Nhất Nguyên – Wikipedia Tiếng Việt

Có thể bạn quan tâm

Bài này không có nguồn tham khảo nào. Mời bạn giúp cải thiện bài bằng cách bổ sung các nguồn tham khảo đáng tin cậy. Các nội dung không nguồn có thể bị nghi ngờ và xóa bỏ. Nếu bài được dịch từ Wikipedia ngôn ngữ khác thì bạn có thể chép nguồn tham khảo bên đó sang đây. (tháng 9/2021) (Tìm hiểu cách thức và thời điểm xóa thông báo này)

Thuyết nhất nguyên, hay nhất nguyên luận là quan niệm thần học và siêu hình học cho rằng tất cả thế giới đều thuộc về một bản chất, nguyên lý, chất hay năng lượng, tất cả đều có một khởi nguyên.

Khởi nguyên này có thể là khởi nguyên vật chất (thuyết nhất nguyên duy vật) hoặc khởi nguyên tinh thần (thuyết nhất nguyên duy tâm - Heghen)

Thuyết Nhất nguyên duy tâm, trong Phật giáo (một vài tông phái) gọi là tâm sinh ra vạn pháp, vạn pháp do tâm mà ra. Phải là bậc giác ngộ mới có được trí tuệ này, chứ chúng sinh còn si mê thì không thể hiểu được, nhà Phật gọi là Chân Lý thì bất khả tư nghị (không thể nghĩ bàn). Nhưng cũng có thể ví dụ như, sóng biển dạt dào từng lớp từng lớp nối tiếp nhau không dứt là do lòng biển có biến động nội tại. Biến động nội tại đó được ví như Tâm, các lớp sóng vỗ là vạn pháp. Ta có thể hiểu Vạn pháp là những gì mà ý thức cảm nhận được như: tình cảm, suy nghĩ, lý trí, cảm xúc, vật chất, hình ảnh, hình thể, các giác quan, đối tượng của các giác quan là các trần...

Nhất nguyên duy tâm

[sửa | sửa mã nguồn]

Thuyết nhất nguyên duy tâm (chủ nghĩa duy tâm khách quan) cho rằng mọi cái đều do ý niệm tuyệt đối sáng tạo ra, "ý niệm tuyệt đối" tồn tại và phát triển đến mức độ nhất định thì sản sinh ra thế giới vật chất, và xã hội loài người chỉ là những "tồn tại khác" của "ý niệm tuyệt đối".

Nhất nguyên duy vật

[sửa | sửa mã nguồn]

Thuyết nhất nguyên duy vật được phát triển bởi Mác (Karl Marx) và Ăngghen (Friedrich Engels) cho rằng toàn bộ hiện thực khách quan (kể cả xã hội loài người) về bản chất là vật chất, ý thức chỉ là kết quả của sự phát triển và sự phản ánh của vật chất vận động.

Thuyết nhị nguyên

[sửa | sửa mã nguồn]

Thuyết nhất nguyên khác biệt với thuyết nhị nguyên - thuyết này cho rằng có hai loại thực thể, và thuyết đa nguyên - thuyết cho rằng có nhiều loại thực thể.

Thuyết nhất nguyên có trong phần Rig Véda của Kinh Vệ đà. Tư tưởng Ấn Độ thường có tính nhất nguyên và huyền nhiệm (mystique).

Thuyết nhất nguyên thường được xem là có quan hệ với thuyết phiếm thần, thuyết thần tồn tại nơi vạn vật (panentheism), và một vị Thượng đế nội tại. Các khái niệm về thuyết tuyệt đối (absolutism), đơn tử (monad), và "chất nền phổ quát" (Universal substrate) cũng có quan hệ chặt chẽ với nhau.

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]

Bất nhị
Chủ nghĩa rút gọn
Đa nguyên
Nhị nguyên
Thuyết độc thần

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

Catholic Encyclopedia - Monism
Hinduism's Online Lexicon Lưu trữ ngày 19 tháng 6 năm 2006 tại Wayback Machine - (scroll down to find the definition of monism)

Bài viết này vẫn còn sơ khai. Bạn có thể giúp Wikipedia mở rộng nội dung để bài được hoàn chỉnh hơn.

x t s Siêu hình học
Lý thuyết	Lý thuyết khách thể trừu tượng Lý thuyết hành động Thuyết phản hiện thực Thuyết quyết định Thuyết nhị nguyên Thuyết thực thi Thuyết bản chất Chủ nghĩa hiện sinh Ý chí tự do Chủ nghĩa duy lý Chủ nghĩa tự do Tự do Chủ nghĩa duy vật Ý nghĩa cuộc sống Nhất nguyên Chủ nghĩa tự nhiên Thuyết hư vô Thuyết hiện tượng Chủ nghĩa duy thực Thuyết thực hữu Thuyết tương đối Chủ nghĩa duy thực khoa học Thuyết duy ngã Chủ nghĩa chủ quan Lý thuyết thực thể Lý thuyết thể dạng Lý thuyết sự thật Lý thuyết hình thái	Nguyên nhân và nguyên lý tối thượng của thế giới là gì?
Khái niệm	Khách thể trừu tượng Thế giới linh hồn Phạm trù Quan hệ nhân quả Causal closure Tôi tư duy, vậy thì tôi tồn tại Khái niệm Nhận thức biểu hiện Bản chất Tồn tại Kinh nghiệm Hypostatic abstraction Ý tưởng Bản thể Thông tin Sự nhìn thấu Trí thông minh Ý định Thể thức (ngôn ngữ học) Vật chất Ý nghĩa Biểu hiện tinh thần Tâm trí Chuyển động Tự nhiên Điều kiện cần Chủ thể và khách thể Mẫu Tri giác Đối tượng vật lý Quy tắc Thuộc tính Thuần trực cảm Tính chất Hiện thực Mối liên hệ Linh hồn Hình thế bản thể Suy nghĩ Thời gian Sự thật Type–token distinction Phổ quát Không dễ quan sát Giá trị quan và nhiều nữa ...
Nhà siêu hình học	Parmenides Plato Aristotle Plotinus Duns Scotus Thomas Aquinas Francisco Suárez René Descartes Nicolas Malebranche John Locke David Hume Thomas Reid Immanuel Kant Isaac Newton Arthur Schopenhauer Baruch Spinoza Georg W. F. Hegel George Berkeley Gottfried Wilhelm Leibniz Christian Wolff Bernard Bolzano Hermann Lotze Henri Bergson Friedrich Nietzsche Charles Sanders Peirce Joseph Maréchal Ludwig Wittgenstein Martin Heidegger Alfred N. Whitehead Bertrand Russell G. E. Moore Gilles Deleuze Jean-Paul Sartre Gilbert Ryle Hilary Putnam P. F. Strawson R. G. Collingwood Rudolf Carnap Saul Kripke W. V. O. Quine G. E. M. Anscombe Donald Davidson Michael Dummett D. M. Armstrong David Lewis Alvin Plantinga Héctor-Neri Castañeda Peter van Inwagen Derek Parfit Alexius Meinong Ernst Mally Edward N. Zalta và nhiều nữa ...
Liên quan	Thuyết giá trị Vũ trụ học Nhận thức luận Siêu hình học nữ quyền Giải thích cơ học lượng tử Bộ phận luận Meta- Bản thể luận Triết học tinh thần Triết học tâm lý Triết học bản thân Triết học không gian và thời gian Mục đích luận
Thể loại Cổng thông tin Triết học