NGUỒN GỐC DÒNG HỌ

“Tạo hóa chi duy nhất, nhân linh ư vạn vật” – nghĩa là tạo hóa sinh ra vạn vật chỉ có con người là khôn hơn cả.

Loài thảo mộc um tùm xanh tốt là nhờ có gốc rễ bền chặt, sông có nước chảy quanh năm là nhờ có nguồn có suối. “Nhân sinh do Tổ ”, con người ta sinh sôi nảy nở, con cháu nối dõi đời này qua đời khác là nhờ tổ tiên. Người trong một dòng tộc, có cùng một cội nguồn, một dòng máu, là anh em ruột thịt nên phải thương yêu đùm bọc nhau để cùng chung sống, cùng phụng thờ tiên tổ, cùng xây dựng dòng họ vững bền vạn đại sinh tồn.

Sách Tân thư có câu: “Ẩm hà đương tư nguyên, ái quốc mạc vong tổ” – nghĩa là: Uống nước sông nên nhớ nguồn, lo yêu nước chẳng quên Tổ, “Chim có tổ người có tông “, con cháu các thế hệ trong dòng tộc, dù làm gì, ở đâu cũng phải ghi nhớ điều đó để luôn hướng về quê hương cội nguồn, quê cha đất tổ.

Nước có quốc sử để ghi chép quá trình dựng nước, giữ nước qua các triều đại do các đời vua chúa trị vì với bao anh hùng hào kiệt. Nước Việt Nam ta có ngày giỗ tổ mồng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm và đã trở thành Quốc lễ, hệ là người Việt dù ở trong nước hay nước ngoài ai cũng hướng về cội nguồn, về ngày giỗ tổ để tri ân các vua Hùng đã có công dựng nước, đây cũng là dịp để con Lạc cháu Hồng ôn lại quá trình đấu tranh giữ nước anh dũng của dân tộc ta để tự hào về đất nước Việt Nam ta mà ra sức đoàn kết cùng bảo vệ, xây dựng Tổ quốc giàu mạnh.

Họ có gia phả để ghi lại nguồn gốc dòng họ, về sự hưng vong qua các đời tiếp nối nhau và những thành quả con cháu trong dòng tộc đạt được, qua đó các thế hệ sau biết về các thế hệ trước mà tôn thờ, noi gương và phát huy nhằm làm cho dòng họ trường tồn, ngày càng phát triển vững mạnh. Các dòng họ đều có ngày tế Tổ để tưởng nhớ công ơn các bậc tiền bối và ngày đó con cháu tập trung về nhà thờ họ để dự lễ và báo lên tổ tiên công đức của mình đã làm được trong một năm đồng thời xin tổ tiên phù hộ cho mọi điều tốt lành trong năm tới.

Như dòng họ Nguyễn Xuân ta về thời xa xưa thuộc các triều Đinh, Lê, Lý, Trần ra sao không rõ vì gia phả bị thất lạc.

Trong họ từ trước tới nay chỉ truyền lại câu: “Xưa kia cũng Lê thỉ trung thần, đao binh thất thế đổi đầu sang Xuân”. Theo lời truyền lại thì họ ta có gốc từ Mạc. Thời Hậu Lê, Mạc Đăng Dung quan đầu triều đã cướp ngôi vua Lê lập ra nhà Mạc trị vì được 60 năm. Phong trào Phù Lê diệt Mạc nổi lên, Vua tôi nhà Mạc thua phải chạy lên Cao Bằng rồi tan tác khắp nơi và đổi thành nhiều tên họ khác nhau để khỏi bị tiêu diệt. Trong danh sách các họ có gốc từ Mạc không thấy Nguyễn Xuân ta, có lẽ vì họ ta đã phiêu bạt nhiều nơi, qua nhiều lần đổi tên nên đã mất gốc theo quy ước, đó cũng chỉ là tương truyền của cha ông để lại, sự thực thế nào cần phải tìm hiểu thêm.

Theo truyền lại thì tổ tiên ta nguồn gốc ở Bắc Ninh. Một nhánh Nguyễn Xuân từ Bắc Ninh vào phủ Diễn Châu sinh sống . Gia phả họ ta bằng chữ nho chỉ ghi gốc từ huyện Yên Thành (huyện Yên Thành trước thuộc Phủ Diễn Châu). Hiện nay ở xã Khánh Thành, huyện Yên Thành, Diễn Châu cũng có dòng họ Nguyễn Xuân rất lớn, ta chưa đi tìm hiểu được. Hai anh em từ huyện Yên Thành đưa nhau vào huyện Nam Đàn lập nghiệp (Vùng ta trước thuộc huyện Nam Đàn sau này mới thuộc huyện Thanh Chương), ” Nhất đáo Phương, nhị đáo Chân”, anh lập nghiệp tại làng Phương Trì là nhánh Nguyễn Xuân ở Đồng Văn ngày nay, em lập nghiệp tại Chân Ngọc (làng Mỹ Ngọc) tức nhánh Nguyễn Xuân ta. Trước đây 2 dòng họ vẩn giao lưu đi lại, nay cũng còn giao lưu, nhưng không mật thiết và không có ràng buộc gì về huyết thống.

Ở Thanh Chương ta còn có họ Nguyễn Xuân ở Xã Xuân Tường, Nguyễn Xuân ở xã Thanh Hương nhỏ hơn họ ta và Nguyễn Xuân ở xã Thanh Tiên là họ Xuân đông hơn họ ta, có con cháu  rất thành đạt, cũng đã có 19 đời nhưng khi tìm hiểu gia phả của các họ trên không thấy có liên hệ gì với họ Xuân ta cả. Họ Nguyễn Xuân ở Đồng Văn trong gia phả cũng ghi nguồn gốc từ Yên Thành vào và số đời cũng tương đương với họ Nguyễn Xuân ta do đó giữa 2 dòng họ chắc có cùng một nguồn gốc.

Thế là về nguồn gốc dòng họ hiện nay chỉ tạm biết đến đó, con cháu sau này có trách nhiệm tiếp tục truy tìm thêm cho đầy đủ và chính xác hơn để có liên kết rộng rãi, vì xu thế chung hiện nay không những trong nước mà trên thế giới cũng vậy: Người ta đang tìm mọi cách để  liên kết dòng họ, liên kết huyết thống và sắc tộc thành một khối cộng đồng, càng lớn càng tốt để có sức mạnh, nhằm hộ trợ nhau cùng phát triển.

Chia sẻ:

• Facebook