Nhập Môn Xã Hội Học - THƯ VIỆN PHẬT GIÁO

NHẬP MÔN XÃ HỘI HỌC

TS TRẦN THỊ KIM XUYẾN (Chủ biên)

TH S. NGUYỄN THỊ HỒNG XOAN

NXB ĐAỊ HỌC QUỐC GIA TP HCM

LỜI NÓI ĐẦU

Cùng với thời gian, cùng với sự phát triển của các phương pháp và cách tiếp cận trong nghiên cứu xã hội học, ngày càng có nhiều công trình có giá trị được xuất bản. Thêm vào đó, sự phát triển của công nghệ và sự tiến bộ của Khoa học kỹ thuật đã mang lại sự thuận lợi cho mọi người trong việc tiếp cận với các xuất bản khoa học này. Tính sẵn có không phải chỉ tạo điều kiện dễ dàng mà trong nhiều trường hợp lại làm cho người đọc lúng túng và gặp khó khăn trong việc chọn lựa những tài liệu phù hợp.

Để đáp ứng yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo về một giáo trình thống nhất, để giúp sinh viên đang theo học ngành Xã hội học lựa chọn và định hướng trong việc tích lũy kiến thức ngành Xã hội học, các tác giả đã dựa trên kinh nghiệm giảng dạy và nghiên cứu nhiều năm để biên soạn và giới thiệu cuốn giáo trình “Nhập môn Xã hội học”. Cuốn giáo trình này không đơn thuần dừng lại ở chỗ tóm lược những nội dung cơ bản của xã hội học mà còn làm cho người đọc hiểu rằng xã hội là hệ thống phong phú bởi nó bao gồm nhiều vấn đề phức tạp của xã hội hiện đại. Do đó, với tư cách là một ngành khoa học, Xã hội học cũng không tránh khỏi những khó khăn trong quá trình nghiên cứu. Tuy nhiên, với cuốn sách này, chúng tôi cố gắng làm rõ các khái niệm và đơn giản hóa ở chừng mực có thể những vấn đề phức tạp của khoa học Xã hội học.

Giáo trình “Nhập Môn Xã hội học” bao gồm 14 chương. Trình bày về những điều kiện, tiền đề của sự ra đời ngành Xã hội học, lịch sử hình thành và phát triển của khoa học này (từ chương 1 đến chương 3), những vấn đề cơ bản của xã hội học (từ chương 4 đến chương 12) , xã hội học chuyên ngành (chương 13) và phương pháp nghiên cứu (chương 14).

Cuốn “ Nhập môn Xã hội học”, ra mắt bạn đọc là nhờ sự khích lệ, giúp đỡ tận tình và thiết thực của Ban giám đốc Nhà xuất bản Đại Học Quốc Gia TP. HCM. Ban Giáo trình Đại Học Quốc gia, GS. TS Ngô Văn Lệ, PGS.TS Nguyễn An Lịch, PGS Đỗ Thái Đồng, TS. Phạm Đức Trọng, các đồng nghiệp xa gần và các bạn sinh viên.

Mặc dù đã cố gắng trong khi biên soạn giáo trình nhưng chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, chúng tôi mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc để giáo trình hoàn thiện hơn trong lần tái bản.

TP. HCM tháng 5 năm 2005

TS. Trần Thị Kim Xuyến

MỤC LỤC

Lời nói đầu

Chương I – XÃ HỘI HỌC VỚI TƯ CÁCH LÀ MỘT KHOA HỌC

I. Đối tượng và chức năng của xã hội học

II. Mối quan hệ của xã hội học với ngành khoa học xã hội

III. Khái quát lịch sử hình thành xã hội học

IV. Ý nghĩa của sự ra đời xã hội học

Chương II – CÁC NHA XÃ HỘI HỌC KINH ĐIỂN

Auguste Comte

Herbert Spencer

Karl Marx

Emile Dukheim

Max Weber

Chương III – MỘT SỐ QUAN ĐIỂM LÝ THUYẾT TRONG XÃ HỘI HỌC

I. Thuyết chức năng

II. Thuyết xung đột

III. Thuyết tương tác biều tượng

IV. Quan điểm trao đổi

V. Quan điểm xã hội học Mac-xít

Chương IV- HÀNH VI VÀ HÀNH ĐỘNG

I. Khái niệm hành vi và hành động xã hội

II. Lý thuyết hành vi

III. Thuyết hành động

Chương V- VĂN HÓA

I. Khái niệm văn hóa

II. Những đặc điềm của văn hóa

III. Tiều văn hóa

IV. Sự khác biệt văn hóa và những hệ quả của nó

Chương VI- SỰ ĐIỀU TIẾT XÃ HỘI – QUY TẮC, GIÁ TRỊ, CHUẨN MỰC VÀ CHẾ TÀI

I. Một khái niệm cơ bản

II. Cơ chế của sự điều chình xã hội – mối quan hệ giữa giá trị quy tắc và chế tài

Chương VII- XÃ HỘI HÓA VÀ SỰ HÌNH THÀNH CÁI TÔI

I. Xã hội hóa

II. Các giai đoạn của quá trình xã hội hóa

III. Sự hình thành cái tôi

Chương VIII- ĐỊA VỊ XÃ HỘI VÀ VAI TRÒ XÃ HỘI

I. Khái niệm địa vị và vai trò

II. Vai trò

III. Địa vị xã hội

Chương IX- NHÓM VÀ TỔ CHỨC PHỨC TẠP

I. Nhóm

II. Các tổ chứa phức tạp

Chương X- CÁC THIẾT CHẾ XÃ HỘI

I. Các thiết chế xã hội

II. Cá nhân và các thiết chế hóa

III. Chức năng của các thiết chế

Chương XI- GIAI CẤP XÃ HỘI VÀ PHÂN TẦNG XÃ HỘI

I. Một số khái niệm cơ bản

II. Lý thuyết Mac-xít vê giai cấp

III. Quan niệm của Max Weber về phân tầng xã hội

IV. Phương pháp nghiên cứu sự phân tầng xã hội

V. Di động xã hội

Chương XII- NHỮNG QUÁ TRÌNH XÃ HỘI: ỔN ĐỊNH VÀ BIẾN ĐỔI XÃ HỘI

I. Những khái niệm cơ bản

II. Những đặc trưng của biến đổi xã hội

III. Những yếu tố tác động đến biền chuyển xã hội

IV. Cách tiếp cận trong nghiên cứu quá trình biến đổi xã hội

V. Những điều kiện biến đổi xã hội

Chương XIII- CÁC CHUYÊN NGÀNH XÃ HỘI HỌC

I. Xã hội học nông thôn

II. Xã hội học đô thị

III. Xã hội học dư luận xã hội

IV. Xã hội học tội phạm

V. Xã hội học y tế

VI. Xã hội học gia đình

Chương XIV- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU XÃ HỘI HỌC

I. Những khái niệm cơ bản về phương pháp nghiên cứu khoa học

II. Cách thức tiến hành nghiên cứu xã hội học thực nghiệm

III. Một số nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp

IV. Chọn mẫu

V. Các phương pháp thu thập thông tin xã hội học

TÀI LIỆU THAM KHẢO