Mahathir Mohamad – Wikipedia Tiếng Việt

Mahathir bin Mohamad (Jawi: محاضير بن محمد‎; IPA:[maˈhaðɪrbɪnmoˈhamad]; sinh ngày 10 tháng 7 năm 1925) là một chính trị gia Malaysia từng giữ chức thủ tướng Malaysia. Ông được bổ nhiệm làm thủ tướng năm 1981, nghỉ hưu năm 2003 và trở lại văn phòng từ năm 2018 đến năm 2020. Ông là chủ tịch của liên minh Pakatan Harapan, đồng thời là thành viên của Quốc hội Malaysia cho khu vực bầu cử Langkawi ở bang Kedah. Sự nghiệp chính trị của Mahathir đã kéo dài hơn 70 năm bắt đầu bằng việc ông tham gia các cuộc biểu tình chống lại người Malaysia không có quốc tịch Malaysia trong Liên minh Malaysia thông qua việc thành lập đảng của riêng mình, Đảng Bản địa Thống nhất Malaysia (PPBM), vào năm 2016.

Mahathir Mohamad
محاضیر محمد‎
Mahathir năm 2018
Thủ tướng thứ tư và thứ bảy của Malaysia
Được vinh danh làCha đẻ của hiện đại hóaBapa Pemodenanباڤ ڤمودنن‎
Nhiệm kỳ10 tháng 5 năm 2018 –1 tháng 3 năm 20201 năm, 296 ngày
Vua	Muhammad VAbdullah Sultan Ahmad Shad
Tiền nhiệm	Najib Razak
Kế nhiệm	Muhyiddin Yassin
Nhiệm kỳ16 tháng 7 năm 1981 –31 tháng 10 năm 200322 năm, 107 ngày
Vua	Ahmad ShahIskandarAzlan ShahJaafarSalahuddinMizan Zainal Abidin (Nhiếp chính)Sirajuddin
Tiền nhiệm	Hussein Onn
Kế nhiệm	Abdullah Ahmad Badawi
Phó Thủ tướng thứ tư của Malaysia
Nhiệm kỳ5 tháng 3 năm 1976 –16 tháng 7 năm 19815 năm, 133 ngày
Thủ tướng	Hussein Onn
Vua	Yahya Petra Ahmad Shah
Tiền nhiệm	Hussein Onn
Kế nhiệm	Musa Hitam
Bộ trưởng Tài chính
Nhiệm kỳ5 tháng 6 năm 2001 –31 tháng 10 năm 20032 năm, 179 ngày
Tiền nhiệm	Daim Zainuddin
Kế nhiệm	Abdullah Ahmad Badawi
Nhiệm kỳ7 tháng 9 năm 1998 –7 tháng 1 năm 1999122 ngày
Tiền nhiệm	Anwar Ibrahim
Kế nhiệm	Daim Zainuddin
Bộ trưởng Nội vụ
Nhiệm kỳ8 tháng 5 năm 1986 –8 tháng 1 năm 199912 năm, 245 ngày
Tiền nhiệm	Musa Hitam
Kế nhiệm	Abdullah Ahmad Badawi
Bộ trưởng Quốc phòng
Nhiệm kỳ18 tháng 7 năm 1981 –6 tháng 5 năm 19864 năm, 292 ngày
Tiền nhiệm	Abdul Taib Mahmud
Kế nhiệm	Abdullah Ahmad Badawi
Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp
Nhiệm kỳ1 tháng 1 năm 1978 –16 tháng 7 năm 19813 năm, 196 ngày
Thủ tướng	Hussein Onn
Tiền nhiệm	Hamzah Abu Samah
Kế nhiệm	Ahmad Rithaudden Tengku Ismail
Bộ trưởng Giáo dục
Nhiệm kỳ5 tháng 9 năm 1974 –31 tháng 12 năm 19773 năm, 117 ngày
Thủ tướng	Abdul Razak HusseinHussein Onn
Tiền nhiệm	Mohamed Yaacob
Kế nhiệm	Musa Hitam
Tổng Thư ký thứ 21 củaPhong trào Không liên kết
Nhiệm kỳ20 tháng 2 năm 2003 –31 tháng 10 năm 2003253 ngày
Tiền nhiệm	Thabo Mbeki
Kế nhiệm	Abdullah Ahmad Badawi
Nghị sĩ Dewan Negara
Nhiệm kỳ30 tháng 12 năm 1972 –23 tháng 8 năm 19741 năm, 236 ngày
Nghị sĩ Dewan Rakyat
Nhiệm kỳ25 tháng 4 năm 1964 –10 tháng 5 năm 19695 năm, 15 ngày
Tiền nhiệm	Wan Sulaiman Wan Tam
Kế nhiệm	Yusof Rawa
Nhiệm kỳ24 tháng 8 năm 1974 –21 tháng 3 năm 200429 năm, 210 ngày
Tiền nhiệm	Khu bầu cử thành lập
Kế nhiệm	Mohd Johari Baharum
Thông tin cá nhân
Sinh	Mahathir bin Mohamad10 tháng 7, 1925 (100 tuổi)Alor Setar, Kedah, Các Quốc gia Liên bang Mã Lai (nay là Malaysia)
Đảng chính trị	Tổ chức Dân tộc Mã Lai Thống nhất (1946–1969; 1972–2008; 2009–2016) Đảng Thống nhất Bản địa Malaysia (Từ năm 2016)
Phối ngẫu	Siti Hasmah
Quan hệ	Ismail Mohd Ali (anh rể)
Con cái	7 (bao gồm Marina, Mokhzani và Mukhriz)
Cha mẹ	Mohamad Bin IskandarWan Tempawan binti Wan Hanafi
Alma mater	Đại học Quốc gia Singapore
Nghề nghiệp	Nhà Vật lý
Website	chedet.cc

Sinh ra và lớn lên ở Alor Setar, Kedah, Mahathir xuất sắc ở trường và trở thành bác sĩ y khoa. Ông trở nên tích cực trong Tổ chức Quốc gia Mã Lai (UMNO) trước khi vào quốc hội năm 1964. Ông đã phục vụ một nhiệm kỳ trước khi mất ghế, sau đó rơi ra với Thủ tướng Tunku Abdul Rahman và bị trục xuất khỏi UMNO. Khi Abdul Rahman từ chức, Mahathir tái gia nhập UMNO và quốc hội, và được thăng chức vào Nội các. Đến năm 1977, ông đã trở thành Phó thủ tướng. Năm 1981, ông tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng.

Trong nhiệm kỳ thủ tướng đầu tiên của Mahathir, Malaysia đã trải qua thời kỳ hiện đại hóa và tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, và chính phủ của ông đã khởi xướng một loạt các dự án cơ sở hạ tầng táo bạo, tiêu biểu là Đường Siêu tốc Bắc - Nam, Siêu hành lang Truyền thông đa phương tiện, Thủ đô Putrajaya, Sân bay quốc tế Kuala Lumpur, Đập Thủy điện BaKun ở Sarawak, Thành phố Cảng Tanjung Pelepas ở Johor, Tòa Cao ốc Petronas. Mahathir là một nhân vật chính trị thống trị, giành chiến thắng trong năm cuộc tổng tuyển cử liên tiếp và chống lại một loạt các đối thủ cho sự lãnh đạo của UMNO. Là thủ tướng, ông là người ủng hộ sự phát triển của thế giới thứ ba và là một nhà hoạt động quốc tế nổi tiếng.

Sau khi rời văn phòng, Mahathir trở thành nhà phê bình gay gắt của người kế nhiệm được đích thân ông chọn Abdullah Ahmad Badawi năm 2006 và người kế tục sau đó, Najib Razak vào năm 2015. Vào ngày 29 tháng 2 năm 2016, Mahathir đã rời UMNO để ủng hộ hành động của Thủ tướng Najib Razak, bất chấp vụ bê bối 1Malaysia Development Berhad. Vào ngày 9 tháng 9 năm 2016, Đảng Bản địa Thống nhất Malaysia đã chính thức được đăng ký làm đảng chính trị, với Mahathir là chủ tịch. Vào ngày 8 tháng 1 năm 2018, Mahathir đã được công bố là ứng cử viên liên minh Pakatan Harapan cho thủ tướng cho cuộc tổng tuyển cử năm 2018, trong kế hoạch ân xá Anwar Ibrahim và trao một vai trò cho ông nếu chiến dịch thành công. Sau chiến thắng quyết định cho Pakatan Harapan trong cuộc bầu cử năm 2018, Mahathir đã tuyên thệ nhậm chức thủ tướng vào ngày 10 tháng 5 năm 2018. Ở tuổi 100, ông là nhà lãnh đạo nhà nước sống thọ nhất. Ông là thủ tướng đầu tiên không đại diện cho liên minh Barisan Nasional (BN) (hay tiền thân của nó, Đảng Liên minh) và cũng là người đầu tiên giữ cương vị này từ hai đảng khác nhau và trong các nhiệm kỳ không liên tiếp.

Mahathir được coi là một trong những nhân vật quan trọng nhất trong lịch sử Malaysia hiện đại. Giai đoạn kinh tế Malaysia phát triển mạnh vào những nhiệm kỳ ông đương chức. Vào tháng 4 năm 2019, Mahathir được Tạp chí Time liệt kê là một trong 100 người có ảnh hưởng nhất năm 2019.[1] Vào tháng 5 cùng năm, ông được xếp hạng thứ 47 trong danh sách 50 nhà lãnh đạo xuất sắc của Fortune Global 2019.[2]

Mục lục

• 1 Thời trẻ
• 2 Sự nghiệp chính trị
• 3 Thủ tướng (1981-2003)
  • 3.1 Sửa đổi hiến pháp
  • 3.2 Chính sách kinh tế
  • 3.3 Chính sách giáo dục
  • 3.4 Chính sách ngoại giao
    • 3.4.1 Quan hệ với Hoa Kỳ
    • 3.4.2 Quan hệ với Khu vực Trung Đông
    • 3.4.3 Quan hệ với Trung Quốc
    • 3.4.4 Quan hệ với Singapore
    • 3.4.5 Quan hệ với các nước đang phát triển
  • 3.5 Từ chức
• 4 Về hưu
• 5 Thủ tướng (2018-2020)
• 6 Sức khỏe
  • 6.1 Tiền sử bệnh tim
  • 6.2 Chảy máu mũi khi đang họp báo
  • 6.3 Tiêm vaccine ngừa Covid-19
  • 6.4 Dương tính với COVID-19
• 7 Phong tặng và tôn vinh
• 8 Tham khảo
• 9 Liên kết ngoài