) Phượng Hoàng (Phoenix) Hội Giá (Pictor) Song Ngư (Pisces) Nam Ngư (Piscis Austrinus) Thuyền Vĩ (Puppis) La Bàn (Pyxis) Võng Cổ (Reticulum) Thiên Tiễn (Sagitta) Cung Thủ (Sagittarius) Thiên Hạt (Scorpius) Ngọc Phu (Sculptor) Thuẫn Bài (Scutum) Cự Xà (Serpens) Lục Phân Nghi (Sextans) Kim Ngưu (Taurus) Viễn Vọng Kính (Telescopium) Tam Giác (Triangulum) Nam Tam Giác (Triangulum Australe) Đỗ Quyên (Tucana) Đại Hùng (Ursa Major) Tiểu Hùng (Ursa Minor) Thuyền Phàm (Vela) Xử Nữ (Virgo) Phi Ngư (Volans) Hồ Ly (Vulpecula)

x t s Đai Hoàng Đạo
Cung Hoàng Đạo
Bạch Dương Kim Ngưu Song Tử Cự Giải Sư Tử Xử Nữ Thiên Bình Bọ Cạp Nhân Mã Ma Kết Bảo Bình Song Ngư
Các khái niệm trongchiêm tinh phương Tây	Hệ tọa độ Nhà
Bài viết liên quan	Ánh sáng hoàng đạo Thiên văn học Xà Phu