Nhà Thờ Chính Tòa Phát Diệm – Wikipedia Tiếng Việt

Nhà thờ chính tòa Phát Diệm
Nhà thờ lớn
20°05′34″B 106°04′46″Đ / 20,09278°B 106,07944°Đ / 20.09278; 106.07944
Địa điểm	Ninh Bình
Quốc gia	Việt Nam
Hệ phái	Giáo hội Công giáo
Trang chính	https://www.nhathoda.net/
Kiến trúc
Phong cách	cổ truyền Việt Nam, chiết trung
Hoàn thành	1891
Thông số
Vật liệu xây dựng	Đá, gỗ

Nhà thờ chính tòa Phát Diệm (thường gọi là Nhà thờ đá Phát Diệm) là một quần thể nhà thờ Công giáo rộng khoảng 22 ha, nằm tại xã Phát Diệm, tỉnh Ninh Bình, cách Hà Nội khoảng 120 km về hướng Nam. Quần thể các công trình nơi đây được xây dựng từ năm 1875, đến năm 1899 thì hoàn thành.[1] Nhà thờ lớn tại vị trí trung tâm, hiện là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Phát Diệm ở miền Bắc Việt Nam, được hoàn thành năm 1891.

Nét độc đáo của các công trình này ở chỗ là nhà thờ Công giáo được xây hoàn toàn bằng đá và gỗ theo kiến trúc cổ Việt Nam, mang dáng dấp của đình, đền, chùa và cung điện truyền thống. Quần thể kiến trúc này được chủ trì xây dựng dần dần bởi linh mục Phêrô Trần Lục, linh mục Địa phận Tây Đàng Ngoài từ năm 1865 và một nhà lãnh đạo cộng đồng địa phương trong hơn 20 năm.

Nhà thờ được xây dựng với trình độ kỹ thuật và điều kiện giao thông của những năm cuối thế kỷ 19. Từ hướng Nam đi vào nhà thờ Phát Diệm gồm các phần: Ao hồ, Phương đình, Nhà thờ lớn, bốn Nhà thờ bên, ba hang đá nhân tạo và Nhà thờ đá. Hiện nay, tỉnh Ninh Bình và các nhà nghiên cứu Nhật Bản đang hoàn thiện hồ sơ về kiến trúc nhà thờ Phát Diệm để đề nghị UNESCO công nhận nhà thờ Phát Diệm là di sản văn hóa thế giới.[2] Nhà thờ đá Phát Diệm được báo chí đánh giá là một trong những nhà thờ đẹp nhất Việt Nam,[3][4] được ví như "kinh đô Công giáo Việt Nam".[5]

Kiến trúc

[sửa | sửa mã nguồn]

Quần thể nhà thờ Phát Diệm gồm 1 nhà thờ lớn và 5 nhà thờ nhỏ (trong đó có một nhà thờ được xây dựng toàn bộ bằng đá tự nhiên, được gọi là nhà thờ đá), 1 phương đình (tháp chuông), ao hồ và 3 hang đá nhân tạo. Ông Nguyễn Văn Giao, hướng dẫn viên phục vụ nhà thờ cho biết: "Nói công trình này giống đình chùa là rất đúng. Cha Phêrô Trần Lục có mong muốn rằng, qua công trình này nói lên tính chất hòa hợp và sự hội nhập giữa đạo Công giáo với nền văn hóa kiến trúc của dân tộc cũng như sự hòa hợp giữa Công giáo với các tôn giáo khác ở Việt Nam; nói lên tính đoàn kết".[6]

• Ao hồ: Một hồ nước hình chữ nhật, rộng khoảng 4 ha, được kè đá xung quanh nằm trực diện với con đường từ cầu ngói Phát Diệm dẫn vào nhà thờ. Giữa hồ là một hòn đảo trên đó có bức tượng Chúa Giê-su.
• Phương đình: hoàn thành năm 1899, là một công trình kiến trúc cao 25m, rộng 17m, dài 24m gồm ba tầng được xây dựng bằng đá phiến, lớn nhất là tầng dưới cùng được xây dựng bằng đá xanh. Trên 4 đỉnh tháp có 4 pho tượng bốn vị Thánh Sử, mà từ đường nét, tư thế đến đường mây nếp áo khiến ta dễ lầm với các pho tượng trong các đền chùa Việt Nam. Các vòm cửa bằng đá được lắp ghép đến trình độ tinh xảo. Giữa Phương Đình đặt một sập làm bằng đá nguyên khối, phía ngoài và bên trong là những bức phù điêu được khắc chạm trên đá hình ảnh chúa Giê-su và các vị thánh với những đường nét thanh thoát. Tầng thứ hai của Phương Đình treo một trống lớn. Tầng ba treo một quả chuông cao 1,4m, đường kính 1,1m, nặng gần 2000 kg, quả chuông lớn ở Phương Đình được đúc vào năm 1890. Một tiếng chuông vang xa 2 tỉnh Ninh Bình và Thanh Hóa nghe thấy. Mái của nhà thờ Phát Diệm không cao vút kiểu ngọn tháp như những nhà thờ theo lối phương Tây mà là mái cong cổ kính như mái đình, mái chùa.
• Nhà thờ lớn: Nhà thờ chính được khánh thành vào năm 1891 với tước hiệu là Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi, nay là nhà thờ chính tòa của vị Giám mục Phát Diệm. Nhà thờ lớn dài 74m, rộng 21m, cao 15m, có bốn mái và có năm lối vào dưới các vòm đá được chạm trổ. Trong nhà thờ có 6 hàng cột gỗ lim (48 cột) nguyên khối, hai hàng cột giữa cao tới 11m, chu vi 2,35m, mỗi cột nặng khoảng 10 tấn. Gian thượng của thánh đường có một bàn thờ lớn làm bằng một phiến đá nguyên khối dài 3m, rộng 0,9m, cao 0,8m, nặng khoảng 20 tấn. Mặt trước và hai bên được chạm trổ các loài hoa đặc trưng của bốn mùa làm cho bàn thờ như được phủ một chiếc khăn màu thạch sáng. Hai phía bên nhà thờ có bốn nhà thờ nhỏ được kiến trúc hài hòa, mỗi nhà thờ đều có đặc điểm riêng.
• Bốn nhà thờ nhỏ là những nhà nguyện đứng độc lập ở hai bên nhà thờ lớn:
  • Nhà thờ Trái Tim Chúa Giêsu (1889) hướng Đông Bắc
  • Nhà thờ Thánh Rôcô (1895) hướng Đông Nam
  • Nhà thờ Thánh Giuse (1896) hướng Tây Nam
  • Nhà thờ Thánh Phêrô (1896) hướng Tây Bắc.
• Ba hang đá nhân tạo ở phía bắc nhà thờ Phát Diệm, cách nhau khoảng 100m, được tạo bằng những khối đá lớn nhỏ khác nhau giữ nguyên dáng vẻ tự nhiên. Trên các hang đá đều có các tượng lớn.
  • Núi Sinh Nhật: nguyên thủy tên là Núi Táng Xác, khởi dựng năm 1875, cũng là công trình được xây dựng đầu tiên với quy mô rất đồ sộ nhằm mục đích thử độ lún của đất mới bồi. Từ năm 1954 được đổi tên thành núi Sinh Nhật hay hang đá Bêlem hiện nay.
  • Núi Lộ Đức: nguyên thủy tên là Vườn Giệt-si-ma-ni (phiên âm từ Gethsemane), khởi dựng năm 1896, từ năm 1925 đổi tên thành hang đá Lộ Đức.
  • Núi Sọ: dựng năm 1898, ban đầu là hang Bêlem. Năm 1957 đặt tượng Chúa chịu đóng đinh nên từ đó mang tên núi Sọ.
• Nhà thờ đá: xây dựng năm 1883, mang tước hiệu Nhà nguyện Trái tim Vô nhiễm nguyên tội Đức Mẹ. Tọa lạc riêng tại hướng Tây Bắc, đây là nhà thờ đầu tiên được dựng lên trong quần thể này, còn được gọi là nhà thờ đá vì tất cả mọi thứ ở nhà thờ này đều được làm bằng đá, từ nền, tường, cột, chấn song cửa... Phía trong được chạm nhiều bức phù điêu đẹp, đặc biệt là bức chạm tứ quý: tùng, mai, cúc, trúc, tượng trưng cho thời tiết và vẻ đẹp riêng của bốn mùa trong một năm. Đường nét khắc họa những con vật như sư tử, phượng sống động đến lạ thường.

Lễ hội Giáng sinh

[sửa | sửa mã nguồn]

Lễ hội Giáng sinh ở Nhà thờ Phát Diệm là một dịp sinh hoạt văn hóa cộng đồng lớn nhất của giáo dân Giáo phận Phát Diệm cũng như những người dân Kim Sơn. Khoảng nửa tháng trước ngày lễ hội, giáo dân Phát Diệm bắt đầu chuẩn bị cho ngày lễ trọng đại nhất trong năm của những người theo đạo. Họ dành thời gian vào việc trang hoàng lại nhà thờ cho ngày lễ sắp tới.

Đêm Giáng Sinh diễn ra dưới tiết trời lạnh giá, Tòa Giám mục Phát Diệm lung linh với ánh đèn màu rực rỡ. Hệ thống hang đá, cây thông, đèn ông sao phát quang tạo nên một không gian độc đáo và tráng lệ khác thường. Trong khuôn viên nhà thờ, những người Công giáo chuẩn bị tham dự thánh lễ tại thánh đường. Lễ giáng sinh ở Phát Diệm gồm các phần: Canh thức trước hang đá và Thánh Lễ. Kết thúc phần lễ là màn rước kiệu hoa tượng Chúa Hài Đồng. Lễ rước được tiến hành tôn nghiêm và linh thiêng. Ý nghĩa của nghi lễ này là để rước Chúa vào lòng dân. Sau nghi lễ này, tượng Chúa được đưa vào bên trong hang đá để giáo dân tới tôn kính.

Trên sân khấu trước giữa phương đình và hồ nước là nơi trình diễn các tiết mục ca mừng Giáng sinh phục vụ nhân dân và du khách. Kết thúc chương trình ca mừng Giáng sinh cũng là lúc bên trong thánh đường, mọi người cùng nhau nguyện cầu cho cuộc sống hòa bình, con người an lạc và hạnh phúc. Ngày Giáng sinh là dịp tặng quà cho nhau, đây cũng là dịp để các giáo dân làm các việc bác ái như trao quà cho người nghèo, người vô gia cư, trẻ em háo hức chờ sự xuất hiện của ông già Noel, gia đình bè bạn rủ nhau hội hè, yến tiệc,...

Trong dịp Giáng sinh, Công an huyện Kim Sơn phối hợp với Ban Quản lý Nhà thờ Phát Diệm quy hoạch khu đi lại, ăn ở, để xe và đặt các biển hướng dẫn, phân luồng xe tại khu vực thị trấn Phát Diệm, trên tuyến đường quốc lộ 10 giúp du khách đến dự lễ thuận tiện.

Ảnh nhà thờ

[sửa | sửa mã nguồn]

• Nhà thờ lớn
• Nhà thờ lớn nhìn từ phương đình
• Đường kiệu
• Nhà nguyện Thánh Phêrô
• Dịp lễ Giáng sinh
• 
• 
• 
• 
• Ao hồ nhìn về quảng trường
• Bên trong nhà thờ

Chú thích

[sửa | sửa mã nguồn] Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện về Nhà thờ chính tòa Phát Diệm.

1. ^ Văn phòng Tòa giám mục Phát Diệm. "Giới thiệu sơ lược về giáo phận Phát Diệm". Hội đồng Giám mục Việt Nam.
2. ^ "Bí mật nhà thờ đá gần 130 tuổi 'độc' nhất Việt Nam". Báo Điện tử Pháp Luật. ngày 26 tháng 10 năm 2019.
3. ^ "Độc đáo Nhà thờ đá Phát Diệm, Ninh Bình". Tạp chí Quê Hương trên Internet. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 1 năm 2012. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2014.
4. ^ "Độc đáo Nhà thờ đá Phát Diệm". Người Lao động. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2014.
5. ^ "Đêm Noel lung linh ở nhà thờ đá Phát Diệm". Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2014.
6. ^ Nhà thờ Phát Diệm - một công trình kiến trúc độc đáo , Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, 09/05/2005. (Theo Nghệ thuật truyền thống).

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

• Giáo phận Phát Diệm (2001). Phim tài liệu Nhà thờ Phát Diệm.
• Giáo phận Phát Diệm (2004). Phim tài liệu Lời của đá.
• J. Trinh (1937). Dạo chơi Phát-diệm: Tòa Giám-mục tiên khởi Việt-Nam. Imprimerie de Quinhon.

x t s Du lịch Ninh Bình
Di sản thế giớiTràng An - Hoa Lư	Tam Cốc - Bích Động Khu du lịch sinh thái Thung Nham Khu du lịch sinh thái Tràng An Chùa Bái Đính Chùa Nhất Trụ Chùa Duyên Ninh Cố đô Hoa Lư Đền Vua Đinh Đền Vua Lê Động Hoa Lư Động Thiên Hà Động Am Tiên Hoa Lư tứ trấn: Động Thiên Tôn, Đền Thánh Nguyễn Đàn Kính Thiên Hang Múa Hành cung Vũ Lâm Lăng phát tích nhà Đinh
Các thắng cảnhbiển, hồ, rừng, núi	Biển Cồn Nổi Biển Quất Lâm Biển Thịnh Long Động Vân Trình Hồ Yên Thắng Hồ Yên Quang Hồ Đồng Thái Hồ Đồng Chương Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long Núi Non Nước Núi Ngọc Mỹ Nhân Núi Kỳ Lân Sân golf Hoàng Gia Suối Kênh Gà Vườn quốc gia Cúc Phương Vườn quốc gia Xuân Thủy
Di tích quốc giatiêu biểu	Chùa Cổ Lễ Chùa Đọi Sơn Chùa Keo Hành Thiện Chùa Phổ Minh Chùa Tam Chúc Chùa Đùng Chiến khu Quỳnh Lưu Đan viện Châu Sơn Đền Lăng Đền Trần Đền Trần Thương Đền Trúc Đền Xám Nhà thờ chính tòa Phát Diệm Phòng tuyến Tam Điệp Phủ Dầy Phủ Đồi Ngang
Các công trìnhkiến trúc khác	Bảo tàng Quân đoàn 12 Các đền thờ Vua Đinh Cầu tại Ninh Bình Công viên văn hóa Tràng An Chùa Đẩu Long Chùa Địch Lộng Chùa Non Nước Đình Bườn Kẽm Trống Nhà hát Phạm Thị Trân Nhà thi đấu Ninh Bình Nhà thờ Bùi Chu Nhà thờ Khoái Đồng Quảng trường Đinh Tiên Hoàng Đế
Lễ hội, làng nghềĐặc sản ẩm thực	Lễ hội ở Ninh Bình: Lễ hội Hoa Lư Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn Lễ hội Tràng An Lễ hội chợ Viềng Làng nghề ở Ninh Bình Ẩm thực Ninh Bình: Rượu Kim Sơn Phở bò Giao Cù Cơm cháy Ninh Bình Cá rô Tổng Trường Dê núi Ninh Bình Dứa Đồng Giao Cá tràu tiến vua chuối ngự Đại Hoàng

x t s Cơ sở Công giáo tại Việt Nam
Các Vương cung thánh đường	La Vang Sở Kiện Phú Nhai Đức Bà Sài Gòn (Nhà thờ chính tòa)
Các nhà thờ chính tòa	Hà Nội Sơn Lộc (Hưng Hóa) Phát Diệm Thanh Hóa Xã Đoài (Vinh) Văn Hạnh (Hà Tĩnh) Bùi Chu Thái Bình Hải Phòng Bắc Ninh Lạng Sơn Phủ Cam (Huế) Đà Nẵng Qui Nhơn Nha Trang Kon Tum Ban Mê Thuột Đức Bà (Sài Gòn) Xuân Lộc Bà Rịa Phú Cường Đà Lạt Phan Thiết Mỹ Tho Vĩnh Long Cần Thơ Long Xuyên
Các nhà thờ nổi bật	Bảo Lộc Cha Tam Chí Hòa Chợ Quán Chúa Cứu Thế, Huế Cửa Bắc Fatima Bình Triệu Hàm Long Hạnh Thông Tây Hòn Gai Huyện Sỹ Thánh Jeanne d'Arc Phú Trung Phùng Khoang Sa Pa Tam Tòa Tân Định Danh sách nhà thờ tại Tp. Hồ Chí Minh
Các đền thánh	Trung Lao Phương Chính Báo Đáp
Các cơ sở đào tạo	Giáo hoàng Học viện Piô X Đà Lạt ĐCV. Xuân Bích Huế ĐCV. Thánh Giuse Hà Nội ĐCV. Bùi Chu ĐCV. Vinh Thanh ĐCV. Sao Biển ĐCV. Thánh Giuse SG ĐCV. Thánh Giuse Xuân Lộc ĐCV. Thánh Quý Học viện Công giáo Việt Nam
Các tu viện, đan viện	TV. Dòng Thánh Phaolô thành Chartres TV. Dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm ĐV. Châu Sơn Đơn Dương ĐV. Châu Sơn ĐV. Cát Minh Sài Gòn
Các cơ sở khác	TGM. Ban Mê Thuột Tòa Khâm sứ
Di tích quốc gia đặc biệt Hang động Thác nước Chùa Đình Đền Nhà thờ Tháp cổ Tháp Chăm