Món Cá Kho Vươn Khỏi Lũy Tre Làng - Báo điện Tử Chính Phủ

Một góc làng Đại Hoàng - Ảnh Chinhphu.vn

Những ngày này, đến làng Đại Hoàng (nay là làng Nhân Hậu) người ta bắt gặp không khí nhộn nhịp, bởi người dân trong làng đang chuẩn bị cho mùa kho cá đón Tết.

Từ món cá kho niêu đất bình dân

Được bao quanh bởi sông Châu Giang thơ mộng, hiền hòa, làng Đại Hoàng hiện ra với những nét của một ngôi làng Việt cổ, với hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình.

Chia sẻ với chúng tôi, ông Trần Văn Triều, Bí thư Chi bộ thôn cho biết, ngày trước, mỗi gia đình trong làng thường kho vài niêu cá làm món ăn ngày Tết và làm quà biếu người thân, bạn bè ở các nơi. Trong mâm cơm ngày Tết, bên cạnh chiếc bánh chưng hay bát dưa hành, không thể thiếu đĩa cá kho.

Món đặc sản cá kho làng Đại Hoàng được làm hết sức cầu kì và khéo léo. Trước hết là khâu chọn nguyên liệu, cá kho Đại Hoàng nguyên liệu chính phải là cá trắm đen được nuôi thả tự nhiên ở vùng ao đồng hay bờ sông. Khi chọn cá, dân làng chọn những con có trọng lượng từ 3 kg trở lên (tương đương từ 2 – 3 năm nuôi thả), có thân thon dài, bụng nhỏ, đầu bé là những con đạt tiêu chuẩn.

Và một điều đặc biệt là khi kho cá nhất thiết phải kho bằng niêu đất, để giúp món cá kho có màu sắc đẹp và giữ được hương vị bùi ngọt của cá.

Khi kho cá, kĩ thuật quan trọng nhất là điều chỉnh được mức độ lửa phù hợp. Lúc mới đầu, có thể đun lửa to nhưng đến khi nước sôi thì để nhỏ lửa li ti và ủ trấu xung quanh nồi cá. Cứ như thế đun liên tục ít nhất là 8 tiếng đồng hồ. Món cá kho chín phải có màu vàng cánh gián, khoanh cá vẫn giữ được độ chắc nhưng khi ăn thì mềm nhừ, vừa có mùi thơm đặc trưng vừa có vị bùi ngậy của thịt cá, một chút vị cay của ớt mới đạt yêu cầu.

Nồi cá kho Đại Hoàng

Hàng năm, từ tháng 10 âm lịch trở đi các gia đình trong làng bắt đầu chọn cá được nuôi thả ở các ao hồ và đến giữa tháng 12 là thời điểm chính của mùa kho cá đón Tết.

“Vào những ngày giáp Tết, cả làng tôi sực mùi thơm của món cá kho. Cá kho Đại Hoàng đã trở thành món ăn được nhiều người biết đến. Trong mâm cơm ngày Tết, ngoài bánh chưng, bát dưa hành, thì đĩa cá kho sẽ giúp cho bữa cơm thêm đầm ấm, giàu bản sắc dân tộc”, Ông Trần Văn Triều nói.

Từ chỗ là món ăn dân dã, đến nay món cá kho Đại Hoàng đã trở thành món ngon nổi tiếng trên mọi miền đất nước.

Hiện nay, trong làng có 6 cơ sở chuyên làm cá kho phục vụ nhu cầu của thị trường quanh năm, nhất là vào những ngày giáp tết. Chỉ riêng 6 cơ sở này, vụ cá kho Tết năm ngoái đã xuất hàng tấn thu về cả tỷ đồng. Các gia đình trong làng, mỗi dịp Tết đến Xuân về lại kho vài chục cân cá để làm quà biếu người thân và bạn hữu. Cứ như vậy, cá kho Đại Hoàng đã vượt ra khỏi lũy tre làng, vươn xa đến nhiều nơi, thậm chí vượt ra ngoài lãnh thổ.

Đến thương hiệu cá kho Đại Hoàng

Dẫn chúng tôi đi một vòng quanh làng thăm những cơ sở chuyên sản xuất cá kho, ông Trần Văn Triều cho biết thêm, bây giờ cá kho Đại Hoàng đã có thương hiệu trên thị trường, nhiều gia đình đã mạnh dạn mở rộng quy mô sản xuất. Cũng nhờ có món ăn truyền thống này, không ít gia đình đã trở thành triệu phú.

Anh Trần Xuân Thực đang chuẩn bị cho vụ kho cá tết năm nay - Ảnh Chinhphu.vn

Gia đình nhà anh Trần Xuân Thực là một trong những cơ sở làm cá kho có thương hiệu. Anh Thực kể, ngày trước, vào dịp Tết gia đình anh chỉ làm cá kho để biếu người thân. Những người được quà, thấy cá kho Đại Hoàng thơm ngon, hấp dẫn nên giới thiệu cho nhiều người khác. Từ đó, ngày càng có nhiều người tìm đến cơ sở của anh và các cơ sở khác trong làng để đặt hàng.

Vậy là, năm 2000, anh Thực nảy ra ý tưởng mở cơ sở chuyên sản xuất cá kho phục vụ nhu cầu thị trường vào dịp Tết. Để đảm bảo sản phẩm chất lượng cao, anh chủ động tìm đến các ao cá nuôi thả tự nhiên trong xã để chọn từng con cá, không sử dụng các chất hóa học khi chế biến. Bên cạnh đó, anh còn tích cực tham gia các hội chợ ẩm thực trong và ngoài tỉnh để quảng bá sản phẩm. Nhờ vậy, cơ sở của anh đã có thị trường tiêu thụ khắp cả nước như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Nghệ An, TP Hồ Chí Minh, ... Mùa Tết năm 2009, anh xuất ra thị trường hơn 1.000 niêu cá kho (tương đương 4 tấn cá kho), thu về 400 triệu đồng.

“Nhiều nơi khác cũng làm cá kho, nhưng cá kho Đại Hoàng lại có hương vị độc đáo riêng. Vào dịp Tết năm ngoái, không chỉ khách hàng trong nước mà cả những Việt kiều ở Liên bang Nga, Trung Quốc cũng tìm đến cở sở của tôi để mua cá kho Đại Hoàng, với tâm niệm giữ được hương vị ngày Tết cổ truyền ở bên trời Tây”, anh Thực cho biết.

Nguyễn Thắng