“Nâng Cao Chất Lượng Giảng Dạy Môn âm Nhạc Cho Học Sinh Trường ...

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài:

Âm nhạc là một thứ ngôn ngữ nghệ thuật, một loại thần dược mang đến cho con người cảm xúc đồng thời giúp chúng ta giải tỏa stress và lo lắng. Âm nhạc có tác dụng thúc đẩy sự sáng tạo, là công cụ tuyệt vời để ghi nhớ. Âm nhạc cũng là phương tiện tuyệt vời để biểu lộ cảm xúc.

Theo các nhà nghiên cứu khoa học: những đứa trẻ được tiếp xúc với âm nhạc ngay từ trong bụng mẹ trí não sẽ phát triển hơn so với những trẻ không được tiếp xúc sớm. Từ đó ta có thể thấy được vai trò quan trọng của âm nhạc đối với đời sống con người nhất là đối với trẻ em, việc định hướng cho trẻ học nhạc từ sớm có ý nghĩa như là giáo dục thẩm mỹ hay lớn hơn chính là giáo dục nhân cách cho trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt: văn, thể, mĩ, đức, trí... Thông qua các bài hát ta có thể hướng cho trẻ biết vâng lời ông bà cha mẹ, yêu lao động, yêu quê hương đất nước....Những bài học được mang đến một cách gần gũi, giản dị giúp cho trẻ tiếp nhận một cách dễ dàng.

Ở các quốc gia trên thế giới, họ đặc biệt chú trọng đến giáo dục nghệ thuật và sự tác động của nó đối với sự hình thành nhân cách và trí tuệ của lớp trẻ. Âm nhạc là một bộ môn không thể thiếu trong nhà trường phổ thông, trong đó người ta yêu cầu mỗi học sinh phải biết ít nhất một loại nhạc cụ và phải đảm bảo những kiến thức âm nhạc cơ bản

Ở Việt Nam, việc dạy và học bộ môn âm nhạc trong nhà trường hiện nay chưa thật sự mang lại hiệu quả như mong muốn: trang thiết bị phục vụ giảng dạy chưa được đầu tư đúng mức, phương pháp giảng dạy còn cứng nhắc chưa hấp dẫn học sinh dẫn đến tình trạng học sinh học nhạc một cách đối phó, học vẹt. Bên cạnh đó còn tồn tại tư tưởng môn chính, môn phụ khiến các em học sinh cũng như phụ huynh chưa thấy hết được tầm quan trọng của bộ môn âm nhạc trong nhà trường phổ thông. Những tồn tại mà các em học sinh gặp phải trong quá trình học là chưa nắm rõ lý thuyết âm nhạc cơ bản dẫn đến việc đọc nhạc cũng gặp nhiều khó khăn. Chính những yếu tố này khiến cho các em chưa cảm nhận được hết cái hay cái đẹp trong từng câu hát điệu nhạc.

Cá nhân tôi nhận thấy việc dạy và học âm nhạc tại trường vẫn đang tồn tại những thực trạng như học sinh học hát và tập đọc nhạc chỉ mang tính chất truyền miệng chứ các em chưa thật sự hiểu phải đọc như thế nào. Chính điều này đã khiến kết quả đạt được chưa cao, ít gây hứng thú cho các em trong việc học tập và tiếp thu kiến thức bộ môn.

Là một người làm công tác giảng dạy âm nhạc, tôi luôn mong muốn được áp dụng những kiến thức âm nhạc và kĩ năng sư phạm đã được học để giờ học âm nhạc của các em học sinh trường tiểu học Thái Thịnh đạt được hiệu quả cao nhất. Vì vậy, tôi xin chọn đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình là: “Nâng cao chất lượng giảng dạy môn âm nhạc cho học sinh trường tiểu học Thái Thịnh, Hà Nội” nhằm đưa ra một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn âm nhạc, phù hợp với điều kiện thực tế tại trường tiểu học Thái Thịnh.

2. Lịch sử đề tài:

Để phục vụ việc nghiên cứu đề tài tôi có tham khảo qua một số tài liệu có liên quan như sau:

- Tài liệu “Đổi mới phương pháp dạy học âm nhạc, mĩ thuật cho các trường phổ thông” do Bộ GD&ĐT tổ chức theo khu vực Bắc - Trung - Nam được tổ chức hàng năm. Nội dung cuốn tài liệu đề cập một cách hệ thống đến các vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học âm nhạc, mĩ thuật cho các trường phổ thông được đổi mới hàng năm để vận dụng một cách phù hợp, có kết quả vào việc giảng dạy, học tập âm nhạc, mĩ thuật ở nước ta.

- Các bản tham luận trong cuộc hội thảo ”Đổi mới phương pháp dạy học trong đào tạo giáo viên âm nhạc, mĩ thuật cho các trường phổ thông” (2008) - Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức tại trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung Ương. Đã bàn về các vấn đề nâng cao chất lượng giảng dạy âm nhạc, mĩ thuật phục vụ cho công cuộc đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục âm nhạc ở Việt Nam.

- Sách về phương pháp giảng dạy âm nhạc trong trường phổ thông của các tác giả: Phan Trần Bảng, Nguyễn Hoàng Thông, Nguyễn Đắc Quỳnh, Ngô Thị Nam, Nguyễn Anh Toàn, Hoàng Long, Hoàng Lân. Nội dung các cuốn này của các tác giả bao gồm các vấn đề về việc dạy học âm nhạc và các vấn đề sư phạm âm nhạc ở trường phổ thông.

- Luận văn của Thạc sĩ Trần Quỳnh Mai - “Âm nhạc với thế giới tinh thần của trẻ thơ” (1998). Trong luận văn này tác giả đã nói về thế giới tinh thần của trẻ thơ với âm nhạc và trẻ thơ có quyền được ca hát.

Ngoài ra, tôi còn tham khảo một số đề tài luận văn, sáng kiến kinh nghiệm nâng cao chất lượng dạy học âm nhạc sau:

- “Tổ chức một số trò chơi trong quá trình dạy học âm nhạc ở tiểu học”- Nguyễn Thị Hường (2015)

- “Áp dụng một số trò chơi vào trong bộ môn âm nhạc cấp tiểu học” - Nguyễn Thị Thùy Linh (2014)

- “Xây dựng một số giải pháp gây hứng thú cho học sinh trong các giờ học âm nhạc tại các trường THCS trên địa bàn TP. Huế” - Phạm Vũ Thu Hiền (2013)

Các luận văn trên đã đóng góp một số phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn âm nhạc tại nhà trường phổ thông. Tuy nhiên, những tài liệu đó đều mang tính cơ bản có thể áp dụng rộng rãi trên toàn quốc nhưng hoàn toàn chưa có tính cụ thể về việc làm thế nào để nâng cao chất lượng học âm nhạc phù hợp với điều kiện thực tế tại trường tiểu học Thái Thịnh, Hà Nội. Vì vậy, tôi xin mạnh dạn nghiên cứu và đưa ra những giải pháp để tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trong vấn đề dạy và học âm nhạc tại đây.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

● Đối tượng nghiên cứu:

- Thái độ học tập và khả năng tiếp thu của học sinh trường tiểu học Thái Thịnh

- Phương pháp giảng dạy của giáo viên âm nhạc trường tiểu học Thái Thịnh

- Hệ thống chương trình, giáo trình giảng dạy âm nhạc cho học sinh tiểu học của Bộ giáo dục và đào tạo ban hành

● Phạm vi nghiên cứu:

- Việc thực hiện chương trình học ở trường tiểu học Thái Thịnh

- Không gian nghiên cứu: Trường tiểu học Thái Thịnh

- Thời gian khảo sát: năm học 2020 - 2021

4. Mục tiêu nghiên cứu:

- Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn âm nhạc cho học sinh trường tiểu học Thái Thịnh.

5. Phương pháp nghiên cứu:

Trong luận văn tôi sử dụng hai nhóm phương pháp chính:

- Phương pháp lý thuyết gồm: phương pháp phân tích, phương pháp thuyết trình, phương pháp thu thập và thống kê tài liệu...

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm và phương pháp phi thực nghiệm.

6. Bố cục luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo luận văn gồm 2 chương:

Chương 1: Vai trò của âm nhạc và thực trạng giảng dạy môn âm nhạc tại trường tiểu học Thái Thịnh

Chương 2: Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học môn âm nhạc ở trường tiểu học Thái Thịnh.