Người Mê... Dừa - Tuổi Trẻ Online

Phóng to

Ông Đỗ Thành Thưởng

TT - Chưa có ai mê dừa như ông. Ông đi các nơi âm thầm sưu tập các loại dừa trong và ngoài nước. Ông là người VN đầu tiên đoạt nhiều giải thưởng về dừa. Vườn dừa của ông được xem là "bảo tàng dừa" lớn nhất cả nước.

Nghe đọc nội dung toàn bài:

Ông tên là Đỗ Thành Thưởng, nhà nằm trên cù lao heo hút ở ấp 2, xã Hưng Phong, Giồng Trôm, Bến Tre. Dẫn tôi đi tham quan 2,5ha vườn chi chít những chủng loại dừa, ông giới thiệu: đây là dừa ẻo đỏ, ẻo xanh, dừa Tam Quan, dừa sọc, dừa núm, dừa dâu xanh, dừa bung...

Ông bảo hiện bộ sưu tập của ông gồm 20 giống dừa được phân thành hai loại. Loại lấy dầu gồm có: dừa ta xanh, ta vàng, ta đỏ, dâu xanh, dâu vàng, dâu đỏ, dừa bung, dừa lai (BP121, JVA 1, JVA 2). Dừa uống nước gồm: dừa xiêm xanh, xiêm đỏ, Tam Quan, dừa sọc, dừa núm xanh (hai mo nan), núm đỏ, dừa ẻo xanh, ẻo đỏ, dừa dứa...

Nhà sưu tập dừa ở đồng quê

Chỉ vào dừa Tam Quan (dừa vàng), ông nói giống dừa này rất ít cho trái nhưng trái bổ dưỡng, trị được nhiều bệnh. Do nhà vườn chê năng suất thấp nên ít trồng, để kiếm được nó ông đã tốn hao nhiều công sức lùng sục. Ông mê dừa đến độ nghe nói ở Cần Thơ có giống dừa núm, thế là ông khăn gói đi tìm cho bằng được. Về nhà chưa ấm chân lại nghe nói ở Mỏ Cày có người trồng dừa ẻo đỏ, dừa ẻo xanh, ông lại tìm đến nằn nì mua giống cho bằng được. Chủ vườn thấy ông mê dừa quá nên xiêu lòng, lấy cây giống tặng. Ông cho biết hiện đang tìm hai giống dừa mới là dừa ẻo Tam Quan và dừa núm Tam Quan (núm vàng)...

Người trồng dừa giỏi nhất Việt Nam Ông là nông dân đầu tiên của VN hai lần được vinh danh nhận giải thưởng cao quí quốc tế. Đó là năm 1999 ông được nhận giấy khen "Người trồng dừa giỏi nhất VN" do Hiệp hội Dừa châu Á - Thái Bình Dương trao tặng. Năm 2004, ông lại đoạt giải Tree of life (Cây của cuộc sống) do Viện Tài nguyên giống cây trồng quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương trao tặng. Các nhà Guinness đang xem xét đưa tên tuổi ông vào kỷ lục người trồng nhiều loại dừa nhất VN. Ông còn được Hội Nông dân tỉnh, UBND huyện tặng nhiều giấy khen, giải thưởng: nông dân sản xuất giỏi, đã có thành tích "thực hiện tốt công tác ứng dụng và chuyển giao kỹ thuật vào nông thôn"... Ông nhiều lần vinh dự được tỉnh cử đi dự hội nghị toàn quốc biểu dương người cao tuổi trên lĩnh vực giáo dục, khoa học công nghệ ở Hà Nội...

Đối với ông, xung quanh dừa có bao điều thú vị. Dừa sống ở vùng quá mặn trái nhỏ, rất xấu, cơm mỏng. Trồng ở vùng nước lợ dừa cho nước ngọt nhất. Dừa có cây cho trái rất đẹp như dừa sọc, trái tròn có sọc vàng từ trên đỉnh đầu xuống. Hay dừa núm trái tròn dài, dưới đuôi có núm tựa như núm vú mẹ hiền.

Mỗi loại dừa cũng có vị khác nhau: dừa núm nước ngọt lịm, dừa ẻo nước ngọt nhưng hậu hơi chua, dừa dâu có vị ngọt lợ lợ, dừa lai BP121 có vị the the. Dừa núm đỏ trái sai hơn, nước ngọt hơn dừa xiêm nhiều nhưng hay bị hữu (gáo nứt, không nước)...

Bao năm gắn bó với dừa ông nghiệm ra thời điểm nào thu hoạch thì dừa đạt đến độ ngon nhất. Ông bảo trong bộ sưu tập thì dừa dứa có giá trị kinh tế cao, giống dừa này xuất hiện cách đây khoảng 4-5 năm, do Viện Nghiên cứu dầu và cây có dầu (OPI) cung cấp. Nó có mùi thơm của dứa, vị ngọt và thanh, cơm dày, giá trên thị trường khoảng 16.000đ/trái. Dừa dứa cây con màu sắc giống hệt như dừa thường, chỉ có đặc điểm duy nhất để phân biệt là lá và rễ của dừa thơm mùi dứa.

Cũng như giống dừa uống nước khác, dừa dứa từ lúc cho trái đến thu hoạch mất khoảng tám tháng. Khâu quyết định giá trị của dừa chính là mùi, vị. "Một buồng dừa sẽ có trái không đồng nhau, đã có nơi trồng loại dừa này nhưng khi thu hoạch một buồng chỉ có vài trái là dừa dứa, còn lại là dừa thường. Để tránh trường hợp này, cần đợi đến lúc dừa cứng cơm hãy thu hoạch, khi ấy độ thơm của dừa đạt đến ngưỡng nhất..." - ông Thưởng giải thích.

Bảo tàng dừa trên đất Bến Tre

Yêu dừa đến thế nhưng có lúc ông toan đoạn tuyệt với dừa. Nguyên do trước đây trồng chủ yếu là loại dừa lấy dầu, theo đà kinh tế phát triển, loại dầu làm từ dừa không còn thích hợp nữa. Năm 1993, dừa thất sủng, người trồng cũng lao đao theo, người ta ồ ạt đốn bỏ dừa chuyển sang trồng các loại cây khác có giá trị kinh tế cao hơn. Ông cũng toan tính thế, nhưng đứng trước quyết định chọn lựa, ông lại phân vân, trăn trở: đã bao đời sống nhờ vào dừa, nay mình chặt dừa là có lỗi với dừa. Ông không đành lòng đốn bỏ vườn dừa.

Ông bắt đầu làm một cuộc cách tân, đốn bỏ những cây cằn cỗi, tập hợp những cây có năng suất cao. Và cũng từ đây ý định sưu tập, bảo tồn dừa bắt đầu manh nha trong ông. Ông nói: "Bến Tre là xứ dừa, dừa có nhiều loại, nhiều tên chứ không đơn thuần chỉ là dừa. Tôi muốn sưu tập để người ta hiểu rõ hơn về chúng. Khác với cây khác, dừa có khả năng biến hóa vô cùng. Cùng ươm một loại giống, trồng cùng một dãy, nhưng khi lớn lên lại cho những giống dừa khác nhau, ví như dừa ẻo cho ra dừa ẻo đỏ, dừa dâu, dừa núm..., dừa xiêm cho ra dừa ẻo, dừa dâu xanh, dừa núm...".

OPI có dự án hỗ trợ nâng cao cuộc sống người trồng dừa, nghe danh ông yêu dừa đã tìm đến nhà ông tặng giống dừa lai BP121, JVA 1, JVA 2. Đây là giống dừa lai giữa dừa lùn Malaysia với dừa dầu cao Tây Phi, cho ra cây rất sai trái, trung bình khoảng 150 trái/năm. Ông như người được tiếp thêm sức, càng chuyên tâm hơn vào dừa. Ông bảo không như nhiều người vẫn nghĩ dừa là loại cây trồng dễ tính, để mặc đấy chờ đến ngày ra trái rồi thu hoạch bán, mà trồng dừa cũng như chăm sóc con vậy. Muốn cho trái không bị hữu, bị bở, dễ rụng, nước nhiều, sai trái, ngọt lịm... thì bón thêm ít phân kali quanh gốc dừa. Ngoài ra cũng cho một ít đạm, đạm sẽ giúp dừa tránh gặp phải tình trạng trái bở, dễ rụng...

Hết lòng vì dừa, dừa cũng đem đến hoa lợi trả ơn giúp ông có cuộc sống tốt hơn. Hiện vườn dừa nhà ông trở thành địa chỉ quen thuộc của OPI, sinh viên ngành trồng trọt tới nghiên cứu, cả khách nước ngoài đến tham quan. Ông trở thành người đi đầu trong phong trào trồng dừa, nhiều bà con đã đến tìm ông học hỏi kỹ thuật, cây giống. Nay 72 tuổi, ông vẫn ấp ủ bao ý định đột phá đưa vườn dừa lên giúp người dân và bản thân có thu nhập cao.

Đọc tiếp Về trang Chủ đề