Nghề đặt Trúm - Báo Cần Thơ Online

Có thể bạn quan tâm

TIẾNG VIỆT

CANTHO NEWS
CẦN THƠ KHMER NGỮ

Thời sự
Chính trị
Kinh tế
Xã hội
An ninh-Pháp luật
Thế giới
Giáo dục
Y tế
Khoa học & Công nghệ
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
Thể thao
Du lịch
Media
Quảng cáo - Đặt báo
Đọc báo giấy Online

Tiếng Việt | English | ភាសាខ្មែរ

Thời sự
- Cần Thơ
- ĐBSCL
- Trong nước
- Ngành Công Thương thành phố trao Giấy khen tặng Công ty TNHH MTV XD-TM-SX Tân Đại Phong
- Hơn 1,93 triệu đảng viên nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng
- Công an TP Cần Thơ tổ chức Chương trình nghệ thuật chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng
- Sojitz Việt Nam mong muốn đầu tư khu công nghiệp tại Cần Thơ
Chính trị
- Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị
- Làm theo gương Bác
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
- Diễn đàn & Nhịp cầu dân cử
- Xã Tân Hòa ra quân tuyên truyền bầu cử
- Đề nghị đẩy nhanh tiến độ dự án cải tạo, mở rộng 5 nút giao thông trọng điểm
- Toàn văn Phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng
- [INFOGRAPHICS] Các tổ chức phụ trách bầu cử của thành phố Cần Thơ
Kinh tế
- Thị trường
- Đầu tư - Tài chính
- Nông nghiệp - Nông thôn
- Dịch vụ cho thuê xe ô tô hút khách trong dịp Tết Nguyên đán
- Nhộn nhịp mua sắm trực tuyến mùa Tết
- Nâng cao khả năng cung cấp các sản phẩm thịt, trứng phục vụ nhu cầu thị trường
- Siêu thị tăng cường đặc sản Tết
Xã hội
- Đời sống
- Gia đình
- Nhịp cầu nhân ái
- 400 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tham gia Ngày hội “Xuân Yêu Thương” lần VII
- Thiết thực chăm lo nạn nhân da cam
- Nỗ lực đưa người khuyết tật hòa nhập cộng đồng
- Đồng hành cùng hội viên, phụ nữ
An ninh-Pháp luật
- Quốc phòng
- An ninh
- Biển đảo
- Pháp luật
- An toàn giao thông
- Quyết tâm tháo gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC
- Triệt phá đường dây sản xuất phân bón giả quy mô lớn
- Tăng cường đảm bảo an toàn giao thông dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026
- Thắt chặt an ninh, trật tự vùng giáp ranh phường Ngã Năm
Thế giới
- Toàn cảnh
- Đông Tây thế sự
- Chuyện bốn phương
- Chiến thắng lớn cho Washington
- Cảng Darwin trong cuộc “giằng co” giữa Úc và Trung Quốc
- Áp lực thi cử bắt đầu từ... mẫu giáo
- Việt Nam và Mỹ tăng cường hợp tác trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện
Giáo dục
- Học đường
- Tuyển sinh-Hướng nghiệp
- Khuyến học
- Các cơ sở giáo dục tổ chức nhiều sự kiện mừng Xuân Bính Ngọ 2026
- Trao giải Hội thi STEM cấp thành phố
- Lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định xác định chỉ tiêu tuyển sinh đại học, cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non
- Trường Đại học Y Dược Cần Thơ được phép đào tạo 2 ngành trình độ tiến sĩ
Y tế
- Sức khỏe
- Dinh dưỡng
- Tư vấn
- An toàn thực phẩm
- Thực trạng bệnh phụ khoa ở phụ nữ và tầm quan trọng của việc chăm sóc vùng kín đúng cách
- Cần Thơ có 4 cơ sở được Bộ Y tế chỉ định kiểm nghiệm an toàn thực phẩm
- Lỡ “thời gian vàng” sàng lọc trong thai kỳ: Nỗi đau trẻ sinh ra đa dị tật bẩm sinh
- Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ không ngừng nỗ lực phát triển, hướng đến sức khỏe bệnh nhi ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long
Khoa học & Công nghệ
- Khoa học thường thức
- Sản phẩm mới
- Thủ thuật
- Cuộc đua thương mại hóa robot hình người thông minh
- Cần Thơ đầu tư hạ tầng và nền tảng số, đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp
- Gigago eSIM ra mắt App Go Agent: "Cú hích" công nghệ giúp các đại lý du lịch bứt phá doanh số
- [INFOGRAPHICS] 5 chỉ tiêu và 9 nhóm nội dung phát triển hoạt động đổi mới sáng tạo
Chuyển đổi số
Văn hóa - Giải trí
- Văn hóa - Nghệ thuật
- Xem-Nghe-Đọc
- Sáng tác - Biên khảo
- Kỳ vọng mới của Hollywood
- Dấu ấn Giải Lân - Sư - Rồng TP Cần Thơ mở rộng 2026
- Trao giải Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân”
- Chương trình ca nhạc “Xuân yêu thương” gây quỹ, trao quà tặng 500 trẻ em nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
Thể thao
- Bóng đá
- Môn khác
- Thể thao - Cuộc sống
- Thể thao Cần Thơ có 228 VĐV đạt đẳng cấp quốc gia
- Bế mạc Đại hội Thể dục thể thao xã Phong Điền lần thứ X năm 2026
- Bế mạc Giải Lân - Sư - Rồng TP Cần Thơ mở rộng 2026
- Võ sĩ Cần Thơ thử thách tại Giải vô địch Kun Khmer thế giới
Du lịch
- Khám phá
- Ẩm thực
- Góc lữ hành
- Đếm ngược tới giờ G: Lễ hội xuân Green Paradise Tet Fest sẵn sàng “bung mood” tại Cần Giờ
- Liên kết, hợp tác cùng phát triển lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch
- Gỏi củ hủ dừa - đặc sản miền Tây
- Các điểm đến văn hóa, tâm linh thu hút du khách dịp cận Tết
Media
- Video
- Longform
- Infographics
- Bất động sản - Đô thị
- Nông dân làm giàu

Dòng sự kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng
Cần Thơ năng động và phát triển
Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đọc báo giấy Online Bảng giá quảng cáo - Đặt báo VĂN HÓA - GIẢI TRÍ > Sáng tác - Biên khảo 06/11/2010 - 20:24 Chia sẻ Facebook Nghề đặt trúm

Tôi có dịp về thăm nhà ông anh ở Hậu Giang. Khi tôi vừa tới nơi cũng là lúc anh đi giở trúm về. Cẩn thận cột chiếc xuồng con vào cây trâm bầu dưới bến, anh vác mớ trúm lên, gỡ hom ra và trút ống trúm xuống, những con lươn vàng ươm tuôn ra ngoây ngoấy. Anh cười khanh khách: “Bữa nay anh đãi chú em mày món lươn um lá mướp đã đời luôn!”. Đang bữa “chén tạc chén thù”, anh nói: “Chú mày hên đó, chứ mấy hôm rày nước rút, lươn hiếm lắm!”.

Anh đâu biết tuổi thơ của tôi ngoài cắp sách đến trường còn là những ngày theo cha đi khắp đồng bưng đặt trúm. Những ngày “tuy cực mà vui ấy” làm sao quên được.

Hồi trước, gặp ghe tre vùng Bảy Núi, Ba Chúc chở xuống miệt Bến Bào bán là cha tôi mừng lắm, bởi chỉ có tre vùng này làm ống trúm mới thật tốt. Có khi cha tôi cất công xuống tận miệt Chắc Băng, Huyện Sử (Cà Mau) tìm mua tre mỡ lóng dài, mỏng cơm, rộng ruột (đường kính phải đảm bảo 6, 7cm trở lên). Đem tre về, cha tôi cưa ra thành từng ống, mỗi ống dài trên dưới một thước. Cha tôi dùng cây mác róc mắt, cạo vỏ bề ngoài cho thật sạch đẹp. Còn phía trong những mắt tre được cha và anh hai tôi dùng cây sắt dài chọc cho thủng và bằng phẳng hết. Đây là công đoạn rất công phu và lắm nhiêu khê. Cha tôi kỹ tính nên có khi một ngày ông làm chỉ được năm bảy ống trúm, nhưng rất đẹp. Cái mắt cuối cùng không cần phải chọc thủng vì để làm đuôi ống trúm. Phần đầu ống trúm được lắp vào một cái hom mà mẹ và các chị tôi đã làm từ mấy hôm trước. Hom được làm bằng dây choại hay dây bòng bong bện những thanh tre đã vuốt nhọn, phần đầu mở rộng, phần đuôi túm lại theo hình phễu, để khi lươn chui vào thì dễ mà ra thì vô phương. Cha tôi khoan hai lỗ nhỏ gần miệng trúm bằng cách dùng sắt nung trong lửa dùi qua. Hai lỗ này để xiên một cây tre vót dài khoảng hai tấc qua có tác dụng giữ chặt hom để khi đặt ghim vào đất cứng, lươn không giãy giụa mà lôi trúm đi mất. Cha không quên dùi năm bảy lỗ ở thân ống trúm để khi lươn chui vào không bị ngộp chết.

Đặt trúm ở bưng.

Khi tôi học lớp bốn, lớp năm, đi học về là lại xách tay lưới hai phân rưỡi ra con mương sau nhà giăng cá sặt, ca rô nhỏ. Được cá, tôi đem phơi đến lúc cá ươn, đưa cho cha. Chỉ có cá sặt, cá rô lớn độ hai ngón tay để cho ươn là mồi “độc” để thu hút lươn vào trúm. Cha tôi lấy cá cho vào nồi nước sôi luộc sơ hoặc đem cá nướng vừa vàng. Có lúc ông lại băm cá sặt, cá rô hay tép cho nhuyễn rồi đem xào với xác dừa cho thật thơm. Cái gáo dừa đen bóng vì “lên nước” cha tôi sử dụng để đựng mồi lươn suốt hàng chục năm. Một nguyên liệu không thể thiếu để chế biến mồi là dầu cá từ phần đầu con cá sặt đem nấu kỹ cho ra dầu, mỡ. Cha tôi đem cá đã nướng hoặc luộc, xào dừa cho vào gáo dừa rồi đổ dầu cá vào trộn đều. Một “bí quyết” mà chỉ có người làm nghề đặt trúm lâu năm mới có được là cho vào hỗn hợp mồi lươn một ít ông ngùy (một dược liệu trong thuốc Bắc, có bán ở các tiệm thuốc Bắc).

Tựu trung lại, hai thứ quan trọng nhất quyết định yếu tố thành bại của việc đặt trúm là mồi và hom. Bởi lẽ, “mồi không ngon, lươn không đớp; trúm không thông, lươn không vào”.

Mùa đặt trúm lươn chính là mùa nước nổi - độ tháng 10 âm lịch đến Tết. Tuy nhiên, ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là vùng U Minh Hạ quê tôi và Đồng Tháp Mười thì mùa nào cũng có thể đặt lươn được. “Cứ địa” mà lươn rất thích ở là những cánh đồng năn, cỏ lác mọc um tùm, nước lên cao, có nhiều đường nước vào ra. Nhưng nơi đắc địa nhất là những miệng đìa có nhiều cỏ năn. Ngoài yếu tố “địa lợi”, cha tôi còn chú ý nhiều đến yếu tố “thiên thời” thiên nhiên. Những khi nhìn trời sắp chuyển mưa to thì cha tôi mang trúm đi đặt ở những nơi có gò đất vì lươn thường tìm đến nơi lạ kiếm mồi. Ngoài ra, một nguyên tắc người đặt trúm luôn tuân thủ là đặt phải xuôi theo chiều gió để mùi thơm của mồi lan xa mà dẫn dụ lươn.

* * *

Ăn xong cơm chiều, cha tôi nói: “Út, chuẩn bị lên đường con!”. Hành trang của cha con tôi là vài chục ống trúm, mớ mồi lươn được chất trên chiếc xuồng con. Tới cánh đồng năn ở miệt Bàu, tôi bơi xuồng chầm chậm, cha tôi ngắm coi chỗ nào “địa lợi” thì lấy ống trúm đặt xuống. Cha chú ý đặc biệt đến những chỗ có cá lòng tong, cá sặt, tép chết nổi lên. Cha khẳng định: “Thế nào cũng có “lươn bà” ở dưới đó!”. Ông huơ một nắm cỏ nước mặn, cỏ lóng tre vò thật nhừ rồi lấy vài con cá mồi bỏ vô cỏ gói kỹ lại, cho vào ống trúm, trám hom lại. Tranh thủ lúc cha đặt trúm, tôi tìm bứng ít bụi bông súng, hẹ nước... về cho mẹ chấm mắm chưng; lấy vợt vớt vài vợt tép mòng về cho chị Ba câu cá.

Buổi sáng hôm sau, cha không cho tôi đi giở trúm vì sợ tôi trễ học. Ông bơi xuồng đi một mình. Những buổi cuối tuần, tôi lại xin theo. Chiếc xuồng có một khoang được đóng sạp kín, có nắp đậy. Cha gỡ hom, trút lươn vào khoang xuồng. Lắm khi có mấy con cá lóc, cá trê cũng “lạc loài” chui vào làm mồi.

Lúc nhỏ, tôi hỏi cha: “Cha ơi! Sao một ống trúm mà có khi ba bốn con lươn chui vào vậy?”. Cha cười hiền, đáp: “Ông bà ta có câu: “Cá chết vì đăng, lươn chết vì mồi”. Tại nó háu ăn, không chừa nguy hiểm nên nó mới “dính bẫy” cha con mình. Mai mốt con lớn phải nhớ, đừng ham của lợi mà “sa bẫy cuộc đời” nghe con!”. Lúc đó, tôi cười chớ có hiểu chi đâu, nhưng bây giờ thì tôi đã thấm thía. Bài học đầu đời cha dạy mà tôi nhớ nhất có lẽ là bài học từ việc đặt trúm.

Nhớ cái thời ấy sao cực khổ quá chừng: con lươn bự không dám ăn, con cá to không dám nấu, tất cả đem đi bán, còn lại cá vụn thì kho ăn hay làm mắm, làm khô phòng mùa khô hiếm cá. Lâu lâu, cha “xả láng” cho cả nhà bữa lươn um lá mướp, rau ngổ, lươn nấu canh chua bông súng hay lươn kho sả ớt ngon tuyệt. Ngộ thay, cả con lươn, phần thịt “mênh mông” như vậy mà không ngon bằng cái mép. Cũng thế mà ông bà ta công nhận “Một ký tép không bằng cái mép con lươn”. Anh em tôi lúc nào cũng dành phần cho cha, cho bõ những tháng ngày cơ cực, vất vả, quần áo lúc nào cũng ướt sũng vì ngâm mình dưới nước. Đôi bàn chân thô ráp, sần sùi, chai sạn của cha còn dấu tích đến tận bây giờ đã nhắc nhở cả gia đình về cái ngày đã xa ấy... Với cha tôi, đặt trúm đã trở thành nghề nghiệp mưu sinh, bươn chải cho chúng tôi ăn học, khôn lớn với đời.

Giờ đây quê tôi cũng còn nhiều người đặt trúm. Những ống trúm làm bằng tre được thay bằng ống nhựa PVC nhưng cách thức làm giống nhau. Trúm được làm bằng ống nhựa vừa nhẹ, vừa bền lại dễ tìm vì thời buổi bây giờ, tìm tre để làm trúm quả là khó lắm. Người đi đặt trúm bây giờ có thể vác vài mươi ống trúm, không cần người bơi xuồng, chống mũi nữa. Có lần thấy chú Tư bên nhà vác trúm đi đặt, tôi nói đùa với cha: “Cha ơi, phải cha còn đặt trúm tới giờ chắc con thất nghiệp vì không cần người bơi xuồng nữa”. Cha tôi cười. Rồi chiều đó, vẫn cha mũi con lái như hồi mười mấy năm về trước, cha rủ tôi đi đặt trúm về... nhậu. Tôi cười: “Cha không bán nữa sao?”. “Mỗi thời mỗi khác mà con” - cha tôi tặc lưỡi.

Nhớ nghề đặt trúm không phải chỉ là hoài cổ mà còn là một phần của cuộc sống nơi quê nhà, yên ả và lắng sâu. Ôi! Ta biết ơn đời, biết ơn quê hương xứ sở đã nuôi lớn đời ta bằng những sản vật nhà quê, bình dị mà ấm lòng. Biết ơn cha tôi người đã nuôi lớn anh em tôi bằng những con lươn đặt trúm... Thế mới biết, ta còn ơn đời, ơn người nhiều lắm!

Đặt trúm đã trở thành một phần trong lịch sử khẩn hoang Nam bộ, một loại hình văn hóa sông nước, cách sinh hoạt, săn bắt sản vật của cư dân miền Tây Nam bộ. Càng nhớ nghề đặt trúm của cha, nhớ những con lươn nằm ngoầy ngoậy trong thau mà mẹ bưng đi bán, chúng tôi thấy mình còn mang nợ với đất quê nhiều lắm!

Một cuộc “trà dư tửu hậu” với ông anh Hậu Giang, hình ảnh anh vác mớ trúm từ dưới xuồng lên bờ gợi nhớ đến nao lòng... Lòng tự hỏi, “Chiều nay biết cha có còn đi đặt trúm hay không?”...

Bài, ảnh: Đặng Duy Khôi

Chia sẻ bài viết

Chia sẻ Facebook

BÌNH LUẬN Ý kiến của bạn Gửi ý kiến

*Email (không hiển thị trên trang):

*Họ tên (hiển thị trên trang):

Vui lòng nhập mã xác nhận vào ô bên dưới. Nếu bạn không đọc được, hãy Chọn mã xác nhận khác.

Gửi Đọc thêm

Dấu ấn Giải Lân - Sư - Rồng TP Cần Thơ mở rộng 2026
Kỳ vọng mới của Hollywood
Trao giải Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân”
Chương trình ca nhạc “Xuân yêu thương” gây quỹ, trao quà tặng 500 trẻ em nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn
Cao đẳng Việt Mỹ Cần Thơ rộn ràng Hội Xuân 2026
Múa rối nước ở miền sông nước
Lê Nguyễn Bảo Ngọc và câu chuyện “sống đẹp”
Nhà Văn hóa Thiếu nhi Ninh Kiều khai mạc Hội Xuân 2026
Viết tiếp "thương hiệu" cho văn chương Cần Thơ
Cần Thơ khai hội Sắc Xuân miệt vườn và Công viên Sách Xuân

Tiêu điểm

Lê Nguyễn Bảo Ngọc và câu chuyện “sống đẹp”
Nhà Văn hóa Thiếu nhi Ninh Kiều khai mạc Hội Xuân 2026
Viết tiếp "thương hiệu" cho văn chương Cần Thơ
Khai mạc Tiếng hát mùa xuân giải “Bông bần tím” Cù Lao Dung
Sau hợp nhất, TP Cần Thơ có 74 cá nhân được Nhà nước phong tặng danh hiệu
Hiểu thêm một bản hùng ca
Khai mạc vòng Chung kết Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân” TP Cần Thơ
Tổng duyệt Chương trình họp mặt kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Sắc hoa ngày Tết
Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ

Đọc nhiều

Mời quý độc giả đón đọc ấn phẩm Xuân Bính Ngọ 2026 của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ
Nếp sống đẹp từ những hàng rào xanh
TP Cần Thơ tổ chức 3 điểm bắn pháo hoa trong đêm giao thừa Tết Bính Ngọ năm 2026
Những con số và câu chuyện ấn tượng của “Tin tức Mekong”
Lần đầu tiên, TP Cần Thơ tổ chức Công viên Sách Xuân
Rộn ràng lân - sư - rồng trước thềm xuân mới
"Phim trường" Bến Ninh Kiều ngày cận Tết
Đầu tư cho văn hoá là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, cho tương lai của dân tộc
Nét đẹp ngôi cổ miếu 170 năm tuổi sau đại trùng tu
Sắc Xuân từ những trải nghiệm học đường

Văn hóa - Nghệ thuật

Dấu ấn Giải Lân - Sư - Rồng TP Cần Thơ mở rộng 2026
Trao giải Liên hoan “Ca nhạc, Ca cổ, Tiểu phẩm Xuân”
Cao đẳng Việt Mỹ Cần Thơ rộn ràng Hội Xuân 2026
Múa rối nước ở miền sông nước
Cần Thơ khai hội Sắc Xuân miệt vườn và Công viên Sách Xuân

Xem-Nghe-Đọc

Kỳ vọng mới của Hollywood
Chiếu phim miễn phí chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng
“Đệ nhất mưu sinh mùa đặc biệt - Mùa Tết 2026” đậm đà bản sắc văn hóa
“Muốn ăn phải lăn vào bếp” - Khám phá ẩm thực các địa phương
“Bằng chứng sinh tử” gay cấn với phiên tòa do AI cầm trịch

ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

RAO VẶT NHÀ ĐẤT HỌC HÀNH XE ĐIỆN TỬ VIỆC LÀM KHÁC

THÔNG BÁO VỀ VIỆC CÔNG BỐ CÔNG KHAI QUY HOẠCH
THÔNG BÁO ĐẤU GIÁ TÀI SẢN
Sơn giả gỗ - Giải pháp kiến tạo không gian sang trọng, bền đẹp
THƯ MỜI THAM GIA THI TUYỂN PHƯƠNG ÁN KIẾN TRÚC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG NHÀ Ở CHUNG CƯ KIM CƯƠNG ĐỎ - CARA LEGEND
THÔNG BÁO
Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: Thông báo tuyển dụng viên chức đợt 2 năm 2025
Sim đẹp Gá rẻ tại Cần Thơ - Giá gốc chỉ 250k/ Sim
THÔNG BÁO (V/v truy tìm vật chứng)
THÔNG BÁOVề việc tìm người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án
THÔNG BÁOVăn phòng công chứng Bùi Quang Nhơn
Xây nhà trọn gói tại Cần Thơ: Giải pháp tối ưu cho nhu cầu an cư hiện đại
Thông báo tuyển dụng