Người Dao Làm Du Lịch - Báo Nhân Dân

Ngôi nhà chung của bà con thôn bản

Khi bàn chuyện dựng một ngôi nhà chung của cả bản, bà con Sải Duần không cần nhiều thời gian, thống nhất đó sẽ là một ngôi nhà gỗ truyền thống của dân tộc mình. Ngôi nhà này được dự án của CIRUM tài trợ mua từ một hộ dân trong vùng và người làng góp công dựng lại trên nền sân chơi bóng cũ.

Linh hồn của nhà cộng đồng chính là các thùng ngâm tắm lá thuốc bằng gỗ truyền thống. Hấp dẫn hơn nữa là phòng tắm riêng biệt có cửa kính nhìn ra không gian núi rừng, đem lại cho du khách cảm giác vô cùng thú vị, thư giãn mỗi khi ngâm tắm lá thuốc. Điều hành ngôi nhà là nhóm phụ nữ của thôn được cộng đồng bầu chọn ra. Ngày thường, họ vẫn lên rừng, lên rẫy, trồng cây, chăm nom việc nhà. Mỗi khi có khách, theo lịch trực, họ về nhà cộng đồng phục vụ, chăm sóc du khách. Trực tiếp quản lý nhà công cộng, đồng thời chịu phụ trách chính dịch vụ tắm lá thuốc nam là bà Chảo Cói Mẩy, một bà lang uy tín của làng. Bà được bố mẹ truyền lại các bài thuốc được lấy từ cây củ rễ có trong rừng về để chữa bệnh. Nhà bà Mẩy hiện không chỉ đang thờ tổ nghề thuốc nam người Dao đỏ, mà còn có một “phòng khám” nhỏ chuyên chăm sóc, chữa bệnh cho bà con trong và vùng lân cận. Bà Chảo Cói Mẩy cũng phụ trách việc pha chế, đun lá thuốc và hướng dẫn du khách ngâm, tắm, gội ở nhà cộng đồng.

Bà Mẩy cho biết: Ngâm tắm thuốc nam là văn hóa truyền thống lâu đời của người Dao đỏ. Các loài cây thuốc nam tự nhiên thường được chính bà lên rừng lấy về vì bà biết rõ đâu là cây thuốc, biết rõ chỗ cây thuốc thường mọc. Khi vào rừng lấy lá cây thuốc, bà thắp hương xin phép thần rừng và chỉ lấy đủ dùng. Cây thuốc tự nhiên được pha chế theo luật tục và đun nấu trong nhiều giờ đồng hồ để ra hết các chất thuốc. Khi gội đầu, ngâm tắm trong nước thuốc thơm lừng, nóng ấm, du khách sẽ có cảm giác nhẹ nhàng, thư thái, nhanh chóng tan hết các chứng mỏi mệt, giảm chứng đau mỏi lưng, xương khớp, nhức đầu...

Ngay sau khi tắm lá thuốc, du khách sẽ thưởng thức các bữa cơm truyền thống, mùa nào thức nấy, với các sản vật địa phương như rau rừng xào thịt lợn gác bếp, măng tươi luộc hoặc xào, măng chua nấu canh, cá suối rán... Các thức ăn này cũng được thu mua trong các hộ dân. Luân phiên, đến lượt nhà nào thì nhà đấy cung cấp. Nhà nào đến lượt mà không có gì để bán thì các hộ nghèo được ưu tiên cung cấp. Giải pháp trên bảo đảm, hộ nào cũng được hưởng lợi từ hoạt động của nhà cộng đồng.

Người dân không chỉ được sở hữu chung sổ đỏ nhà cộng đồng, được hưởng lợi từ việc bán sản vật mà họ còn được hưởng một phần lợi nhuận từ hoạt động của nhà cộng đồng. Lợi nhuận của nhà cộng đồng một phần được dành cho nhà thuốc; một phần trả công cho nhóm người trực tiếp quản lý, vận hành, phục vụ; một phần tạo quỹ, tái đầu tư cho ngôi nhà; một phần dành cho toàn bộ người dân.