Nhạc Cụ Cổ Truyền VN – Đàn Ta Lư

Đọc những bài cùng chuỗi, xin click vào đây . Chào những bạn , Hôm nay mình ra mắt đến những bạn Đàn Ta Lư .

Ta Lư là nhạc cụ dây, phổ biến trong cộng đồng dân tộc Bru-Vân Kiều ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Việt Nam. Đàn Ta Lư không có hình dáng chuẩn mực. Nó có thể làm bằng một khúc gỗ, một ống tre hay một đoạn tre gốc đính cả tre.

Bạn đang đọc: Nhạc cụ cổ truyền VN – Đàn Ta Lư

Ta Lư không có bộ phận tăng âm. Người ta làm thân đàn bằng một khúc gỗ đặc. Nếu đàn làm bằng đoạn gốc tre có cả củ thì củ tre đặc được gọt đẽo thành bầu đàn, ống tre phía trên củ được vát để làm cần đàn. Tuy nhiên, lúc bấy giờ có loại đàn Ta Lư làm bằng ống tre có hai đầu mấu kín. Người ta bổ dọc ống này thành hai phần không đều nhau rồi lấy phần nhỏ hơn làm đàn. Họ lấy 1 mảnh mo măng tre bịt phía dưới ống để làm bộ phận tăng âm. Phần còn lại phía trên được vát làm cần đàn .

Đàn Ta Lư không có size chuẩn, thường thì hàng loạt chiều dài của đàn khoảng chừng 60 cm, riêng phần cần đàn khoảng chừng 40 cm. Nhạc cụ này có 2 dây bằng sợi dứa dại se lại, kiểm soát và điều chỉnh độ cao cách nhau quãng bốn hoặc quãng năm tùy theo địa phương phong cách thiết kế. Do không có bộ phận tăng âm nên tiếng đàn nhỏ và mảnh, cao độ âm thanh không chuẩn lắm. Nếu là đàn tre người ta đánh 2 dây buông, nếu là đàn gỗ thì hoàn toàn có thể dùng những ngón tay trái bấm lên dây, tạo thành những âm khác nhau khi khảy đàn . Theo truyền thống cuội nguồn của người Bru-Vân Kiều, đàn Ta Lư do phái mạnh sử dụng. Họ dùng nhạc cụ này trong lúc coi lúa trong chòi canh, lúc nghỉ ngơi trên nương hay lúc đi dạo trong bản . Dưới đây mình có những bài :

– Độc đáo nhạc cụ truyền thống của người dân tộc Vân Kiều – Giữ lấy nghề truyền thống của cha ông

Cùng với 1 clip đi sim của người Bru-Vân Kiều, trong đó có đoạn một nghệ nhân đánh đàn Ta Lư ở phút 10 : 55 để những bạn tiệc việc tìm hiểu thêm và chiêm ngưỡng và thưởng thức . Mời những bạn . Túy Phượng ( Theo Wikipedia ) Độc đáo nhạc cụ truyền thống cuội nguồn của người dân tộc Vân Kiều Bên cạnh những tiệc tùng, phong tục tập quán như Tết mừng lúa mới, Mừng hội sim, Lễ phong thần, Lễ hội đâm trâu … thì nguời Vân Kiều ở huyện Đakrông lại có thêm một kho tàng nhạc cụ dân gian truyền thống cuội nguồn độc lạ với nhiều mô hình khác nhau . Đồng bào dân tộc thiểu số Vân Kiều ở huyện Đakrông được biết đến là một hội đồng dân tộc có nền văn hóa truyền thống địa phương đa sắc màu với những đặc trưng văn hóa truyền thống vật thể và phi vật thể đa dạng chủng loại và phong phú. Bên cạnh những tiệc tùng, phong tục tập quán như Tết mừng lúa mới, Mừng hội sim, Lễ phong thần, Lễ hội đâm trâu … thì nguời Vân Kiều ở huyện Đakrông lại có thêm một kho tàng nhạc cụ dân gian truyền thống lịch sử độc lạ với nhiều mô hình khác nhau. Chính những nhạc cụ này đã cấu thành nên những âm thanh rực rỡ của con người và cảnh vật núi rừng nơi đây. Nhạc cụ của người Vân Kiều chưa thật sự đa dạng chủng loại và kỹ năng và kiến thức chế tác còn thô sơ nhưng nó được xem là di sản quý báu trong kho tàng văn hóa truyền thống dân gian của người Vân Kiều từ xưa đến nay . Lịch sử mưu sinh của đồng bào dân tộc Vân Kiều gắn liền với núi rừng. Cuộc sống quanh năm gắn bó với con sông, con suối với cảnh nương rẫy, núi non trùng điệp đã ảnh hưởng tác động rất lớn đến sự hình thành nhân cách cũng như lối sống hoạt động và sinh hoạt đặc trưng của con nguời nơi đây. Và nhạc cụ truyền thống lịch sử của họ cũng được hình thành theo lối sống hoạt động và sinh hoạt lao động đó. Bằng những nguyên vật liệu có từ vạn vật thiên nhiên như tre, nứa, lá cây và 1 số ít loại cây rừng khác họ hoàn toàn có thể sản xuất ra những loại nhạc cụ độc lạ trải qua đôi bàn tay lao động khôn khéo và đầu óc cảm nhận âm thanh tuyệt mỹ. Nhạc cụ của họ là những mẫu sản phẩm thủ công bằng tay nên mang tính thuần túy riêng không liên quan gì đến nhau. Sáng tạo nhạc cụ từ đời sống hoạt động và sinh hoạt hằng ngày nên việc sử dụng nó cũng gắn liền với những sự kiện của đời sống. Vào những ngày liên hoan hay cưới hỏi tất cả chúng ta thuận tiện phát hiện những nhạc cụ này. Tùy từng sự kiện khác nhau mà người dân nơi đây sẽ sử dụng loại nhạc cụ tương thích . Nhạc cụ truyền thống cuội nguồn của người Vân Kiều tương đối nhiều. Tuy nhiên, lúc bấy giờ người ta chỉ sưu tầm và lưu giữ được một số ít loại tiêu biểu vượt trội như : Sáo, khèn bè, Pluoaq, đàn ta lư, thanh la, chiêng, kèn … Trong số những loại nhạc cụ này, loại nhạc cụ thông dụng nhất phải kể đến là sáo. Sáo của người Vân Kiều có rất nhiều loại như Pi là loại sáo dùng để thổi trong lễ cúng tế, đặc biệt quan trọng là lễ cúng cầu hồn, nó biểu lộ sự sang trọng và quý phái rất linh của những thấy mo. Nếu không cách điệu thì sáo Pi hoàn toàn có thể nói là một nét văn hóa truyền thống tín ngưỡng rực rỡ trong cúng tế của người Vân Kiều .

Sáo Khui là loại sáo phổ nhạc hát đệm làn điệu Xà nớt, thường để diễn đạt, miêu tả nhân tình thế thái về quan hệ xã hội, dòng tộc, làng bản. Qua sáo Khui người ta giải bày nhiều điều thầm kín trong lòng mà chỉ có cuộc giao lưu đó mới diễn đạt được một cách thấu đáo cái lý và cái tình. Sáo Teril là một loại nhạc cụ dùng cho người trẻ tuổi hát giao duyên bằng làn điệu Oát. Ngoài ra người Vân Kiều có Khèn môi là loại nhạc cụ dùng cho nam và nữ thổi trong lúc hát giao duyên, tâm tình tự sự. Pluaq là loại nhạc cụ được làm bằng ống nứa và có dây tơ rừng, nhìn kiểu như đàn nhị . Đàn Ta lư hay còn gọi là Măngđôlin có 2 dây, được làm bằng gỗ mực, có thùng đàn rỗng. Loại nhạc cụ này ship hàng cho những đôi nam nữ vừa hát dân ca tích hợp với những bài hát đương đại, đặc biệt quan trọng nó được dùng trong những tiệc tùng sung sướng, sinh động, tự nhiên và nó không khi nào ship hàng trong đám đình. Khèn là loại nhạc cụ được người Vân Kiều sử dụng phổ cập trong những liên hoan vui tươi. Thanh la và Chiêng được làm bằng đồng. Chiêng là loại nhạc cụ thường sử dụng trong những tiệc tùng truyền thống lịch sử như Mừng lúa mới, lễ Khơi, Lễ hội đâm trâu … còn Thanh la là loại nhạc cụ truyền thống cuội nguồn mà người Vân Kiều dùng để hòa giải và biểu lộ sự phẫn nộ của mình … Trước đây, người Vân Kiều chỉ quen sử dụng những nhạc cụ này trong đời sống hoạt động và sinh hoạt và trong những nghi lễ của làng, bản. Điều đó được pháp luật rõ ràng. Nhưng nay khi đời sống ngày càng tân tiến, xã hội ngày càng văn minh thì việc sử dụng những nhạc cụ đó có phần văn minh hơn. Họ không bó hẹp khoanh vùng phạm vi sử dụng mà thay vào đó họ đã biết lan rộng ra, biết đưa những nhạc cụ truyền thống lịch sử tích hợp với những làn điệu dân ca và sử dụng trên sân khấu màn biểu diễn, mang cái truyền thống cuội nguồn thông dụng thoáng đãng đến quần chúng. Tuy nhiên để nhạc cụ truyền thống cuội nguồn của người Vân Kiều có thời cơ phát huy giá trị trong đời sống văn minh thì tất yếu cần sự tương hỗ thích hợp để bảo tồn di sản văn hóa truyền thống truyền thống cuội nguồn này đúng nghĩa . Giữ lấy nghề truyền thống lịch sử của cha ông ( LV )

Dưới bàn tay điêu luyện của nghệ nhân Hồ Văn Việt (thôn Vực Leng, xã Tà Rụt, huyện Đakrông, Quảng Trị), cây đàn Talư (tiếng Pa Kô gọi là Preh) tiếp tục cuộc hành trình góp phần thôi thúc đồng bào vùng khó vươn lên dựng xây quê hương trù phú. Tuy nhiên, nỗi lo về sự mai một nghề truyền thống vẫn luôn làm bận tâm anh Việt và những người tâm huyết bảo tồn, phát triển cây đàn Talư…

Xem thêm: Bộ trưởng nông nghiệp công khai số điện thoại cá nhân, email xin nhận hiến kế từ người dân

Không chỉ yêu nghề

Những cây đàn Talư bằng gỗ đủ kích cỡ từ cây đã triển khai xong đến cây đang làm dở dang được treo cẩn trọng trên vách tường ngôi nhà sàn đơn giản và giản dị của Hồ Văn Việt. Đam mê với nghề chế tác đàn Talư của ông nội và bố từ thời tấm bé, anh không hề thấy nản khi hàng ngày, hàng giờ nghĩ suy làm thế nào duy trì và tăng trưởng về mặt nghệ thuật và thẩm mỹ của loại đàn có đặc trưng riêng này một cách tương thích nhất. Ngồi trên sàn nhà, nâng ly rượu trắng được nấu từ nếp bản và món lạp cá sông vừa câu về ban sáng ra mời khách, Việt say sưa nói về cách làm đàn Talư thời xưa cũng như việc cách điệu đàn giờ đây .

Đàn Talư có từ hàng trăm năm trước, nó gắn bó với cuộc sống tinh thần của người Vân Kiều và Pa Kô. Đàn ngày xưa được làm chủ yếu từ nguyên liệu tre, dễ làm và không tốn nhiều thời gian. Chỉ cần chọn loại tre già, chắc bằng cổ tay, chặt tre thành một khúc dài khoảng 50-80 cm, khoét thông hai đầu ống. Chọn một mặt của thân tre để tạo nên mặt trên của ống, sau đó khoét một lỗ nhỏ giữa phần mặt trên hai đầu ống. Từ đây, bắt đầu hoàn thiện các phần dây đàn bằng tre (chỉ có 2 dây), dụng cụ điều chỉnh cho căng dây đàn. Thời chống Mỹ, sức mạnh cổ vũ tinh thần của loại đàn đã góp sức cùng bà con nơi đây tiếp lương, tải đạn, đi theo cách mạng. Lúc này, cây đàn được cải tiến to hơn, hình thức đẹp hơn, đàn Talư bằng gỗ vì thế ra đời. Cầm trên tay cây đàn Talư, anh Việt tiếp tục nói về nhạc cụ mình tâm huyết. Cây đàn Talư bây giờ chủ yếu làm bằng gỗ. Vật liệu chính làm đàn là những cây mớc nhiều năm tuổi, sau đó dùng rựa tạo dáng cây đàn rồi treo trên giàn bếp cho khô. Đàn Talư nhìn bên ngoài gần giống cây đàn măng đô lin (của phương Tây) hay đàn nguyệt của dân tộc Việt nhưng nhìn kỹ lại rất khác biệt, thân đàn có hình bầu dục thon hơn và có 3 dây.

Đàn gồm những phần : bầu dưới ( a pôộc ), thân trên ( proong ), phần trên cùng ( plo ), những cung bậc ( kâl lăng ), dụng cụ kiểm soát và điều chỉnh dây ( parviêt ), dây đàn ( ưm preh ). Tùy theo sở trường thích nghi của từng người mà sản xuất đàn to hay nhỏ. Điều đặc biệt quan trọng, cây đàn cải cách này vẫn giữ được âm thanh êm ái và trong trẻo như cây đàn Talư nguyên thủy. Thường thì loại đàn nhỏ dành cho phụ nữ, loại đàn to dành cho đàn ông đánh. Thời gian làm một chiếc đàn nhỏ khoảng chừng 6-7 ngày, đàn to khoảng chừng 10 ngày . Khi chơi nhạc cụ này, đàn được đặt giữa lòng hai bàn tay, chỉ cần dùng 2 ngón tay cái để gãy đàn, những ngón tay khác luân chuyển tùy theo điệu nhạc. Âm thanh đàn phát ra rất trong. Người chơi đàn hoàn toàn có thể vừa đánh đàn vừa hát bài hát mình yêu dấu. Điều đặc biệt quan trọng là đàn Talư dễ chơi hoàn toàn có thể chơi bất kể ở đâu, thực trạng nào, không phân biệt già, trẻ, trai, gái. Thông qua cây đàn, người Vân Kiều, Pa Kô hoàn toàn có thể tỏ tình cảm buồn, vui với nhau. Tiếng đàn còn để vui chơi lúc nghỉ ngơi, ru con, giao duyên, cầu mưa thuận gió hòa, mừng tiệc tùng … “ Đàn Ta Lư là một nhạc cụ không hề thiếu được trong những buổi văn nghệ, tiệc tùng, nam nữ giải bày tình cảm … của những bản làng người Vân Kiều và Pa Kô. Tại liên hoan dân ca Nước Ta năm 2013 Khu vực Bắc Trung bộ diễn ra tại thành phố Huế, với tiết mục dân ca làn điệu lal lih chủ đề đoàn kết, đoàn huyện Đakrông đã đạt thành tích xuất sắc. Để có được hiệu quả đó có sự góp phần quan trọng của tiếng đàn Talư do nghệ nhân Hồ Văn Việt màn biểu diễn. Anh không chỉ đam mê giữ gìn nghề truyền thống cuội nguồn của cha ông mà còn tích cực tham gia những trào lưu văn hóa truyền thống, văn nghệ của địa phương ”, anh Kray Sức tự hào khi nói về nghệ nhân Hồ Văn Việt ở quê mình .

Nguy cơ mai một

Lúc này, số nghệ nhân còn chú tâm làm đàn Talư ở Tà Rụt đếm trên đầu ngón tay. Cả xã chỉ còn 3 người cao tuổi tiếp tục chế tác đàn là những ông : Mai Hoa Sen, Côn Thay và Côn Máy. Những người trẻ tuổi như anh Việt giờ rất hiếm ai cất công dành thời hạn và tâm sức để làm đàn Talư . “ Làm ra một cây đàn Talư mất khá nhiều thời hạn và phải tỉ mẫn từng đường nét sao cho đúng âm thanh của cây đàn truyền thống cuội nguồn. Bình quân mỗi tháng nếu dành nhiều thời hạn tôi chỉ làm được khoảng chừng 3 – 4 cây. Tôi rất vui khi vừa qua, anh Kray Sức có ý bỏ tiền túi để đặt tôi làm 5 cây đàn Talư ship hàng cho việc sưu tầm nhạc cụ truyền thống lịch sử của anh. Cùng với sự tăng trưởng của khoa học kỹ thuật, những phương tiện đi lại vui chơi tân tiến, lớp trẻ giờ đây ít ai chăm sóc học cách làm đàn. Do đầu ra cho loại sản phẩm rất khó khăn vất vả, nên phần đông số đàn của tôi làm ra chỉ dành để Tặng Ngay người thân trong gia đình hoặc nếu có ai đặt mua thì làm … ”, anh Việt có vẻ như buồn buồn nghĩ đến số phận sau này của đàn Talư . Năm nay anh Việt đã 40 tuổi nhưng so với tuổi của những nghệ nhân chế tác đàn Talư ở Tà Rụt thì anh trẻ nhất. Nếu không có những chủ trương động viên kịp thời, có giải pháp duy trì và tăng trưởng “ tên thương hiệu ” đàn Talư thì liệu trong nay mai còn ai chăm chút giữ lấy nghề truyền thống lịch sử cha ông như anh Hồ Văn Việt ? oOo

Đi Sim Vẻ Đẹp Của Dân Tộc Bru Vân Kiều – Đàn Ta Lư bắt đầu ở phút 10:55:

Share this:

• Facebook
• E-Mail
• Thêm

• In
• Twitter
• Reddit

Thích bài này:

Thích

Xem thêm: Bạn thích sống ở thành phố hay nông thôn vì sao bằng tiếng Anh

Đang tải …

Có liên quan