γυνή - Βικιλεξικό

Μετάβαση στο περιεχόμενο

Περιεχόμενα

μετακίνηση στην πλαϊνή μπάρα απόκρυψη

• Αρχή
• 1 Νέα ελληνικά (el) Εναλλαγή Νέα ελληνικά (el) υποενότητας
  • 1.1 Ετυμολογία
  • 1.2 Προφορά
  • 1.3 Ουσιαστικό
    • 1.3.1 Εκφράσεις
    • 1.3.2 Συγγενικά
    • 1.3.3 Μεταφράσεις
  • 1.4 Πηγές
• 2 Αρχαία ελληνικά (grc) Εναλλαγή Αρχαία ελληνικά (grc) υποενότητας
  • 2.1 Ετυμολογία
  • 2.2 Προφορά
  • 2.3 Ουσιαστικό
    • 2.3.1 Άλλες μορφές
    • 2.3.2 Εκφράσεις
    • 2.3.3 Συγγενικά
    • 2.3.4 Σύνθετα
  • 2.4 Αναφορές
  • 2.5 Πηγές

• Σελίδα
• Συζήτηση

Ελληνικά

• Ανάγνωση
• Επεξεργασία
• Προβολή ιστορικού

Εργαλειοθήκη Εργαλεία μετακίνηση στην πλαϊνή μπάρα απόκρυψη Ενέργειες

• Ανάγνωση
• Επεξεργασία
• Προβολή ιστορικού

Γενικά

• Συνδέσεις προς εδώ
• Σχετικές αλλαγές
• Επιφόρτωση αρχείου
• Σταθερός σύνδεσμος
• Πληροφορίες σελίδας
• Παραπομπή αυτής της σελίδας
• Λάβετε συντομευμένη διεύθυνση URL
• Λήψη κωδικού QR
• Switch to legacy parser

Εκτύπωση/εξαγωγή

• Δημιουργία βιβλίου
• Κατέβασμα ως PDF
• Εκτυπώσιμη έκδοση

Σε άλλα εγχειρήματα Εμφάνιση μετακίνηση στην πλαϊνή μπάρα απόκρυψη Από Βικιλεξικό

Δείτε επίσης : γυναίκα

Νέα ελληνικά (el)

[επεξεργασία]

καθαρεύουσα (κατά την αρχαία κλίση)ουσιαστικά ετερόκλιτα
↓πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
γῠν- γῠναικ-
ονομαστική	ἡ	γυνή	αἱ	γυναῖκες
γενική	τῆς	γυναικός	τῶν	γυναικῶν
δοτική	τῇ	γυναικί	ταῖς	γυναιξί(ν)
αιτιατική	τὴν	γυναῖκα	τὰς	γυναῖκας
κλητική ὦ!	γύναι	γυναῖκες
Τύπος από την 1η κλίση (γυνή), και τύποι από την 3η κλίση.
ανώμαλη κλίση, Κατηγορία 'ετερόκλιτα' όπως «γυνή» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

[επεξεργασία] γυνή < (διαχρονικόδάνειο) αρχαία ελληνικήγυνή < (συγκρίνετε με το γυναίκα)

Προφορά

[επεξεργασία] ΔΦΑ: /ʝiˈni/ τυπογραφικός συλλαβισμός :γυ‐νή

Ουσιαστικό

[επεξεργασία]

γυνή, γυναικός θηλυκό

1. (αρχαιοπρεπές) η γυναίκα, ενήλικο άτομο θηλυκού γένους (σε παγιωμένες εκφράσεις)
2. (καθαρεύουσα) η γυναίκα → χρειάζεται παράθεμα

Εκφράσεις

[επεξεργασία]

• γυνή της απωλείας
• η δε γυνή ίνα φοβήται τον άνδρα
• πυρ, γυνή και θάλασσα
• συν γυναιξί και τέκνοις

Συγγενικά

[επεξεργασία]

• →δείτετηλέξηγυναίκα

Μεταφράσεις

[επεξεργασία] γυνή

→δείτετηλέξηγυναίκα

Πηγές

[επεξεργασία]

• γυνή-Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (1998) του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη (συντομογραφίες-σύμβολα). Η Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας
• γυνή -Χαραλαμπάκης,Χριστόφορος (επιμέλεια)(2014).Χρηστικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας.Αθήνα:Ακαδημία Αθηνών. (ψηφιοποιημένη έκδοση από το 2023, συντομογραφίες-σύμβολα)

Αρχαία ελληνικά (grc)

[επεξεργασία]

ουσιαστικά ετερόκλιτα
↓πτώσεις	ενικός		πληθυντικός
γῠν- γῠναικ-
ονομαστική	ἡ	γυνή	αἱ	γυναῖκες
γενική	τῆς	γυναικός	τῶν	γυναικῶν
δοτική	τῇ	γυναικῐ́	ταῖς	γυναιξῐ́(ν)
αιτιατική	τὴν	γυναῖκᾰ	τὰς	γυναῖκᾰς
κλητική ὦ!	γύναι	γυναῖκες
δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ	τὼ		γυναῖκε
γεν-δοτ	τοῖν		γυναικοῖν
Τύπος από την 1η κλίση (γυνή), και τύποι από την 3η κλίση.
ανώμαλη κλίση, Κατηγορία 'ετερόκλιτα' όπως «γυνή» - Παράρτημα:Ουσιαστικά

Ετυμολογία

[επεξεργασία] γυνή < πρωτοϊνδοευρωπαϊκή *gʷḗn (γυναίκα) + *-h₂- [1]

• ήδη μυκηναϊκή διάλεκτος𐀓𐀙𐀊 (ku-na-ja)

Προφορά

[επεξεργασία] ΔΦΑ: /gy.nɛ̌ː/ (5ος π.Χ. αιώνας Αττική) τυπογραφικός συλλαβισμός :γυ‐νή

Ουσιαστικό

[επεξεργασία]

γυνή, γυναικός θηλυκό

1. γυναίκα ※ 5ος αιώνας πκε⌘ Ἡρόδοτος, Ἱστορίαι, 6 (Ἐρατώ), 69.5 τίκτουσι γὰρ γυναῖκες καὶ ἐννεάμηνα καὶ ἑπτάμηνα, καὶ οὐ πᾶσαι δέκα μῆνας ἐκτελέσασαι· δηλαδή οι γυναίκες γεννούν και εννιαμηνίτικα κι εφταμηνίτικα, χωρίς να συμπληρώσουν όλες τους δέκα μήνες. Μετάφραση (1993): Ηλίας Σπυρόπουλος. Αθήνα:Γκοβόστης @greek‑language.gr ※5οςπκε αιώνας ⌘ Εὐριπίδης, Ἱππόλυτος, στίχ. 627 τούτωι δὲ δῆλον ὡς γυνὴ κακὸν μέγα· Δε θέλει ρώτημα πως η γυναίκα είναι κακό μεγάλο: Μετάφραση (1965): Κώστας Βάρναλης, Αθήνα: Κέδρος @greek‑language.gr ※5ος/4οςπκε αιώνας ⌘ Ἀριστοφάνης, Λυσιστράτη, στίχ. 1014 (1014-1015) οὐδέν ἐστι θηρίον γυναικὸς ἀμαχώτερον, | οὐδὲ πῦρ, οὐδ᾽ ὧδ᾽ ἀναιδὴς οὐδεμία πόρδαλις. Δεν υπάρχει στον κόσμο θεριό τόσο αμάχητο, | ξεπερνάει τη φωτιά και τον τίγρ᾽ η γυναίκα! Μετάφραση (1965): Κώστας Βάρναλης, Αθήνα: Κέδρος @greek‑language.gr ※5ος/4οςπκε αιώνας ⌘ Ἀριστοφάνης, Λυσιστράτη, στίχ. 596 (596-597) τῆς δὲ γυναικὸς μικρὸς ὁ καιρός, κἂν τούτου μὴ ᾽πιλάβηται, | οὐδεὶς ἐθέλει γῆμαι ταύτην, ὀττευομένη δὲ κάθηται. Ο καιρός της γυναίκας ολίγος κι αν τον χάσει, | κανείς δεν την παίρνει· και κάθεται μες στο σπίτι και ρέβει μ᾽ ονείρατα μόνο. Μετάφραση (1965): Κώστας Βάρναλης, Αθήνα: Κέδρος @greek‑language.gr ≠αντώνυμα: ἀνήρ
2. (οικογένεια) η σύζυγος ※8ος αιώνας πκε⌘ Ὅμηρος, Ὀδύσσεια, 8 (θ. Ὀδυσσέως σύστασις πρὸς Φαίακας.), στίχ.523 (521-525) αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς | τήκετο, δάκρυ δ᾽ ἔδευεν ὑπὸ βλεφάροισι παρειάς. | ὡς δὲ γυνὴ κλαίῃσι φίλον πόσιν ἀμφιπεσοῦσα, | ὅς τε ἑῆς πρόσθεν πόλιος λαῶν τε πέσῃσιν, | ἄστεϊ καὶ τεκέεσσιν ἀμύνων νηλεὲς ἦμαρ· ωστόσο ο Οδυσσέας | έλιωνε, το δάκρυ του έτρεχε ασταμάτητο μουσκεύοντας τα μάγουλά του. | Πώς μια γυναίκα μοιρολογεί τον άντρα της πεσμένη πάνω του, | που εκεί, μπροστά στην πόλη του και στον λαό του, πέφτει | για την πατρίδα πολεμώντας και τα τέκνα του, να τα γλιτώσει από τη μαύρη μέρα· Μετάφραση σε πεζό (2006): Δημήτρης Ν. Μαρωνίτης, @greek‑language.gr ≠αντώνυμα: ἀνήρ (σημασία 7 «ο σύζυγος»)
3. θνητή γυναίκα σε αντίθεση προς τη θεά ≠αντώνυμα: ἀνήρ (σημασία 1 «άνθρωπος θνητός, αντιθέτως προς τον θεό»)
4. (για ζώα) θηλυκό, ταίρι →δείτεμεσαιωνική ελληνικήἄνδρας (σημασία 2 «αρσενικό ζώο»)

Άλλες μορφές

[επεξεργασία]

• δωρικός τύπος : γυνά
• βοιωτικός τύπος : βανά

Εκφράσεις

[επεξεργασία]

• ὅρκους γυναικὸς εἰς ὕδωρ γράφω
• γυναῖκα/ἄκοιτιν τίθεμαί τινα
• γυναιξὶ κόσμον ἡ σιγὴ φέρει

Συγγενικά

[επεξεργασία]

• γυναικεῖος, ιωνικός τύπος : γυναικήιος
• γυναικίζω (φέρομαι σαν γυναίκα)
• γυναικών
• γυναικωνῖτις, γυναικεία &γυναικηΐη (ο χώρος των γυναικών)
• γύναιος
• γύννις (ο γυναικωτός, ο θηλυπρεπής άνδρας)

Σύνθετα

[επεξεργασία]

• Αρχαίες ελληνικές λέξεις μεπρόθημα γυναικο-στο Βικιλεξικό όπως
• γυναικόβουλος
• γυναικογήρυτος
• γυναικοκρασία (η γυναικεία ιδιοσυγκρασία)
• γυναικοκρατέομαι / γυναικοκρατοῦμαι
• γυναικομανής γυναικομανέω/γυναικομανῶ, γυναικομανία
• γυναικόμιμος
• γυναικονόμος, γυναικονομέω/γυναικονομῶ, γυναικονομία
• γυναικοπληθής
• γυναικόποινος
• γυναικώδης

Αναφορές

[επεξεργασία]

1. ↑ «γυνή» σελ.291, «&» σελ.292-Beekes, Robert S. P. (2010) στο Etymological Dictionary of Greek. [Ετυμολογικό λεξικό της ελληνικής γλώσσας] (στα αγγλικά) με την αρωγή του Lucien van Beek. Leiden: Brill. Τόμοι1‑2.

Πηγές

[επεξεργασία]

• γυνή -Επιτομή του Λεξικού Λίντελ-Σκοτ, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ.Πελεκάνος, 2007), Ψηφίδες στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, 2012
• γυνή-ΛΟΓΕΙΟΝ (αγγλικά, από το 2011) Λεξικά για την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα (στα αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά, κ.λπ.) Πανεπιστήμιο του Σικάγου.

Ανακτήθηκε από "https://el.wiktionary.org/w/index.php?title=γυνή&oldid=7276440" Κατηγορίες:

• Ουσιαστικά με αρχαίες κλίσεις (καθαρεύουσα)
• Λόγια διαχρονικά δάνεια από τα αρχαία ελληνικά (νέα ελληνικά)
• Προέλευση λέξεων από τα αρχαία ελληνικά (νέα ελληνικά)
• Προέλευση λέξεων από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή (νέα ελληνικά)
• Λήμματα με προφορά ΔΦΑ (νέα ελληνικά)
• Νέα ελληνικά
• Ουσιαστικά (νέα ελληνικά)
• Αντίστροφο λεξικό (νέα ελληνικά)
• Αρχαιοπρεπείς όροι (νέα ελληνικά)
• Χρειάζονται παραθέματα (καθαρεύουσα)
• Ουσιαστικά ετερόκλιτα (αρχαία ελληνικά)
• Ουσιαστικά ανώμαλα (αρχαία ελληνικά)
• Ουσιαστικά ανώμαλα θηλυκά (αρχαία ελληνικά)
• Ουσιαστικά θηλυκά (αρχαία ελληνικά)
• Ουσιαστικά οξύτονα (αρχαία ελληνικά)
• Ουσιαστικά θηλυκά οξύτονα (αρχαία ελληνικά)
• Λέξεις οξύτονες (αρχαία ελληνικά)
• Προέλευση λέξεων από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή (αρχαία ελληνικά)
• Λήμματα με προφορά ΔΦΑ (αρχαία ελληνικά)
• Αρχαία ελληνικά
• Ουσιαστικά (αρχαία ελληνικά)
• Αντίστροφο λεξικό (αρχαία ελληνικά)
• Λήμματα με παραθέματα από τον Ηρόδοτο (αρχαία ελληνικά)
• Λήμματα με παραθέματα (αρχαία ελληνικά)
• Λήμματα με παραθέματα από τον Ευριπίδη (αρχαία ελληνικά)
• Λήμματα με παραθέματα από τον Αριστοφάνη (αρχαία ελληνικά)
• Οικογένεια (αρχαία ελληνικά)
• Λήμματα με παραθέματα από την Οδύσσεια (αρχαία ελληνικά)
• Αντίστροφο λεξικό (ελληνικά)

Αναζήτηση Αναζήτηση Εναλλαγή του πίνακα περιεχομένων γυνή 27 γλώσσες Προσθήκη θέματος