Một Vườn Cò Có Nguy Cơ Bị Tuyệt Diệt - Báo Công An Nhân Dân điện Tử

Chân dung "cư dân" Sách Đỏ

Vườn cò của ông Mười trải rộng trên diện tích 2ha. Đứng trên chòi quan sát cao 12m hướng ánh mắt về khoảng cây cối xanh tươi phía trước đã thấy trắng cánh cò. Lúc này 5h chiều, đang giờ những cánh chim mỏi "đáo gia" sau ngày dài bươn chải mưu sinh nên cò về mỗi lúc một đông. Ông Mười khoe: "Vườn cò của qua có đủ loài hết đó nghen! Có cò ngà, cò sen, cò bợ, cò lạo xám, cò nhạn… và cò quắm nữa đấy".

Cò quắm là loài có trọng lượng lớn (con trưởng thành nặng hơn 2kg) và là loài quý hiếm nhất trong vườn cò của ông Mười vì "số lượng chỉ bằng 1/30 cư dân trong vườn". Dứt lời, ông Mười vỗ vai khách, lưu ý sự xuất hiện của một con cò to lớn bay tách đàn đang sà xuống một vũng nước. "Cò quắm đấy" - ông Mười chép miệng: "Không chỉ cao to, nó còn nổi bật với bộ lông màu nâu, mỗi lông đều có vệt thẫm ở giữa. Trong khi lông các loài cò khác chỉ một màu trắng muốt".

Trong một cuộc trò chuyện gần đây, ông Jonathan Eames - Trưởng đại diện chương trình Bird land Vietnam có nhắc đến số phận bi đát của loài cò quắm vì số lượng của họ nhà chúng giảm trầm trọng. Sách Đỏ Việt Nam cũng có những cảnh báo về nguy cơ tuyệt chủng của loài cò bự con này.

Hàng quốc cấm giá bèo

Ngồi bó gối trên chòi quan sát, ông Mười thở dài: "Cọp, công, rắn hổ, gấu, kỳ đà… phàm con gì quý thì rất hiếm do bị người ta săn bắt bừa bãi. Cò quắm cũng chịu chung phận số! Hễ thấy bóng nó là người ta giương bẫy bụp đưa vào quán nhậu".

Theo mách nước của ông chủ vườn cò, chúng tôi trở ngược ra con đường cái quan, xuôi theo tỉnh lộ 42 đảo qua một vài quán nhậu chim cò đặng "săn" cò quắm. Tại một quán nhậu cách vườn cò của ông Mười khoảng 100m, ông chủ quán tuổi ngoài 40 săng sái: "Muốn cò gì có cò đó. Cò bằm nhuyễn nấu cháo đậu xanh, cò rô ti, cò khìa nước dừa nhậu bá phát".

- Có cò quắm không?

- Tiếc quá, anh có một con duy nhất nhưng khách vừa lai rai xong. Hay cưng chơi cò ngà đi, thịt nó cũng được lắm!

Sau vài câu qua lại, chúng tôi bỏ đi trong ánh mắt tiếc rẻ của ông chủ quán. Tại quán nhậu kế bên, vẫn câu hỏi cũ, chúng tôi được bà chủ có dáng người phốp pháp gật đầu, giọng chắc lẹm: "Chị còn hai con. Thằng này bự xác, thịt nhiều nên ai cũng khoái. Tiếc là cưng đến trễ, có khách đặt trước rồi. Họ đang đi chơi, giờ chị chuẩn bị nấu cháo rồi khìa nước dừa, xong alô họ về nhậu".

Vừa làm thịt cò, bà chủ vừa trò chuyện: "Cò thường thì 3 - 4 chục (ngàn đồng) một con. Cò quắm giá gấp đôi nhưng con nào con nấy xứng đáng đồng tiền bát gạo. Mà hổng phải có tiền là có thằng quắm lai rai đâu nghen. Giống này hên xui thôi. Khi thì ngày nào cũng có một vài con, khi thì cả tháng hổng có một mống".

Bà chủ quán nhậu cho biết khách du lịch đến thăm vườn ai cũng có nhu cầu "thịt" cò nên không lo vụ ế hàng. Đang ngon mạch, bỗng bà chủ đổi giọng: "Cò quắm không có thì chú chơi cò nhạn đi. Thằng này chỉ mười lăm ngàn một con thôi vì nó nhỏ. Nhỏ con mà ngon độ lắm đó. Đem băm nhuyễn nấu cháo đậu xanh ngọt nước số dzách". Sau này về lật lại Sách Đỏ Việt Nam, tôi mới biết cùng với cò quắm, loài cò nhạn cũng là thành viên của Sách Đỏ.

Vợ chồng ông Mười trước vườn cò gia đình.

Nguy cơ xóa sổ vườn cò

Sau chuyến đi thực tế, chúng tôi quay trở lại vườn cò gặp ông Mười và nghe ông bày tỏ hàng loạt ưu tư: "Ông bà mình có câu đất lành chim đậu. Nghĩ mình có duyên với cò nên vợ chồng tui với mấy đứa con ra sức bảo vệ nhưng không phỉ chú ơi. Hồi trước canh đầu trên thì họ quậy đầu dưới. Rảo đêm thì họ phá ngày và ngược lại. Chịu hết xiết, tui tậu mấy con chó bécgiê thì tình hình mới tạm ổn".

Anh Huỳnh Văn Cọp, con trai ông Mười góp chuyện: "Yên được một thời gian thì mấy con chó bị thuốc chết thẳng cẳng. Dù khó ngặt nhưng gia đình tôi vẫn huy động vốn moi đê, làm hàng rào bao quanh vườn cò. Vậy mà bọn xấu vẫn khoét lỗ chui vô bắt trộm cò. Mình cự thì tụi nó dọa đánh".

Bây giờ, dù không còn nuôi chó bécgiê và "tuần tra 24/24" như mấy năm trước nhưng vườn cò của ông Mười không còn bị bọn xấu xâm nhập "hốt trứng, bắt cò bẻ cánh bẻ chân". Ông giải thích: "Đấy chỉ là sự bình yên giả tạo. Phường săn trộm giờ dại gì chơi chiêu cũ nữa. Họ tung những đòn thế mà mình chẳng làm gì được. Họ giăng những cái lưới dài hàng chục mét. Mỗi ngày 2 lần, khi cò bay đi kiếm ăn và bay về tổ là họ canh chờ từng đàn bay vào tầm ngắm rồi giựt dây. Mình phản ánh thì họ cự: "Chim trời cá nước, tui bẫy trên đất của tui, liên quan gì đến ông mà xía vào".

Rời vườn cò Tân Long, chúng tôi mang theo tiếng thở dài bất lực và nỗi trăn trở, bức xúc của gia đình ông Mười: "Vườn cò tuy đậu trên đất của tư nhân nhưng cũng là tài sản chung của cộng đồng nhưng bao năm qua hổng thấy chính quyền địa phương hỗ trợ gì ráo, chí ít là mặt an ninh. Người ta mua bán, bắt cò nhiều lắm nhưng chưa thấy ai bị xử phạt gì. Từ đây đến cuối năm là thời điểm khách du lịch đổ về chợ nổi Ngã Năm hà rầm. Nhu cầu thưởng thức đặc sản của họ tăng cao nên cò chắc chắn sẽ lại bị bắt ồ ạt. Tình hình này nếu không có gì khả quan chắc sớm muộn lũ cò cũng sẽ tìm nơi ở mới"