Nhà Giàn DK1 - Tiền đồn Bảo Vệ Thềm Lục địa Phía Nam - VnExpress

Đại tá Phạm Xuân Hoa nhớ lại, khi ông đang làm nhiệm vụ bảo vệ Trường Sa, mỗi lần đi từ đảo Song Tử Tây ở phía Bắc đến đảo An Bang phía Nam, lúc trở về căn cứ, Tư lệnh Giáp Văn Cương đều chỉ huy tàu đi qua khu vực này. "Lúc đó tôi không hiểu vì sao nhưng sau này mới ngẫm ra ông đã có tầm nhìn chiến lược từ rất sớm", ông Hoa nói.

Để cụ thể tầm nhìn ấy, sau khi Gạc Ma bị đánh chiếm năm 1988, ông Cương đề xuất Bộ Quốc phòng đề nghị Bộ Chính trị xây dựng các Trạm dịch vụ - kinh tế - khoa học - kỹ thuật (DK1) trên 6 bãi ngầm san hô ở thềm lục địa. 

Trong đó, bãi ngầm Tư Chính (diện tích 700 km2, dài 50 đến 60 km,rộng 11 km, có chỗ phình ra hơn 20 km) cách đất liền Vũng Tàu khoảng 230 hải lý về phía Đông Nam, có vị trí chiến lược quan trọng, là hàng rào, tiền đồn dầu khí vì gần sát nhất các mỏ dầu mà liên doanh Vietsovpetro đang khai thác và khảo sát như: Thanh Long, Bạch Hổ, Đại Hùng...

Tháng 11/1988, đại tá Phạm Xuân Hoa cùng Phó Lữ đoàn Chính trị 171 được Tư lệnh Giáp Văn Cương trực tiếp triệu tập lên trụ sở Bộ Tư lệnh Hải quân phía Nam ở TP HCM để giao "nhiệm vụ quan trọng". Đó là khảo sát, đo đạc, xác định các vị trí chính xác các bãi cạn: Ba Kè, Tư Chính, Phúc Tần, Phúc Nguyên, Quế Đường, Huyền Trân để có cơ sở báo cáo cấp trên.

Tư lệnh Giáp Văn Cương chốt lại ở hai gạch đầu dòng: "Thứ nhất, các cậu đã làm xong nhiệm vụ bảo vệ Trường Sa, giờ nhiệm vụ này là số một, rất quan trọng, có ý nghĩa chiến lược vì khu vực này nằm hoàn toàn trong thềm lục địa Việt Nam. Thứ hai, nếu các cậu không làm thì sẽ có tội với nhân dân, đất nước".

Dù đã dày dạn kinh nghiệm chỉ huy các tàu thực thi nhiệm vụ trên biển, ông Hoa nhận định việc tiếp cận, đo đạc các bãi đá ngầm không dễ dàng, khi 28 tàu của đơn vị đều đã cũ sau nhiều năm bảo vệ Trường Sa. 

Sau nhiều ngày tính toán, lãnh đạo lữ đoàn 171 quyết định chọn hai tàu tốt nhất lúc bấy giờ là HQ713 và HQ688 với lượng giãn nước lần lượt là 400 tấn và 200 tấn để đi. Dù vậy, cả hai cũng là tàu cũ, chỉ đi được 8 - 10 hải lý mỗi giờ, la bàn cũ, độ sai lệch nhiều, không có máy đo sâu, máy định vị vệ tinh... Gió mùa Đông Bắc cũng là trở ngại khiến tàu dễ trôi trạt, khó tìm vị trí.

Ông Hoa đã họp thuyền trưởng và các cán bộ phòng trên tàu tìm phương án tốt nhất. Các thành viên tính toán, hải trình từ Vũng Tàu đến Trường Sa là 282 hải lý, với tốc độ của tàu thì mất 30 giờ, trừ đi sức gió làm trôi dạt thì phải xuất phát từ 7h sáng mới có thể đến nơi vào sáng sớm hai hôm sau.