Người Ngoài Hành Tinh Xám – Wikipedia Tiếng Việt

Người ngoài hành tinh Xám, còn được gọi là Zeta Reticulans, Greys Roswell, Greys hoặc Grays, là những sinh vật ngoài Trái Đất có mục đích. Theo nhà báo C. D. B. Bryan, 73% tổng số các cuộc gặp gỡ người ngoài hành tinh được báo cáo ở Mỹ đều mô tả người ngoài hành tinh Xám, một tỷ lệ cao hơn đáng kể so với các quốc gia khác.[1] Những tuyên bố như vậy rất khác nhau, nhưng thường thì Greys được mô tả là giống người với cơ thể nhỏ bé cùng làn da màu xám mịn, đầu lớn hơn nhiều, không có tóc và đôi mắt to đen. Vụ bắt cóc vợ chồng nhà Hill, được cho là diễn ra ở New Hampshire vào năm 1961, đã phổ biến rộng rãi về chủng Xám. Có những nhân vật tiền thân được mô tả trong khoa học viễn tưởng và những mô tả tương tự đã xuất hiện trong nguồn tài liệu ban đầu viết về vụ Roswell năm 1947.

Người ngoài hành tinh Xám đã nổi lên như một hình ảnh nguyên mẫu của một sinh vật thông minh không phải con người và sự sống ngoài Trái Đất nói chung, cũng như một biểu tượng của nền văn hóa đại chúng trong thời đại khám phá không gian. Một số nhà lý thuyết âm mưu tin rằng Chủng Xám đại diện cho một phần của chiến dịch phủ nhận hợp lý hay thông tin sai lệch do chính phủ lãnh đạo hoặc chúng là sản phẩm của các thí nghiệm kiểm soát tâm trí của chính phủ.[2][3]

Hình dáng

[sửa | sửa mã nguồn]

Greys thường được mô tả là những sinh vật dạng người nhỏ bé có màu da xám sở hữu các bộ phận bên ngoài cơ thể con người như mũi, tai hoặc cơ quan sinh dục bị khiếm khuyết hoàn toàn.[4] Cơ thể của chúng thường được miêu tả là thon dài, ngực nhỏ, thiếu cơ bắp và cấu trúc xương rõ ràng. Chân của chúng được miêu tả là ngắn hơn và có khớp nối khác với con người với các chi có tỷ lệ khác với con người.[4]

Greys được mô tả là có đầu to bất thường tương ứng với cơ thể, không có lông trên cơ thể và không có tai hoặc mũi bên ngoài rất dễ nhận ra, đôi khi có lỗ hoặc lỗ nhỏ cho tai, lỗ mũi và miệng. Trong các bức vẽ, Greys hầu như luôn được thể hiện với đôi mắt đen đục rất lớn. Họ thường được mô tả là thấp hơn người lớn trung bình.

Nguồn gốc

[sửa | sửa mã nguồn]

Rất khó xác định nguồn gốc chính xác của Greys là sinh vật ngoài Trái Đất theo khuôn mẫu. Trong bài báo "Man of the Year Million" năm 1893, tác giả khoa học viễn tưởng H. G. Wells đã hình dung ra khả năng loài người bị biến đổi thành một chủng tộc người da xám cao có lẽ một mét, với cái đầu to và đôi mắt to hình bầu dục có màu đen như mực.[5] Trong cuốn tiểu thuyết năm 1901 nhan đề The First Men in the Moon (Người đầu tiên trên Mặt Trăng), Wells đã mô tả Selenites (cư dân trên Mặt Trăng) có làn da xám, đầu to và đôi mắt to đen. Ông cũng mô tả ngắn gọn những người ngoài hành tinh giống như Greys được đưa xuống Trái Đất để làm thức ăn cho người Sao Hỏa, họ là những nhân vật phản diện trong cuốn tiểu thuyết năm 1898 của ông nhan đề The War of the Worlds (Chiến tranh giữa các thế giới).

Năm 1933, tiểu thuyết gia người Thụy Điển Gustav Sandgren, sử dụng bút danh Gabriel Linde, xuất bản cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng mang tên Den okända faran ("Mối nguy hiểm không xác định"), trong đó ông mô tả một chủng tộc ngoài Trái Đất: "...những sinh vật không giống bất kỳ chủng tộc nào của con người. Họ thấp, lùn hơn người Nhật bình thường, đầu to và hói, trán vuông, khỏe, mũi và miệng rất nhỏ, cằm yếu. Điều đặc biệt nhất ở họ là đôi mắt—to, đen, sáng lấp lánh, với một cái nhìn sắc bén. Họ mặc quần áo làm bằng vải mềm màu xám, và chân tay của họ có vẻ giống với con người." Cuốn tiểu thuyết nhắm đến độc giả trẻ tuổi, bao gồm các hình ảnh minh họa về những người ngoài hành tinh trong tưởng tượng.

Năm 1965, báo chí đưa tin về vụ bắt cóc Betty và Barney Hill đã làm cho nguyên mẫu trở nên nổi tiếng. Nạn nhân vụ bắt cóc, Betty và Barney Hill, khai rằng vào năm 1961, sinh vật ngoài hành tinh đã bắt cóc họ và đưa họ lên một đĩa bay. Dưới sự thôi miên, Betty Hill đã tạo ra một "bản đồ sao" mà cô tuyên bố có vị trí hành tinh quê hương của những kẻ bắt cóc cô nằm trong hệ sao Zeta Reticuli (được cho là hành tinh thứ ba của một trong những ngôi sao thuộc hệ nhị phân Zeta Reticuli). Betty sau đó bắt đầu gọi họ là Zeta Reticulans (Người Zeta Reticuli). Thuật ngữ "Greys" đã không được sử dụng cho đến nhiều năm sau đó.

Trong bài báo năm 1990 có tựa đề "Entirely Unpredisposed," Martin Kottmeyer cho rằng ký ức của Barney được tiết lộ khi bị thôi miên có thể đã bị ảnh hưởng bởi một tập của chương trình truyền hình khoa học viễn tưởng The Outer Limits mang tên "The Bellero Shield" được phát sóng khoảng hai tuần trước buổi thôi miên đầu tiên của Barney. Tập phim có một người ngoài Trái Đất với đôi mắt to nói, "Trong toàn thể vũ trụ, trong tất cả các đoàn thể ngoài vũ trụ, tất cả những ai có mắt đều có đôi mắt biết nói." Báo cáo từ liệu pháp thôi miên hồi quy đưa ra một kịch bản về một số khía cạnh tương tự như chương trình truyền hình. Một phần, Kottmeyer đã viết:[6]

Đôi mắt bao quanh là một điều cực kỳ hiếm trong các bộ phim khoa học viễn tưởng. Tôi chỉ biết một trường hợp. Có sự xuất hiện của người ngoài hành tinh trong một tập của bộ phim truyền hình cũ rích The Outer Limits có tựa đề "The Bellero Shield." Một người quen thuộc với bản phác thảo của Barney trong cuốn "The Interrupted Journey" và bản phác thảo được thực hiện với sự cộng tác của họa sĩ David Baker sẽ thấy "rùng mình" của hiện tượng "déjà vu" sởn gai ốc khi xem tập này. Sự giống nhau nhiều do sự vắng mặt của tai, tóc và mũi trên cả hai người ngoài hành tinh. Có thể là do tình cờ? Hãy xem xét điều này: Barney lần đầu tiên mô tả và thu hút những ánh mắt xung quanh trong buổi thôi miên vào ngày 22 tháng 2 năm 1964. "The Bellero Shield" được phát sóng lần đầu tiên vào ngày 10 tháng 2 năm 1964. Chỉ có mười hai ngày tách biệt hai trường hợp. Nếu việc nhận dạng được thừa nhận, sự phổ biến của những cặp mắt vây quanh trong tài liệu về vụ bắt cóc sẽ thuộc về ảnh hưởng văn hóa.

Greys xuất hiện như những người ngoài hành tinh (nhân từ) trong bộ phim năm 1977 Close Encounters of the Third Kind. Cùng năm đó, một loài sinh vật thuộc chủng Xám, được gọi là Bith, được miêu tả là Cantina Band trong bộ phim Star Wars. Một bộ đôi của một loài sinh vật ngoài hành tinh màu xám khác, được gọi là Duros, cũng xuất hiện trong cảnh quay Cantina.

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

1. ^ Bryan, C. D. B. (1995). Close Encounters of the Fourth Kind: Alien Abduction, UFOs, and the Conference at M.I.T. . NY, US: Alfred A. Knopf, Inc. ISBN 978-0-679-42975-3. OCLC 32390030 – qua Internet Archive. This work is based on the author's experience of a five-day UFO conference at Massachusetts Institute of Technology.
2. ^ Cannon, Martin (tháng 10 năm 1995). The Controllers. ISBN 0-922915-32-6.
3. ^ Constantine, Alex (1995). Psychic Dictatorship in the U.S.A. Feral House. ISBN 0-922915-28-8.
4. ^ a b Jacobs, David M. "Aliens and Hybrids." In: Pritchard, Andrea & Pritchard, David E. & Mack, John E. & Kasey, Pam & Yapp, Claudia. Alien Discussions: Proceedings of the Abduction Study Conference. Cambridge: North Cambridge Press. Pp. 86–90. ISBN 9780964491700
5. ^ Haight, Gordon (1958). "Nineteenth-Century Fiction, vol. 12, no. 4". Nineteenth-Century Fiction. Quyển 12 số 4. JSTOR: University of California Press. tr. 324. JSTOR 3044429.
6. ^ Kottmeyer, Martin. "Entirely Unpredisposed". www.debunker.com. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2008. (originally published in Magonia magazine, January 1990).

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Người ngoài hành tinh Xám.

• Từ điển Hoài nghi: Người ngoài hành tinh bắt cóc

x t s UFO
UFO học Mục lục bài viết UFO học
Hiện tượng UFO được báo cáo	Tổng thể Danh sách tiêu biểu về những hiện tượng UFO Hiện tượng UFO trong không gian ngoài thiên thể Trước thế kỷ 20 Tulli Papyrus (Ai Cập khoảng thế kỷ 15 trước Công nguyên) Bánh xe của Ezekiel (khoảng năm 622–570 trước Công nguyên) Hiện tượng UFO tại Ý dưới thời La Mã cổ đại (khoảng năm 100 trước Công nguyên) Tàu bay lạ ở tu viện Clonmacnoise (thập niên 740) Hiện tượng UFO tại Nürnberg (1561) Hiện tượng UFO tại Basel (1566) Hiện tượng UFO tại Stralsund (1665) Con tàu bí ẩn tại Nhật Bản (1803) Vụ quan sát của José Bonilla (1883) Quái vật Crawfordsville (1891) Hiện tượng ngọn lửa đỏ bay trên bầu trời (1892) Vụ rơi UFO tại Aurora (1897) Thế kỷ 20 Cape Girardeau (1941) Los Angeles (1942) Ängelholm (1946) Cơn sốt đĩa bay ở Mỹ (1947) Chuyến bay 105 (1947) Ảnh chụp Rhodes (1947) Kenneth Arnold (1947) Roswell (1947) Laredo (1948) Mantell (1948) Chiles–Whitted (1948) Không chiến Gorman (1948) Mariana (1950) Ảnh chụp McMinnville (1950) Sperry (1950) Ánh sáng Lubbock (1951) Sioux City, Iowa (1951) Wonsan–Sunchon (1952) Carson Sink (1952) Ralph Horton (1952) Little Rissington (1952) Nash–Fortenberry (1952) Washington, D.C. (1952) Quái vật Flatwoods (1952) Ellsworth (1953) Felix Moncla mất tích (1953) Marius Dewilde (1954) Antananarivo (1954) Làn sóng UFO ở Pháp (1954) Sinh vật lạ ở Kelly–Hopkinsville (1955) Lakenheath–Bentwaters (1956) Vụ bắt cóc Antônio Vilas Boas (1957) Căn cứ Không quân Kirtland (1957) Levelland (1957) Sự kiện Boianai (1959) Vụ bắt cóc Barney và Betty Hill (1961) Lonnie Zamora (1964) Nhà du hành vũ trụ Solway Firth (1964) Exeter (1965) Valensole (1965) Kecksburg (1965) Westall (1966) Michigan (1966) Cussac (1967) Hồ Falcon (1967) Vụ bắt cóc Schirmer (1967) Vụ tùng xẻo con ngựa Snippy (1967) Cussac (1967) Sân bay Pori (1969) Massachusetts (1969) Jimmy Carter (1969) Imjärvi (1970) Vụ bắt cóc Pascagoula (1973) John Lennon (1974) Coyame (1974) Núi Berwyn (1974) Stonehenge (1975) Vụ bắt cóc Travis Walton (1975) Vụ bắt cóc Allagash (1976) Tehran (1976) Hiện tượng Petrozavodsk (1977) Chiến dịch Prato (1977) Vụ bắt cóc Zanfretta (1978) Vụ bắt cóc Emilcin (1978) Frederick Valentich mất tích (1978) Ánh sáng Kaikoura (1978) Manises (1979) Robert Taylor (1979) Val Johnson (1979) Cash–Landrum (1980) Rừng Rendlesham (1980) Trans-en-Provence (1981) Thung lũng Hudson (1984) Vụ bắt cóc Whitley Strieber (1985) Dalnegorsk (1986) Brasil (1986) Japan Airlines (1986) Gulf Breeze (1987) Sinh vật lạ ở Ilkley Moor (1987) UFO ở Voronezh (1989) UFO ở Calvine (1990) Làn sóng UFO ở Bỉ (1990) UFO ở Zimbabwe (1994) UFO ở Michigan (1994) Sinh vật lạ ở Varginha (1996) Ánh sáng Phoenix (1997) Thế kỷ 21 Ánh sáng Tinley Park (2004–2006) Sự kiện UFO tàu USS Nimitz (2004) Campeche, México (2004) Sân bay O'Hare (2006) Alderney (2007) Na Uy (2009) UFO ở Mái Vòm Đá (2011) Sinh vật lạ ở hồ Gia Minh (2011) UFO ở Chile (2014) Sự kiện UFO tàu USS Theodore Roosevelt (2014) Colorado (2019–2020) Hiện tượng người bay phản lực (2020–2021) Sự kiện vật thể lạ ở Alaska (2023) Sự kiện vật thể lạ ở Sơn Đông (2023) Sự kiện vật thể lạ ở Hồ Huron (2023) Sự kiện vật thể lạ ở Yukon (2023) Trò lừa bịp bị vạch trần Trò lừa bịp UFO Quận Dundy (1884) Trò lừa bịp đĩa bay Twin Falls (1947) Sự kiện đảo Maury (1947) Sự kiện UFO Aztec, New Mexico (1948) Khỉ Hỏa tinh (1953) Sự kiện đảo Trindade (1958) Trò lừa bịp đĩa bay nước Anh (1967) Người ngoài hành tinh bắt cóc: Biến cố ở Quận Lake (1998) Trò lừa bịp UFO Morristown (2009) Vụ người ngoài hành tinh xâm lược Jafr (2010)
UFO theo quốc gia	Albania Argentina Úc Belarus Bỉ Brasil Canada Cộng hòa Séc Trung Quốc Pháp Ấn Độ România Indonesia Iran Ý México New Zealand Na Uy Nepal Philippines Nga Châu Phi Nam Phi Tây Ban Nha (Quần đảo Canaria) Thụy Điển Thái Lan Ba Lan Hy Lạp Thụy Sĩ Hoa Kỳ Vương quốc Liên hiệp Anh
Chủng loại UFO	Đĩa bay Foo fighter Tên lửa ma Tam giác đen Sứa không gian Khinh khí cầu bí ẩn Quả cầu lửa màu xanh lá cây
Thực thể ngoài hành tinh	Ashtar Nommo Thạch sao Năng lượng thể Liên chiều thể Chủng Xám Chủng Côn trùng Chủng Xanh nhỏ Chủng Tí hon Chủng Bắc Âu Người Plejaren Chủng Bò sát Chủng khác Người cú Người dê Người bóng Người bướm Người bay Người khỉ Người mắt đen Người thằn lằn Người kim loại Người Sao Hỏa Người Sao Kim Người Arcturus Người Lanulos Người Quintumnia Đầu Quả Dưa Ác ma Dover Ếch Loveland Quái vật Jersey Quái nhân Fresno Quái vật đảo Canvey
Nghiên cứu	Đĩa bay có thật (1947–1950) Đĩa bay xuất hiện (1952) Đĩa bay từ ngoài không gian (1953) Âm mưu Đĩa bay (1955) Họ đã biết quá nhiều về Đĩa bay (1956) Báo cáo về Vật thể bay không xác định (1956) Đánh giá Tình hình (1948) Dự án Sign (1948) Dự án Grudge (1949) Dự án Mogul (1947–1949) Tổ Công tác Đĩa bay (1950) Dự án Second Storey (1952) Dự án Magnet (1950–1962) Dự án Blue Book (1952–1970) Ban Robertson (1953) Viện 22 (1978–?) Biến cố Roswell (1980) Chương trình Setka (1978–1995) Ủy ban Điều tra Hiện tượng Không trung Quốc gia (1956–1980) Báo cáo Condon (1966–1968) Báo cáo COMETA (1996–2006) Báo cáo Roswell (1994–1997) Dự án Disclosure (1993) Dự án Condign (1997–2000) Chương trình Nhận dạng Hiểm họa Hàng không Vũ trụ Tiên tiến (2007–2012) Nghiên cứu nhận dạng UFO Video UFO Lầu Năm Góc Báo cáo UFO Lầu Năm Góc Avro Canada VZ-9 Avrocar Lenticular Reentry Vehicle Hệ thống phân loại Vallée Hệ thống phân loại Hynek Nhóm Nghiên cứu Độc lập UAP của NASA Điều tra báo cáo UFO của chính phủ Mỹ Phiên điều trần về UFO tại Quốc hội Mỹ năm 2022 Đội Đặc nhiệm Hiện tượng Không trung Không xác định (hiện nay)
Giả thuyết	Rod Silur Dropa Ngủ hè Vườn thú Tự nhiên Quân sự Liên chiều kích Tâm lý xã hội Ngoài Trái Đất Động vật không gian Nhà du hành thời gian Star People Cryptoterrestrial Have We Visitors From Space? Nhà du hành vũ trụ cổ Chariots of the Gods? Die Glocke Đường Ley Trái Đất rỗng Trái Đất phẳng Tóc thiên thần UFO Đức Quốc xã Quả cầu lửa Naga Ánh sáng Marfa Ánh sáng Cohoke Ánh sáng Min Min Ánh sáng Saratoga Ánh sáng Hessdalen Ánh sáng ma khí quyển Chủ nghĩa Trotsky–Posadas
Thuyết âm mưu	Ummo Aurora Agartha Vimana Vaimānika Shāstra Hangar 18 Khu vực 51 Đột kích Khu vực 51 Bob Lazar Căn cứ Dulce Paul Hellyer Majestic 12 Người áo đen Dự án Serpo Dự án Montauk Vụ Trinity Vụ án mặt nạ chì Vùng im lặng Mapimí Vùng dị thường Molyobskaya Trang trại Gilliland Trang trại Skinwalker Liên đoàn Thiên hà Vệ tinh Hiệp sĩ Đen Vật dị thường biển Baltic Vật thể lặn không xác định Thí nghiệm Philadelphia Máy bay trực thăng đen Quỷ gặt lúa Dấu chân quỷ Đĩa đá Dropa Thảm họa Nibiru Sự kiện Tunguska Sự kiện đèo Dyatlov Bộ xương Atacama Quả cầu bí ẩn Betz Tam giác Pag Tam giác Rồng Tam giác Bermuda Tam giác Bennington Tam giác Bridgewater Tam giác Broad Haven Tam giác eo biển Bass Đức Mẹ hiển linh ở Fátima Kẻ thả chất độc điên cuồng ở Mattoon Vụ người lính bị dịch chuyển bí ẩn năm 1593
Liên quan	Sinh vật lạ bắt cóc Lịch sử Thực thể Chủ thể Tường thuật Quan điểm Bảo hiểm Khác Xenology Xenoarchaeology UFO học Úc Dự án Galileo Hồ sơ Branton Ufologia Radicale Phi Điệp Thám Tác Báo cáo Brookings Dị vật cấy ghép Tùng xẻo gia súc Tiếp xúc cự ly gần Theo dõi văn hóa Người tiếp xúc UFO Vòng tròn đồng ruộng Tín hiệu Wow! Nghịch lý Fermi Tractor beam Thang Kardashev Thang San Marino Phương trình Drake Đĩa bay Đường sắt Anh Roswell Daily Record One World Family Commune Triệu Fax lên Washington Đơn vị Hiện tượng Liên Hành tinh Ngôn ngữ người ngoài hành tinh Người ngoài hành tinh xâm lược Người ngoài hành tinh viếng thăm Khám nghiệm tử thi người ngoài hành tinh Người ngoài hành tinh trong tác phẩm giả tưởng Phản ứng của chính phủ GEIPAN Tổ chức CSETI MUFON Nhà UFO học Đội Epsilon Sự can thiệp của Vrillon Tìm kiếm trí thông minh ngoài Trái Đất Giao tiếp với trí thông minh ngoài Trái Đất Tác động văn hóa tiềm tàng của việc tiếp xúc người ngoài hành tinh Danh sách bài hát về tiếp xúc cự ly gần với người ngoài hành tinh
Văn hóa	Hội thảo Lễ hội Trò chơi Kiến trúc Bảo tàng Văn hóa đại chúng Spodek Futuro Venturo Integratron Nhà UFO Tam Chi Trạm xe buýt Kielce Space Aliens Grill & Bar Nexus Ultra Unidentified New Lands Mirage Men Area 51 (sách) Alien Autopsy Alien Incident Ancient Aliens Saucer Country Sungods in Exile The UFO Incident In Search of Aliens The Flying Saucer Sirius (phim) Aerials (phim) UFO (phim 1956) UFO (phim 2018) UFO (phim 1993) UFO (phim 2012) UFO (phim 2022) Skinwalker Ranch The Day After Roswell Aurora: The Secret Within The Flying Saucer The Bamboo Saucer Operation Trojan Horse Open Skies, Closed Minds Earth vs. the Flying Saucers Soratobu Enban Kyōfu no Shūgeki Tôn giáo danh sách Ngày UFO Thế giới Ngày Tiếp xúc Thế giới
Địa danh	Gdynia Khao Kala Rachel Roswell Sân bay Lục quân Roswell Cao tốc Liên bang Nevada 375 Căn cứ Không quân Walker Căn cứ Không quân Wright–Patterson
Hoài nghi	Danh sách nhà hoài nghi khoa học Ủy ban Điều tra Hoài nghi
Thể loại Hình ảnh

x t s Ngụy khoa học
Thuật ngữ	Khoa học sùng bái hàng hóa Bịp bợm Quái gở Lý thuyết phi chính thống Khoa học phi chính thống Giả khảo cổ học Giả lịch sử Não tướng học Khoa học tạp nham Siêu linh Khoa học bệnh lý Dầu rắn Lang băm Lý thuyết khoa học thay thế Hội chứng niềm tin thật Khoa học Voodoo
Ví dụ	Hiện tượng 2012 Phủ nhận HIV/AIDS Y học nhân chủng Châm cứu Giả kim thuật Liều thuốc thay thế Nhà du hành vũ trụ cổ Động học ứng dụng Chiêm tinh học Phương pháp Bates Nông nghiệp sinh học Chích máu Bộ nhớ cơ thể Vụ Bogdanov Liệu pháp chuyển đổi Tai biến luận Chiropractic Chromotherapy Làm sạch ruột kết Thuyết âm mưu Thuyết âm mưu đổ bộ lên Mặt Trăng Khoa học sáng tạo Tinh thể chữa bệnh Động vật học thần bí Dianetics Dowsing Thắp nến tai Khoa học phân biệt chủng tộc Chủng tộc Aryan Lý thuyết lây nhiễm khu trú Phủ nhận tội diệt chủng Phủ nhận Holocaust Chủ nghĩa phủ nhận lý thuyết mầm Vi lượng đồng căn Thuyết thể chất Thiết kế thông minh Lý thuyết Japhetic Hiệu ứng Mặt Trăng Chủ nghĩa Lysenko Liệu pháp nam châm Lý thuyết Melanin Bệnh tự nhiên Khảo cổ học Đức Quốc xã Chủ nghĩa xét lại lịch sử (chủ nghĩa phủ định) Thảm họa Nibiru Thần số học Động cơ vĩnh cửu Orgone Phrenology Máy phát hiện nói dối Lịch sử ngoại cảm Thuyết thần bí lượng tử Reiki Khoan xương UFO học
Tài nguyên	Committee for Skeptical Inquiry Cults of Unreason Encyclopedia of Pseudoscience Fads and Fallacies in the Name of Science Quackwatch James Randi Educational Foundation The Ragged Edge of Science The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience Skeptical Inquirer The Skeptic's Dictionary Snopes.com
Danh sách chủ đề được mô tả là ngụy khoa học