NHỮNG CÂU ĐỐI Ở CỔNG CHÙA KÍNH PHÚC - HƯƠNG CANH

NHỮNG CÂU ĐỐI Ở CỔNG CHÙA KÍNH PHÚC

TRẦN NGỌC ĐÔNG ♦ Tháng Hai 16, 2012 ♦ Bình luận về bài viết này

Tam Quan chùa Kính Phúc làng Hương Canh được xây vào năm 1925, cùng lúc với làm nhà Tự Môn. Tam Quan có 3 cửa vòng, cửa chính cao rộng, hai cửa nách đối xứng nhỏ hơn nhiều. Tất cả đều có cánh cổng gỗ có con lăn.

Mọi người nói rằng chùa xưa có nhiều câu đối cả câu đối gỗ và câu đối trên tường, trụ , câu đối gỗ thì đã mất hết trong khoảng những năm tạm chiếm. Các cụ kể lại câu đối gỗ do người thập phương cung tiến, còn câu đối ở trên tường đa phần do cụ giáo Hiên (1884-1949) sáng tác và tự tay viết chữ . Tuy nhiên, những năm sau này   không thấy  ở cổng chùa có bất kỳ một câu đối nào. Tất cả các cột trụ và tường bao chỉ được quét vôi trắng hoặc quét màu ve vàng nhạt.

Câu đối cổng chùa Cả- Ảnh tư liệu

Khoảng năm 1995, khi  tiến hành quét vôi Tam Quan hàng năm, người ta  thấy tróc ra một lớp vôi lớn, mảng vôi ấy là do  lớp vôi quét hàng năm được phủ chồng lên nhau. Bất ngờ thấy nét mực nho cửa chữ Hán bị lấp trong những tầng vôi mỏng đã lâu ngày, các cụ  cho thợ cậy bỏ lớp vôi, ba chữ  đại tự  trên cổng chính được phát lộ.  Cho rằng sẽ còn nhiều dòng chữ bị phủ lấp, tốp thợ tiếp tục cạy bỏ lớp vôi cũ ở các cột . Lần lượt trên 4 cột và trụ hai bên cửa chính 6 vế đối lần lượt hiện ra tương ứng với nội dung của 3 câu đối, hai câu đối  bên  trong  7 chữ  và một câu đối 6 chữ  ở ngoài cùng.

Vậy là những câu đối của cụ giáo Hiên  đã ẩn mình dưới những lớp vôi dày bao năm nay vẫn còn, vì xưa kia cụ mục Xuân cho khắc chữ bằng cách dán  giấy bản đã viết chữ  Nho  lên tường trát còn ẩm, rồi dùng mảnh bát hay đầu bay mỏng mà nhấn theo viền ngoài nét chữ. Viền ngoài bị hằn sâu,  ở giữa nét chữ thì tròn đều gọi là khắc lòng giếc. Vữa trát tường vốn là hỗn hợp của vôi, giấy bản, mật mía trộn đều nên vừa dẻo lại vừa dai, khô rồi thì cứng như  gạch nên những nét mác, nét sổ của người viết chữ  đẹp nhất trong làng được đôi tay tài hoa của những ông Mục  ghi hình nguyên bản lên tường.  Khi cột trụ đã khô rồi người ta dùng mực tàu tô lại những nét chữ ấy, mực Tàu có màu đen đậm lại không thấm nước không bị chảy vì thế người ta chỉ tô lại chữ khi bị mờ bởi thời gian.

Sau khi đã thấy nét chữ, ông Nguyễn Hữu Tuệ  là người khéo tay trong làng được các cụ ủy nhiệm tô lại những nét chữ  xưa.Ba chữ  lớn ở bức hoành trên cửa chính là rõ nét hơn cả, các chữ ở nhỏ ở cá cột cũng rất đẹp nét chữ  tươi tắn mà đều tăm tắp.

Trong số học trò làng theo học cụ giáo Hiên, người cuối cùng trong làng còn hay chữ khi ấy là cụ Tạ Dụ đã hơn 80 tuổi được các cụ nhờ đọc chữ . Cụ nhìn xong rồi nói 3 chữ ấy là ‘TỰ MÔN SỞ”.  Thì ra Tự Môn Sở chính là đây, chữ trên cao như  nhắc nhở cho mọi người thập phương  đây  biết rằng chốn này xưa kia đã từng là trụ sở  chính của làng Cánh xưa kia.

TỰ MÔN SỞ

Không rõ những đôi câu ấy có được cụ Dụ đọc và dịch nghĩa không, chỉ biết rằng những năm sau này không ai còn nhớ và đọc được những chữ  ấy nữa. Có lần có người thầy cúng phương xa khi về  chùa cúng  được nhờ đọc, ông lẩm nhẩm rồi nói rằng:  “Câu đối hay mà  mất nhiều nét rồi, khó luận ra là chữ gì”.

*

*        *

Khi chúng tôi khảo sát về chùa Kính Phúc những năm 2005, khi đó những  câu đối vẫn còn, tuy nhiên chữ  lại được tô lại bằng sơn tây do đó bị sai lệch nhiều. Phải dùng giấy ráp để đánh đi lớp sơn tây và vôi cũ mới đọc được nét chữ xưa, dần dần đọc hết được cái chữ Hán.

Trụ cổng chính có đôi câu đối

KÍNH PHÚC TỰ TIỀN TIÊU ĐỊA THẮNG - KỲ ANH HỘI THƯỢNG LỆ NHÂN HÀO

Tạm dịch:

Trước  chùa Kính Phúc, nơi cảnh đẹp

Hội Kỳ Anh,  người  hào kiệt bậc bề trên.

Câu đối nêu lên vị trí của Tự Môn và ý nghĩa của chốn Tự Môn xưa kia, ý cũng là ca ngợi nơi đây ĐỊA LINH- NHÂN KIỆT

Trên hai trụ biểu có đôi câu đối:

BẮC TIẾP ĐIỆN TỰ TÔN PHẬT GIÁO- ĐÔNG LIÊN ĐÌNH VŨ TRỌNG THẦN UY

Tạm dịch:

Bắc giáp điện chùa nơi thờ Phật

Đông liền đình, chốn trọng thần uy.

Câu đối tả cảnh, nêu rõ cái địa thế của Môn Tự  xưa, phía Bắc là thượng điện chùa Kính Phúc, phía đông giáp đình Hương Canh. Xưa kia nơi ấy là một trong trong những thế đất đẹp nhất  làng, từ  Tự Môn, Tam Quan, cổng làng, Cầu Treo thẳng hàng với nhau.

Hai câu ngoài cùng không còn đủ chữ, vế thứ nhất 1 chữ cuối cùng chúng tôi chưa nhìn ra, về thứ hai tường bị tróc vữa nên mất 3 chữ cuối.

Những chữ còn lại đọc được là

TẢ PHÁI XUÂN KHAI..

HỮU BIÊN TRÚC…

Cho đến nay dù đã đi hỏi, tìm kiếm nhiều nguồn thông tin, nhưng chúng tôi chưa tìm được đầy đủ câu đối trên.

Ngoài ra chúng tôi còn  đọc thêm 1 câu đối viết bằng sơn tây viết trên cổng, chữ  nguệch ngoạc  khó đọc.

TỰ MÔN TỌA, XUẤT LỰC XUẤT TÀI HỢP THÀNH QUẢ PHÚC

HƯƠNG- NGỌC- TIÊN, TAM CANH-TAM XÃ NHÂN VẬT AN NINH

Tạm dịch:

Tòa Tự Môn xuất lực xuất tiền tài tạo nên phúc lớn

Hương – Ngọc – Canh ba làng Cánh – ba xã người và cảnh trí luôn bình yên

Thông qua việc tìm hiểu câu đối ở cổng chùa Kính Phúc có thể thấy rằng đây là câu đối tả cảnh Tự Môn chứ không phải câu đối nhà Phật, cũng để thấy rằng xưa kia vị trí và ý nghĩa của Tự Môn trong làng Cánh xưa.

Trần Ngọc Đông

Sưu tầm và dịch nghĩa năm 2005

Chia sẻ:

• X
• Facebook

Thích Đang tải...

• Posted in: DI TÍCH LỊCH SỬ HƯƠNG CANH
• Tagged: CHÙA, DI TÍCH LỊCH SỬ HƯƠNG CANH